Scharnieren en gehengen

Soorten scharnieren:

Standaard scharnier Dit bestaat uit twee gelijke platen die in elkaar grijpen en met een pen bij elkaar worden gehouden.

Lint- of klepscharnier Een standaard scharnier, maar breder dan normaal. Ook wel bekend onder de Engelse naam backflap.

Staartgeheng Een nog bredere variant die taps toeloopt.

Kruisgeheng Een scharnier met één standaardplaat en aan de andere zijde een lage brede strip van 10 tot 60 cm.

Veiligheids- of inbraakwerend scharnier Een scharnier voorzien van een dievenklauw.

Kogel- of kogellagerscharnier Een scharnier waarbij de aangrijppunten van de twee platen op kogellagers rusten.

Blokscharnier Een scharnier voor opdekdeuren zonder platen maar met twee blokken die in elkaar grijpen.

Kantelaafscharnier Een scharnier met lange platen zodat de as verder buiten het vlak ligt. De deur kan dan helemaal open zonder tegen de deklatten aan te komen. Ook in paumelle uitvoering.

Paumelle Een scharnier met twee ongelijke platen: aan één plaat zit een stift en in de andere zit een gat. De stift zit voor ongeveer een derde deel van de scharnierhoogte aan de plaat vast. Bij alle paumelles kan de deur (in open stand) uit de sponning worden getild.

Hamburgerpaumelle Een zwaardere variant van de standaard paumelle, waarbij de stift over de halve scharnierhoogte aan de plaat vastzit.

Kogelstift- of kogeltoppaumelle Een nog zwaardere variant waarbij boven op de stift een kogel zit.

Aanlaspaumelle Een paumelle zonder schroefplaten om op een stalen deur en kozijn te lassen.

Inboorpaumelle Een paumelle met aan één of beide kanten een schroefdraad, die zonder losse schroeven in een gat in de deur en/of deurpost kan worden geschroefd (De paumelle op de foto heeft bovenaan schroefdraad en onderaan een plaat.)

Duimgeheng Bestaat uit twee losse delen: een 'plaatduimgeheng' en een 'duim'. De plaatduimgeheng of geheng is een lange strip van 30 tot 100 cm die aan het begin is opgerold, zodat hij over de duim kan worden geschoven. De duim is de stift. Deze is er in drie varianten: de plaatduim is een stift met een achterplaat die wordt vastgeschroefd. De klauwduim is een stift met lange klauwen die worden ingemetseld. De moerduim is een klauwduim met een lange schroefdraad achter de plaat om dwars door een muur of balk met een moer te worden vastgezet.

Pianoscharnier Een lang, smal scharnier van soms vele meters lang.

Keukenkastscharnier Een opbouw- of inboorscharnier waarbij het deurtje bij het openen een beetje naar voren komt.

Glasdeurscharnier Een scharnier met aan één zijde dubbele platen waar een glazen deur tussen past.

Bommerveerscharnier Dit is een scharnier dat naar twee zijden kan klappen en door de ingebouwde veren weer naar het midden klapt.

DeurveerscharnieEen verend scharnier dat naar twee kanten kan draaien. Het ziet eruit als een U-vormige beugel met een bus eraan die in de deurpost wordt geboord. De deur wordt in de U-vormige ruimte gemonteerd. Ook bekend onder de merknaam Hawgood.

Raamspeun Een scharnier voor tuimelramen. Bij dit type scharnier draait het raam om zijn eigen midden.

Draai/kiepbeslag Dit is een combinatie van scharnieren, sluitingen en raamscharen voor draai/kiepramen of draai/kantelramen.

Bolscharnier Een scharnier (kogelgewricht) dat geen verplaatsingen toelaat maar wel rotaties in drie dimensies

Filmscharnier Een geïntegreerde, smalle, dunne, flexibele verbinding tussen twee starre kunststof delen, waardoor een scharnierlijn ontstaat.

Het geheng (ouderwets woord voor deurhengsel is het scharnierende smeedwerk op een deur, luik of raam zodat deze kan draaien. De term is afgeleid van hangen. Onderdeel van een geheng is de scharniervleugel (of blad): een langwerpig stuk metaal dat aan de draaibare deur vastzit.

Er zijn meer soorten gehengen:

  • een duimgeheng: alles draait om de duim, de opstaande pin waar het kokertje dat aan het uiteinde van de scharniervleugel zit op ronddraait
  • een staartgeheng: aan de andere kant van het scharnier zit ook een vleugel die min of meer hetzelfde is
  • een kruisgeheng: aan de andere kant van het scharnier zit ook een vleugel die kort (en hoog) is
  • een raamgeheng: omdat het smeedwerk niet over het glas kan lopen, maakt de scharniervleugel twee knikken

Wanneer de beide bladen kort zijn draaien ze om een asje dat ze allebei goed vasthouden en dat heet een scharnier.