Oorlogsslachtoffers:

George Wilhelm Theodoor Steinberg
geb 13 september 1914 te Hamburg
Overleden 16 februari 1943 Ilmemmea Rusland

 

Theunis Jan Brouwer
Geborene 26 februari 1920 te Nijland
Overleden 22 september 1944 te Kassel

 

 

Lieuwe T. Breeuwsma werd geboren op 5 oktober 1916 in Nijland. Hij sneuvelde als stoker/olieman aan boord van de Hr. Ms. ‘Java’ tijdens de slag in de Javazee op 27 februari 1942.

Theunis Jan Brouwer werd geboren op 26 februari 1920 in Nijland. Hij werkte bij zijn vader, Gerlof Brouwer, in de smederij toen hij in verband met de arbeidsinzet naar Duitsland moest. Brouwer sr. werd door de bezetter onder druk gezet, met de mededeling dat wanneer zijn zoon niet zou gaan, zijn huis en smederij in brand zouden worden gestoken. Theunis vertrok op 24 oktober 1942 naar Kassel, waar hij tewerkgesteld werd bij firma Henschel & zoon GmbH. Eenmaal heeft hij een vluchtpoging ondernomen door op het onderstel van een trein mee te rijden naar Nederland. Bij de grensovergang Arnhem werd hij echter ontdekt en teruggestuurd naar Kassel. Voor straf werd Theunis veertien dagen lang, bijna zonder eten opgesloten. Daarna moest hij ondervoed weer in de fabriek werken. Op 22 september 1944, tijdens een bombardement op Kassel, probeerde Theunis vanuit een kleine schuilplaats over te steken naar de grote schuilkelder op het fabrieksterrein. Dit werd hem echter noodlottig, omdat op dat moment een bom ontplofte. Theunis Brouwer stierf ter plaatse. Hij werd op 27 september 1944 begraven op het kerkhof Kassel-Bettenhausen. Op 31 oktober 1955 is Theunis herbegraven op het Nederlands Ereveld Waldfriedhof te Frankfurt am Main.

In de provincie Friesland is één gedenkteken waarop een Duitser wordt herdacht, die aan het oostfront is gesneuveld. Het betreft George Wilhelm Theodoor Steinberg, die op 13 september 1914 in Hamburg is geboren. Toen in Friesland bekend werd dat vele Duitsers sinds het einde van de Eerste Wereldoorlog onder erbarmelijke toestanden leefden, is in Bolsward een actie gestart om een groep kinderen uit Hamburg hulp te bieden. Toen de groep kinderen in Bolsward arriveerde, was hierbij een 6-jarig jongetje dat er bijzonder slecht uitzag. Initiatiefneemster mevrouw Beekhuis bracht het kind naar Wons, waar hij door de familie Van Slageren werd opgevangen. Na enkele maanden moesten de kinderen weer naar Hamburg terug, maar George Steinberg bleef in Wons. Zijn moeder had de familie Van Slageren gesmeekt haar kind op te voeden, omdat bij haar armoede en gebrek heersten.

Het gezin Van Slageren, dat in 1922 was uitgebreid met de geboorte van zoon Ruurd, was inmiddels naar Nijland verhuisd. Hier groeide George op. Hij was actief als bestuurslid van de jongelingsvereniging (CJV). Van zijn pleegvader leerde hij het wagenmakersvak om later het bedrijf te kunnen overnemen. In 1938 kwam er een brief uit Hamburg van zijn broer Carl, met het verzoek om enige dagen in Nijland te mogen logeren. Zo geschiedde.

Op een gegeven moment kreeg George weer een brief uit Duitsland. Hem werd beleefd, doch zeer dringend verzocht dienst te nemen in het Duitse leger. De heer Van Slageren begon toen stappen te ondernemen om zijn pleegzoon te laten nationaliseren. Hierbij werd hij geholpen door het toenmalige kamerlid voor de Christelijk Historische Unie, Jouke Bakker, en burgemeester Van Haersma Buma van Wymbritseradeel. Het werd een tijdrovende procedure en de kosten van fl.500,- waren erg hoog. Maar ondanks dat aan alle voorwaarden was voldaan, kreeg George toch geen Nederlandse staatsburgerschap.

In 1939 kwam broer Carl weer op bezoek, maar de mobilisatie dwong hem voortijdig naar Duitsland terug te keren. Weer kwam er een brief, ditmaal van de Deutsche Wehrmacht. In bedreigende taal werd George meegedeeld dat hij zich moest melden in Duitsland. In mei 1940 moest hij zich op last van de gemeentepolitie van Wymbritseradeel vervoegen bij de Nederlandse militairen. George is vervolgens ondergedoken bij familie van zijn pleegouders in Hindeloopen. Toen dit te riskant werd, is hij met een gehuurde vissersboot in gezelschap van een aantal joodse vluchtelingen overgestoken naar Medemblik. Hier meldde hij zich bij de daar aanwezige Nederlandse militairen. Na ondervraging mocht George zich vrij bewegen in het kampement.

Na de Nederlandse capitulatie keerde George terug in Nijland, waar de bezetter hem de eerste maanden met rust liet. Eind augustus 1940 kreeg hij een beleefde uitnodiging een dagje naar Zwolle te komen voor een ontmoetingsdag. George ging en kwam ‘s avonds thuis met een oproep om dienst te nemen in het Duitse leger. Er was geen ontkomen meer aan. In september 1940 ging hij voor zijn eerste opleiding naar Itzehoe: een plaats ten noorden van Hamburg, waar een opleidingskamp was gevestigd voor niet-Duitssprekende Duitsers. In deze periode is hij eenmaal met verlof in Nijland geweest.

George was inmiddels verloofd met het Nijlander meisje Froukje Atsma. Hun trouwplannen werden echter gedwarsboomd door het feit dat de gemeentesecretarie in Sneek de vereiste papieren uit Hamburg niet toegestuurd kreeg. Na de opleiding in Itzehoe werd George ingezet in Noord-Frankrijk. Daarna werd de compagnie overgeplaatst naar het Oostfront. Hij vocht bij Leningrad als kanonnier en sneuvelde op 16 februari 1943. Het officiële bericht van zijn dood kwam pas vijf weken later, op 24 maart in Nijland. De familie Van Slageren, Froukje Atsma en de vrienden van George Steinberg hebben het zeer gewaardeerd dat George op een van de gedenkstenen wordt vermeld.

Alfabetisch

Voornamen - achternaam - geboortedatum - datum overlijden - leeftijd - partner

 

W

Annigje Wagenaar 26-02-1907 15-08-1939 32 Hoekstra 
Dieuwke van der Wal 25-10-1889 07-08-1913 23 Hannema 
Janke Walsweer 07-10-1912 07-08-1999 86 Abma 
Auke Weersma 
Bauke Wesselius 02-09-1936 27-08-2012 75 
Sjoukje Westera 26-11-1920 05-02-1995 74 
Minke Westra 01-09-1889 18-06-1973 83 Feenstra 
Botte T. Wiersma 16-02-1866 18-07-1943 77 Straatsma 
Cornelis Wiersma 25-09-1915 24-02-1976 60 Wiersma 
Doite Wiersma 01-07-1885 28-02-1967 81 Feenstra 
Fokje Wiersma 26-07-1935 20-02-2021 85 Posthuma 
Janke Wiersma 17-03-1920 18-03-2000 80 Wiersma 
Okje Wiersma 28-01-1901 09-03-1997 96 Hoogland 
Sijbren Jan Wiersma 10-11-1935 25-03-2011 75 Faber 
Sijtze H. Wiersma 19-02-1880 07-02-1914 33 Vries 
Yme Wiersma 30-09-1943 05-04-2013 69 Hiemstra 
Sjerp Wijbenga 15-09-1921 26-01-2007 85 Boer 
Wiebe Age Wijbrandij 19-12-1938 11-07-2013 74 Koster 
Hiltje Wijna 26-09-1918 30-06-2014 95 Bakker 
Sjoukje Wijngaarden 05-03-1941 14-04-2002 61 Wiersma 
Hieke J. Wijnia 08-01-1847 08-05-1876 29 Stilma 
IJfke Wijnia 24-10-1870 07-02-1939 68 Schaafsma 
Cornelis Wijnja 10-03-1929 23-12-2021 92 Petronella Grauwmans
Wybe Wijnja 28-07-1894 18-05-1961 66 
Hendrik Wildschut 18-08-1873 07-02-1963 89 Vries 
Louw Wildschut 05-02-1902 14-02-1967 65 Visser 
Jacob Sj. Winia 30-04-1867 07-06-1946 79 
Johannes Winia 27-02-1911 27-04-1985 74 
Lieuwe (Loet) Winia 03-08-1943 12-12-2007 64
Sjoerdje Sj. Winia 21-09-1868 21-02-1955 86 D.Brouwer 
Jantje Winkel 14-12-1904 23-01-1996 91 Joustra 
Boukje de Witte 25-05-1871 23-11-1944 73 Meer 
Akke Sjerps Woudstra 11-04-1885 22-02-1966 80 Bootsma 
Akke Sjerps Woudstra 07-04-1881 23-02-1882
Hendrikje Woudstra 31-10-1891 03-07-1978 86 Stallinga
Jeltje Sjerps Woudstra 19-06-1891 14-02-1975 83 Zietsma 
Ruurd Sjerpsz. Woudstra 03-08-1879 24-01-1910 30 
Sjerp Jansz. Woudstra 1851 1933 82 Haagsma
Gatze Sjerpsz. Woustra 16-02-1878 31-03-1884 6