Concentratiekampen K t/m L 1940-1945 / Concentratiekampen WOII / WO II

Concentratiekampen K t/m L 1940-1945

Nazi's hadden heel veel 'concentratiekampen'

Kampen en kampjes, variërend van massale kampen voor dwangarbeid in fabrieken tot een klein groepje Joodse gevangenen die onder bewaking het huis van een hoge nazi aan kant moesten houden. Er zaten Joden maar ook andere minderheden gevangen. Verder zijn ook de talloze overvolle getto’s, afgesloten stadsdelen voor joden, in Oost-Europa meegenomen in onze opsomming.

Uiteindelijk tellen wij dan ruim 40.000 kampen.

Zie ook:

Frontstalag

Frontstalags in Frankrijk

Buitenkampen

Elk buitenkamp, nevenkamp of buitencommando was administratief ondergeschikt aan een concentratiekamp

Kampen op alfabetische volgorde

K

Kaaden

Tsjechie

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Kaaden (tegenwoordig het Tsjechische Kadaň) geen zelfstandig concentratiekamp, maar de locatie van verschillende nazi-faciliteiten: Kriegsgefangenen-Arbeitskommando 7006: Dit was een werkkamp voor geallieerde krijgsgevangenen. Buitencommando (Außenlager): Vanaf eind 1944 tot de lente van 1945 fungeerde de regio ook kortstondig als nevenkamp van concentratiekamp Flossenbürg. In de buurt van Kaaden en het nabijgelegen Krondorf moesten gevangenen dwangarbeid verrichten.

Concentratiekamp Kabanovka

Wit Rusland

Kabanovka was een wreed werkkamp in Wit-Rusland (nabij Homel). Tijdens de Tweede Wereldoorlog lieten de nazi's en hun handlangers daar honderden Joodse gevangenen uit getto's onder erbarmelijke omstandigheden dwangarbeid verrichten in de turfwinning, waarbij velen stierven door uitputting en executies. Het kamp was gevestigd in Kabanovka, gelegen in de regio Homel in Wit-Rusland. Het functioneerde als een streng dwangarbeidskamp voor Joodse gevangenen. Zij werden hier naartoe overgebracht vanuit detentiecentra en omliggende getto's in de regio (waaronder de stad Homel). Gevangenen werden ingezet voor zware en dodelijke turf- en veenwinning. De combinatie van zware fysieke arbeid, ondervoeding, mishandeling en blootstelling aan het zware klimaat eiste honderden levens. Het overgrote deel van de gevangenen bestond uit Joodse mannen, vrouwen en kinderen die door het naziregime waren vervolgd en van hun vrijheid beroofd.

Concentratiekamp Kacprowice

Polen

Concentratiekamp Kacprowice (ook wel aangeduid als Arbeitslager Kacprowice) was een nazi-dwangarbeiderskamp voor Joden. Het kamp werd in het voorjaar van 1940 opgericht nabij Radom (in het huidige Polen, Woiwodschap Mazovië). Het kamp werd in de lente van 1940 door de Duitse bezettingsautoriteiten opgezet. Het was specifiek bedoeld voor Joodse mannen. De gevangenen werden zwaar uitgebuit en moesten dwangarbeid verrichten in de landbouw en bij de aanleg van wegen. Kacprowice functioneerde, samen met vergelijkbare werkkampen in de regio (zoals Chruślice, Kruszyn en Jedlanka), onder het districtsbestuur van Radom. De gevangenen werden onder mensonterende omstandigheden vastgehouden totdat het kamp in de daaropvolgende jaren werd geliquideerd, waarbij veel van de overgebleven gevangenen uiteindelijk werden gedeporteerd naar vernietigingskampen zoals Auschwitz.

Concentratiekamp Kailŭka

Bulgarije

Concentratiekamp Kailŭka (Kaylaka) was een detentiekamp voor Joden en familieleden van partizanen. Het kamp werd in 1944 opgericht door het pro-Duitse Bulgaarse regime aan de rand van de stad Pleven. Het kamp werd in het voorjaar van 1944 opgezet nadat gevangenen uit het noordelijker gelegen kamp Somovit (aan de Donau) naar het zuiden werden overgebracht. Het kamp bood onderdak aan Joodse dwangarbeiders en diende tevens als interneringskamp voor familieleden van Bulgaarse partizanen. In 1944 (juni/juli) werd een deel van het kamp, dat uit houten barakken bestond, door fascistische organisaties in brand gestoken. Hierbij kwamen zeker tien tot twaalf Joodse gevangenen om het leven, waaronder ouderen die niet tijdig wisten te ontsnappen.

Kaisiadorys

Litouwen

Concentratiekamp Kaišiadorys (in Jiddisch: Koshedar) in Litouwen was tijdens de Tweede Wereldoorlog een getto (augustus 1941) en later een werkkamp (1943–1944) dat fungeerde als satellietkamp van concentratiekamp Kaunas (Kovno). Het kamp werd gebruikt voor zware dwangarbeid, zoals turfsteken en houtkap. In augustus 1941 sloten de nazi's, geholpen door lokale Litouwse collaborateurs, Joodse inwoners van Kaišiadorys en omliggende plaatsen (zoals Žiežmariai) op in het getto. Op 26 en 29 augustus werden ongeveer 2.000 Joodse mannen, vrouwen en kinderen naar het Strošiūnai-bos geleid en daar door Einsatzkommando 3 gefusilleerd en in massagraven gedumpt.

Werkkamp (1943–1944): Tussen de zomer van 1943 en april 1944 werd er opnieuw een werkkamp ingericht in Kaišiadorys, waar honderden Joodse dwangarbeiders onder erbarmelijke omstandigheden werden vastgehouden en tewerkgesteld. Op 11 april 1944 wisten 44 gevangenen te ontsnappen om zich aan te sluiten bij Sovjetpartizanen in de bossen. Kort daarna werd het kamp ontmanteld en werden de overgebleven gevangenen overgebracht naar werkkampen in Kaunas (Kovno).

Concentratiekamp Kalavryta

Griekenland

De stad is de plek van een van de grootste nazi-wreedheden in Griekenland: het Bloedbad van Kalavryta. Op 13 december 1943 roeiden Duitse troepen bijna de gehele mannelijke bevolking uit. De Gebeurtenissen (13 december 1943) De actie was een strafmaatregel (Operatie Kalavryta) na de executie van 78 Duitse soldaten door Griekse verzetsstrijders. De Slachting: Alle mannen en jongens vanaf 12 jaar werden naar een heuvel (Kapi-heuvel) buiten de stad gedreven en met machinegeweren geëxecuteerd. Vrouwen en kinderen: Zij werden opgesloten in de plaatselijke basisschool terwijl de stad in brand werd gestoken. Zij wisten ternauwernood te ontsnappen. Dodental: Er vielen naar schatting 460 tot bijna 700 doden in de stad zelf; in de hele regio werden meer dan 25 dorpen en kloosters vernietigd.

Concentratiekamp Kalinovka

Oekraine

De naam verwijst naar een beruchte executieplaats en een mijnschacht (Mijnschacht 4/4-bis) nabij de wijk Kalinovka in de stad Stalino (nu Donetsk, Oekraïne).Tussen 1941 en 1943 werden hier door de nazi-bezetters tienduizenden mensen vermoord en in de diepe mijnschacht geworpen. Donetsk (voorheen Stalino), Oekraïne. Executieplaats en massagraf (geen kamp met barakken). Slachtoffers: Geschat tussen de 75.000 en 100.000 mensen. Joden, verzetsstrijders en Sovjet-krijgsgevangenen.

Mijnschacht 4/4-bis De mijnschacht in Kalinovka is na Babi Jar de grootste massamoordlocatie in de voormalige Sovjet-Unie. Slachtoffers werden vaak levend of na executie in de 365 meter diepe schacht gegooid. De Duitsers gebruikten bijtende stoffen (zoals ongebluste kalk) om de lichamen sneller te laten ontbinden en de geur te maskeren.

Let op: Er zijn meerdere dorpen in Oekraïne met de naam Kalinovka. In sommige van deze dorpen vonden ook executies plaats door de Einsatzgruppen, zoals een massa-executie van ongeveer 4.000 Joden in de regio Vinnytsja.

Concentratiekamp Kalisz

Polen

Kalisz, de stad diende tijdens de Tweede Wereldoorlog als een knooppunt voor deportaties naar vernietigingskampen en kende een wreed getto. Er is echter een belangrijke link tussen Kalisz en het concentratiekamp Dachau.

Het Joodse Getto en de Zwarte Vrachtwagens Tussen 1939 en 1942 vond in Kalisz de systematische uitroeiing van de Joodse gemeenschap plaats: Deportaties: In oktober 1941 werden ouderen en zieken uit het Joodse verzorgingstehuis weggevoerd in mysterieuze zwarte vrachtwagens (gaswagens) onder het voorwendsel van herstel. Het getto werd definitief geliquideerd in juli 1942, waarna de overgebleven bewoners naar het getto van Łódź of vernietigingskampen werden gestuurd. Slachtoffers: Van de ruim 30.000 Joodse inwoners van voor de oorlog keerden er slechts enkelen terug. Nabijgelegen Kampen: Vernietigingskamp Chełmno (Kulmhof): Gelegen op ongeveer 70 km van Kalisz. Dit was de plek waar veel inwoners van Kalisz en omgeving direct naartoe werden gedeporteerd om te worden vermoord.

Concentratiekamp Auschwitz-Birkenau: Hoewel verder weg (ca. 3,5 uur rijden), werden ook vanuit Kalisz grote groepen Polen en Joden hierheen gedeporteerd.

Kallies

Polen

Concentratiekamp Kallies was tijdens de Tweede Wereldoorlog een satellietkamp van concentratiekamp Ravensbrück. Het kamp was gevestigd in Kallies, het huidige Kalisz Pomorski in Polen. Het kamp werd halverwege 1944 opgezet. Het diende als dwangarbeiderskamp om goedkope arbeidskrachten te leveren voor het nabijgelegen Gerätewerk Pommern, een fabriek voor de wapenindustrie. Het kamp bood plaats aan ongeveer 500 tot 1.000 gevangenen tegelijk. In tegenstelling tot het hoofdkamp van Ravensbrück, dat voornamelijk voor vrouwen was, zaten in Kallies voornamelijk mannelijke gevangenen die uit andere kampen waren overgebracht. Begin 1945, naarmate de geallieerden en het Rode Leger oprukten, werd het kamp ontruimd en werden de gevangenen te voet teruggestuurd naar het hoofdkamp van Ravensbrück

Concentratiekamp Kalleten

Letland

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Kalleten (het huidige Kaleti in Letland) een dwangarbeiderskamp voor Joodse mannen. Gevangenen werden er onder extreem zware omstandigheden tewerkgesteld door de nazi's. KaletiRegio: Letland (historische regio Koerland / district Liepāja)Doel: Het kamp fungeerde primair als werkkamp, waarbij gevangenen dwangarbeid moesten. Het kamp had een zeer hoog sterftecijfer door ondervoeding, ziekte en executies.

Concentratiekamp Kalnica

Polen

Concentratiekamp Kalnica, ook bekend als Zwangsarbeitslager für Juden Kalnica, was tijdens de Tweede Wereldoorlog een dwangarbeiderskamp voor Joodse mannen, gelegen in het gelijknamige dorp Kalnica bij Baligród, in het district Lesko in het huidige zuidoosten van Polen (destijds in het door nazi-Duitsland bezette Generaal-Gouvernement). Joodse gevangenen in het kamp werden voornamelijk ingezet voor dwangarbeid. De mannen werden door de nazi’s gedwongen tot zware weg- en constructiewerkzaamheden in de bosrijke omgeving van de Bieszczady-bergen. Vanaf het voorjaar van 1942 escaleerden de deportaties en wreedheden. Gevangenen werden streng bewaakt en velen zijn gestorven door honger, uitputting of executie. Vele Joodse inwoners uit de omliggende regio die in de kampen werden geplaatst, werden uiteindelijk overgebracht naar vernietigingskampen (waaronder Auschwitz-Birkenau) of gefusilleerd tijdens liquidaties van Joodse raden (Judenräte) in de herfst van 1942.

Kaltenbrunn

Kamioka

Japan

Kamp Kamioka was een berucht Japans krijgsgevangenenkamp (officieel Nagoya POW Camp #1-B) tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het was gelegen in de Japanse Alpen nabij de stad Hida. Honderden geallieerde krijgsgevangenen, waaronder veel Nederlanders, werden hier onder erbarmelijke omstandigheden gedwongen tot zware dwangarbeid in lood- en zinkmijnen. Het kamp lag hoog in de bergen, op zo'n 1600 meter hoogte, op ongeveer 150 kilometer ten noorden van Nagoya. Vanwege de hoge ligging waren de winters er extreem koud. Gevangenen werden tewerkgesteld door de Mitsui Zinc and Lead Mining Company. De combinatie van zware mijnbouw, ondervoeding, bittere kou en mishandeling zorgde voor mensonterende leefomstandigheden. Een groot deel van de gevangenen in Kamioka bestond uit Nederlandse militairen en KNIL-soldaten die na de val van Nederlands-Indië door de Japanners waren gevangengenomen. Zij werden eind 1942 en in 1944 vanuit Zuidoost-Azië per gevreesd transportschip (hell ship) naar Japan overgebracht om daar als dwangarbeider te worden ingezet. Velen overleefden de zware mishandelingen en het uitputtende werk niet. Verschillende gevangenen stierven aan ondervoeding, uitputting of longziekten kort vóór of zelfs vlak na de Japanse capitulatie in augustus 1945.

Kam'janka-Buz'ka concentratiekamp

Oekraine

In Kamianka-Buzka (vroeger bekend als Kamionka Strumiłowa) was er tijdens de Tweede Wereldoorlog een Joods getto en een nazi-dwangarbeiderskamp. De stad ligt in het westen van Oekraïne, ongeveer 40 kilometer ten noordoosten van Lviv. Duitse troepen bezetten de stad eind juni 1941. Al snel volgden er brute acties en massamoorden tegen de Joodse bevolking. Eind september 1942 werd er in de stad een open getto opgericht. Dit werd in oktober 1942 alweer geliquideerd toen meer dan 1.000 Joden werden gedeporteerd naar het vernietigingskamp Bełżec.

Het Dwangarbeiderskamp in omgeving gevestigd, dat onderdeel was van het netwerk van kampen langs de zogenaamde Durchgangsstrasse IV. Dit kamp werd voor 10 juli 1943 geliquideerd door de nazi’s. De gevangenen werden systematisch vermoord. Slechts een zeer klein aantal wist te ontsnappen en de oorlog te overleven, vaak door onder te duiken bij lokale Poolse families.

Concentratiekamp Kamenets-Podolskii

Oekraine

Kamenets-Podolskii was de locatie van een van de eerste grootschalige massamoorden van de Holocaust. Tussen 27 en 29 augustus 1941 werden hier ongeveer 23.600 Joden vermoord door de SS en de Duitse politie, ondersteund door lokale hulptroepen. Slachtoffers: Ongeveer 14.000 uit Hongarije gedeporteerde Joden en 10.000 lokale Oekraïense Joden. Daders: Eenheden onder leiding van SS-Obergruppenführer Friedrich Jeckeln. Het markeerde de overgang naar de Endlösung, waarbij hele Joodse gemeenschappen systematisch werden uitgeroeid. De Hongaarse autoriteiten hadden Joden zonder staatsburgerschap naar dit door Duitsland bezette gebied gedeporteerd. De executies vonden plaats in bomkraters en ravijnen buiten de stad Kamianets-Podilskyi in het huidige Oekraïne.

Concentratiekamp Kamien

Duitsland/Polen

Werkkamp Skarżysko-Kamienna in Polen of het vroege concentratiekamp Kemna in Wuppertal, Duitsland.

1. Werkkamp Skarżysko-Kamienna (Polen) Tijdens de Tweede Wereldoorlog zetten de nazi's in 1942 een berucht dwangarbeiders- en vernietigingskamp op in een munitiefabriek in de stad Skarżysko-Kamienna. Doel: Joodse dwangarbeiders werden onder mensonterende omstandigheden ingezet voor de munitieproductie. De leef- en werkomstandigheden waren extreem zwaar. Honderden gevangenen stierven door honger, uitputting of willekeurige executies. In mei 1944 begonnen de nazi's met de liquidatie van het kamp. Na een opstand in juli 1944 werd een groot deel van de overgebleven gevangenen afgeslacht en werden de laatsten naar Buchenwald gedeporteerd.

2. Concentratiekamp Kemna (Duitsland) gelegen in het stadsdeel Barmen in Wuppertal. Dit was een van de vroege concentratiekampen van het Derde Rijk (operationeel van juli 1933 tot januari 1934). Het kamp werd gebruikt om politieke tegenstanders van het naziregime, met name communisten en sociaaldemocraten, op te sluiten en te mishandelen. Het kamp was gevestigd in een voormalige textielfabriek.

Kamionki

Oekraine/Polen

Aangezien de naam door de Duitsers in verschillende bezette gebieden werd gebruikt, zijn dit de belangrijkste historische locaties:

1. Kamionki I en II (nabij Ternopil, Oekraïne) Dit waren twee zware dwangarbeiderskampen (respectievelijk Kamionki I en Kamionki II) voor Joodse gevangenen. Ze maakten deel uit van het netwerk van werkkampen langs de Durchgangsstrasse IV, een grote transportroute aangelegd door de nazi's in Galicië. Duizenden Joodse dwangarbeiders werden hier uit de wijde omgeving ondergebracht om te werken aan de weg. De omstandigheden waren er mensonterend en de sterfte door uitputting en executies was enorm. Slechts een fractie van de gevangenen overleefde de oorlog.

2. Kamionka Strumiłowa (Kamianka-Boeska, Oekraïne) Gelegen in de regio Lviv. Dit was oorspronkelijk een getto. Nadat de Duitsers de stad in juni 1941 bezetten, werd er een Jodenraad ingesteld. In het najaar van 1942 vonden er grootschalige razzia's plaats waarbij duizenden Joden werden gedeporteerd naar het vernietigingskamp Bełżec, of ter plaatse werden doodgeschoten.

3. Kamionka Getto / Kamp in Będzin (Polen) Een getto en dwangarbeiderskamp in het Zaglebie-district in Zuidwest-Polen.Geschiedenis: In het voorjaar van 1943 werden de overgebleven Joden uit Będzin, Sosnowiec en Dąbrowa Górnicza hier samengebracht. Op 1 augustus 1943 begonnen de nazi's met de liquidatie van het getto. Dit leidde tot tweewekelijks gewapend verzet door Joodse ondergrondse strijders. Uiteindelijk werden alle overlevenden alsnog gedeporteerd naar het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau.

Kamp Schoorl

Nederland

Kamp Schoorl was het eerste concentratiekamp dat de Duitse bezetter in Nederland inrichtte tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het kamp lag in de duinen van Schoorl. Begon in 1939 als Nederlandse legerkazerne en werd vanaf februari 1941 door de nazi's gebruikt als doorgangs- en concentratiekamp. In oktober 1941 werd het kamp gesloten omdat het te klein was en te ver van het spoor lag. Ongeveer 1.900 mensen zaten hier vast, waaronder de 427 Joodse mannen die na de Februaristaking in Amsterdam waren opgepakt. Na de sluiting werden de meeste gevangenen overgebracht naar Kamp Amersfoort of direct naar kampen in Duitsland en Oostenrijk.

Concentratiekamp Kampinos

Kamp Kareës (ook wel geschreven als Kareës) was tijdens de Tweede Wereldoorlog een Japans burger- en opvangkamp in Bandoeng, West-Java. Het deed vanaf december 1942 dienst als interneringskamp voor Nederlandse vrouwen, kinderen en oudere mannen. Het kamp was gevestigd in een woonwijk in het zuidoosten van Bandoeng. Het werd grofweg begrensd door de Papandajanlaan, Tangkoeban Prahoelaan, Windoestraat en de Javalaan. In tegenstelling tot veel andere kampen was Kareës niet omheind door prikkeldraad of muren, maar bestond het uit een afgesloten woonwijk waar de bewoners onder zware restricties leefden. De omstandigheden in het kamp waren zwaar. De geïnterneerden leden onder grote overbevolking, een ernstig gebrek aan voedsel en medicijnen, en slechte hygiënische voorzieningen. Doordat het kamp in een gewone wijk lag, waren de huizen vaak overvol met meerdere gezinnen per woning. Na verloop van tijd werd Kareës gebruikt als doorgangskamp. Veel van de vrouwen en kinderen die in Kareës zaten, werden later overgeplaatst naar andere interneringskampen in Nederlands-Indië, waaronder de kampen in Banjoe Biroe en Tjideng.

Karlsfeld

Duitsland

Concentratiekamp Karlsfeld, operationeel tussen 1943 en 1945, was een berucht buitenkamp van het concentratiekamp Dachau. Het stond ook bekend als kamp Allach-Karlsfeld. Duizenden gevangenen, voornamelijk Joodse dwangarbeiders, werden er onder onmenselijke omstandigheden tewerkgesteld in de nabijgelegen oorlogsindustrie. Het kamp diende als dwangarbeiderskamp. Gevangenen werden ondergebracht in het OT-Lager Karlsfeld (beheerd door de Organisation Todt) en moesten zware arbeid verrichten voor onder andere de BMW-fabrieken in de buurt. Er was een constante dreiging van uithongering, ziekte (waaronder tyfus) en executies. De overlevingskansen waren er nihil. Op 30 april 1945 werd het kamp bevrijd door geallieerde troepen (het Amerikaanse leger). Het kamp lag in het gebied tussen het huidige Allach (een stadsdeel in het noorden van München) en Karlsfeld in Beieren.

Karlshagen

Duitsland

Concentratiekamp Karlshagen (ook wel Karlshagen I) was een subkamp van het concentratiekamp Ravensbrück. Het was gevestigd in Karlshagen op het eiland Usedom en diende als werkkamp voor de productie van V-wapens in het nabijgelegen Peenemünde. Actief van mei 1943 tot april 1945. Leveren van dwangarbeiders voor de nazi-raketbasis (onder andere voor de V-2 raketten). Voornamelijk mannelijke gevangenen uit Ravensbrück en later ook uit Buchenwald.

Karolina

Polen

Concentratiekamp Karlsrode

Polen

Oostenrijk

Kamp Kattau (gevestigd in Schloss Kattau, Oostenrijk) functioneerde als een dwangarbeiderskamp. Het diende onder beheer van de Wehrmacht en de SS voornamelijk als werkkamp waar Joodse gevangenen zware landbouwwerkzaamheden verrichtten. Het kamp was ondergebracht in Schloss Kattau, een kasteel in de deelstaat Neder-Oostenrijk. Vanaf de lente van 1944 werden er grote groepen Hongaarse Joden (mannen en vrouwen) naartoe gedeporteerd om dwangarbeid uit te voeren. Gevangenen werden ingezet voor zware landbouw- en bosbouwtaken, waaronder het bewerken van de lokale landerijen (het zogeheten Wehrmachtslehrgut Kattau). De omstandigheden waren er zwaar en de uitputting en ondervoeding onder de dwangarbeiders waren immens.

Concentratiekamp Kattowitz-Idaweiche

Polen

Kattowitz-Idaweiche was een nazi-dwangarbeiderskamp (Zwangsarbeitslager) voor Joden en maakte deel uit van een bredere reeks kampen in Silezië (Polen). Het kamp lag in de wijk Brynów van de huidige stad Katowice (destijds geannexeerd door nazi-Duitsland als Kattowitz).Het kamp was specifiek ingericht voor Joodse mannen en functioneerde van juli 1942 tot juli 1943. De gevangenen werden hier hoofdzakelijk tewerkgesteld in de textielindustrie en sorteerwerkzaamheden, zoals het sorteren van in beslag genomen kleding. Het was een zogenaamd Zwangsarbeitslager für Juden. De omstandigheden in deze door de SS en Gestapo gecontroleerde kampen waren zwaar en mensonterend, hoewel het geen vernietigingskamp betrof. De regio rond Katowice en Auschwitz was tijdens de Tweede Wereldoorlog het toneel van tientallen van dit soort werkkampen en subkampen.

Concentratiekamp Kattowitz-Rosdzien-Schoppinitz

Polen

Het werkkamp Kattowitz-Rosdzien-Schoppinitz was een nazi-dwangarbeiderskamp in het huidige Polen, nabij Katowice. Het functioneerde vanaf het najaar van 1942 en werd gebruikt voor Joodse mannen en jongens die door de SS geselecteerd waren tijdens transporten. Onder erbarmelijke omstandigheden moesten zij slavenarbeid verrichten. Gelegen in Opper-Silezië, destijds geannexeerd door nazi-Duitsland. Het kamp bestond uit verschillende secties verspreid over de districten Rosdzin (Roździeń) en Schoppinitz (Szopienice), vlakbij de stad Katowice. Het kamp ontstond uit de zogenaamde Cosel-transporten. Tussen augustus en december 1942 werden achttien deportatietreinen uit Kamp Westerbork onderweg naar Auschwitz gestopt in het plaatsje Kosel. Alle Joodse mannen en jongens in de leeftijd van ongeveer 15 tot 50 jaar werden hier uit de trein gehaald om te worden ingezet in diverse werkkampen in de regio, waaronder Schöppinitz. De gevangenen werden zwaar uitgebuit. Ze werden onder andere te werk gesteld in de kolenmijnen en bij de aanleg van de spoorlijn Berlijn-Krakau voor bouwbedrijf Haage. De omstandigheden waren extreem wreed. De bewakers stonden bekend om hun sadisme en mishandelingen. Door het zware werk, de honger, kou en ziekten stierven er dagelijks mensen. Gevangenen die niet meer konden werken of ziek werden, werden periodiek geselecteerd en afgevoerd naar de gaskamers van Auschwitz. Het kamp werd eind 1943 gesloten. Gevangenen die de periode in het kamp overleefden, werden alsnog grotendeels overgebracht naar andere concentratiekampen, zoals Auschwitz of Gross-Rosen.

Kauen = Kaunas

Concentratiekamp Kauen

Litouwen

Concentratiekamp Kauen (Duits: Konzentrationslager Kauen, ook wel bekend als KZ Kaunas of Kovno) was een nazi-concentratiekamp in en rond het voormalige getto van Kovno in het huidige Litouwen. Het kamp werd opgericht op 15 september 1943 en bestond tot 14 juli 1944. Na de Duitse inval in de Sovjet-Unie in juni 1941 werd de Joodse bevolking van Kaunas (Kovno) al snel onderworpen aan extreme vervolging. Tienduizenden Joden werden in 1941 geëxecuteerd, onder meer bij het beruchte Negende Fort. De overlevenden werden gedwongen in het Getto van Kovno. In het najaar van 1943 werd het getto door de SS omgevormd tot een officieel concentratiekamp onder leiding van SS-Obersturmbannführer Wilhelm Göcke. Het kamp telde zeventien satellietkampen en werkkampen. Inwoners werden gedwongen tot zware dwangarbeid, onder andere op het vliegveld van Aleksotas en bij de bouw van militaire infrastructuur. Toen het Rode Leger in de zomer van 1944 naderde, liquideerden de nazi's het kamp. Hierbij werd het getto met explosieven en granaten grotendeels verwoest en in brand gestoken. De achtergebleven Joden werden gedeporteerd naar andere concentratiekampen in nazi-Duitsland, waaronder Dachau en Stutthof.

Kauen - Alexoten = Kaunas-Aleksotas

Litouwen

Kaunas-Aleksotas (ook bekend als Aleksotas) was een van de grotere buitenkampen van het concentratiekamp KZ Kauen (Kaunas) in Litouwen. Het kamp bevond zich in de wijk Aleksotas, nabij het vliegveld van Kaunas. Gevangenen werden ingezet als dwangarbeiders voor de Duitse luchtmacht (Luftwaffe). Ze werkten voornamelijk aan de bouw van startbanen en hangars. Het kamp huisvestte vooral Joden uit het getto van Kaunas. In de zomer van 1944 werd het kamp ontruimd vanwege het naderende Rode Leger; gevangenen werden gedeporteerd naar kampen als Dachau en Stutthof.

Kauen - Schanzen = Kaunas-Sanciai

Litouwen

Schanzen (of Schanze) was de Duitse naam voor de wijk Šančiai in de Litouwse stad Kaunas. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was dit een belangrijk onderdeel van het kampcomplex rondom Kaunas. Het kamp bevond zich in de wijk Žemieji Šančiai (Laag-Šančiai). Het was een van de grootste buitenkampen (Aussenlager) van het Concentratiekamp Kaunas (Kauen). Er zaten voornamelijk Joodse mannen en vrouwen die dwangarbeid verrichtten. Gevangenen werden ingezet voor zwaar werk bij de spoorwegen en in militaire werkplaatsen van de Wehrmacht. Het hoofdkamp van Kauen was gevestigd in het Negende Fort, terwijl de verschillende Aussenlager verspreid over de stad lagen om arbeiders dicht bij de industrie te hebben.

Kaufbeuren

Duitsland

Concentratiekamp Kaufbeuren was een berucht buitenkamp van het naziconcentratiekamp Dachau, actief van mei 1944 tot april 1945. Het kamp in de Duitse regio Beieren werd berucht door de inzet van dwangarbeiders voor de vliegtuigindustrie en de gruwelijke kindereuthanasie.

1. Dwangarbeid en de Oorlogsindustrie De gevangenen werden voornamelijk ingezet in de wapen- en vliegtuigindustrie. Zo moesten zij werken voor BMW en vliegtuigonderdelen produceren voor de Messerschmitt-fabrieken. Het kamp bood doorgaans plaats aan zo'n 600 mannen. Naast mannen werden er ook andere dwangarbeiders en gevangenen ingezet. Het kamp was gevestigd in en rond de plaats Kaufbeuren in de Allgäu (Beieren, Zuid-Duitsland).

2. Euthanasieprogramma (Aktion T4) Kaufbeuren is internationaal berucht geworden als onderdeel van de nazieuthanasieprogramma's, zoals Aktion T4.In de lokale Heil- und Pflegeanstalt (psychiatrisch ziekenhuis) werden patiënten, waaronder honderden kinderen (de zogenaamde Kinderfachabteilung), systematisch vermoord door middel van dodelijke injecties of verhongering. Zelfs in de nadagen van de oorlog, kort voor de bevrijding, werden hier nog systematisch moorden gepleegd.

Kaufering

De Ontsnapping (december 1943): Een groep van 64 gevangenen (het Burners' Brigade), die lijken moesten opgraven en verbranden om bewijsmateriaal te vernietigen, wist te ontsnappen uit het Negende Fort.

Liquidatie (juli 1944): Bij de nadering van het Rode Leger bliezen de nazi's het kamp op. Ongeveer 2.000 mensen kwamen om in de vlammen of werden neergeschoten; de rest werd gedeporteerd naar kampen als Stutthof en Dachau.

Slachtoffers: Van de oorspronkelijke 35.000 à 40.000 Joden in Kaunas overleefden er minder dan 2.500 de oorlog.

Kawasaki

Japan

Kroatie

Concentratiekamp Kerestinec was een berucht detentie- en concentratiekamp tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het werd in april 1941 door het fascistische Ustaša-regime ingericht in het gelijknamige kasteel Erdödy in de Onafhankelijke Staat Kroatië (NDH), ongeveer 15 kilometer ten zuidwesten van de hoofdstad Zagreb. Het kamp diende in de eerste plaats voor de opsluiting en vervolging van politieke tegenstanders. Gevangenen werden strikt gescheiden naar etniciteit en politieke overtuiging. De gevangenispopulatie bestond voornamelijk uit drie groepen: Links-georiënteerde intellectuelen, communisten en intellectuelen Servische burgers en ambtenaren Joodse advocaten, artsen en andere prominente Joden uit Zagreb. De leefomstandigheden waren zwaar en onmenselijk. De ontsnappingspoging in 1941. Vanwege het dreigende lot om als politieke gevangenen te worden geëxecuteerd door de Ustaša, organiseerden tientallen communistische gevangenen in juli 1941 een gewapende opstand en een poging tot uitbraak. Deze poging mislukte. De meeste gevangenen werden gepakt, waarna de Ustaša als represaille meer dan 80 intellectuelen en politieke gevangenen op 17 juli 1941 executeerde op het executieveld in Dotršćina bij Zagreb. Kort hierna, medio juli 1941, werd het kamp gesloten.

Kerestowo

Rusland

Concentratiekamp Kerestowo (ook wel bekend als Karstala) was een nazi-dwangarbeiderskamp in het huidige Leningrad-district in Rusland. Vanaf september 1943 functioneerde het als een van de meer dan twintig satellietkampen van het centrale concentratiekamp Vaivara in Estland. Het kamp werd opgericht om dwangarbeid te leveren, voornamelijk in de houtkap en bosbouw. Gevangenen werden uitgebuit en leefden in erbarmelijke omstandigheden. Ze hadden te kampen met zware mishandeling, ondervoeding, ziekte en uitputting.De meesten die in Kerestowo verbleven waren Joden, afkomstig uit de getto's van onder meer Vilnius en Kaunas.Kerestowo maakte deel uit van een groter netwerk. De nazi’s bouwden deze kampen in Estland voornamelijk om strategische redenen; de winning van schalie-olie was van cruciaal belang voor de Duitse oorlogseconomie. De kampen in deze regio stonden onder het commando van de SS.

Concentratiekamp Kersas

Algerije

Concentratiekamp Kerstenhof

Estland

Kesilir

Nederlands Indie

Kamp Kesilir was een berucht Japans interneringskamp (burgerkamp) in Nederlands-Indië tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het bevond zich aan de zuidkust, in een afgelegen en moerassig gebied nabij de meest oostelijke punt van Java. Het kamp werd op 6 juli 1942 door de Japanse bezetter opgezet als een experimenteel landbouwkolonisatieproject. Het had een gigantische oppervlakte van ongeveer 40 vierkante kilometer en was volledig omheind met prikkeldraad. De Japanners wilden dat de geïnterneerden hier in hun eigen levensonderhoud zouden voorzien en bouwden het op met de intentie er uiteindelijk (70.000) mensen onder te brengen. De gevangenen: Er werden zo'n (3.000\) mannen geïnterneerd, waarvan ongeveer 70% bestond uit Europeanen (vooral Nederlanders) en 30% uit Indo-Europeanen. De gevangenen moesten hun eigen barakken en onderkomens bouwen in een onherbergzame omgeving. Het kamp was zwaar en de leefomstandigheden waren erbarmelijk. De mannen moesten zware dwangarbeid verrichten om moerasland te ontginnen. Het project was gedoemd te mislukken door een gebrek aan landbouwgereedschap, goede zaden en agrarische ervaring. Bovendien eisten tropische ziekten, ondervoeding en het zware klimaat hun tol. Vanwege het uitblijven van succes werd het kamp in juni 1943 opgeheven en ontruimd, waarna de gevangenen naar andere kampen werden overgebracht.

Concentratiekamp Ketsch

Duitsland

Ketsch in Baden-Württemberg (Duitsland), waar tijdens de Tweede Wereldoorlog slachtoffers van de Holocaust vandaan kwamen en waar dwangarbeid plaatsvond, maar er was geen hoofdkamp of groot subkamp gevestigd. Diverse Joodse inwoners van Ketsch werden gedeporteerd naar kampen zoals Auschwitz of Gurs. Dichtbijgelegen kampen: Ketsch ligt in de buurt van Mannheim en Heidelberg. In die regio waren wel verschillende subkampen (Außenlager) van grotere concentratiekampen zoals Natzweiler-Struthof gevestigd (bijvoorbeeld in Mannheim-Sandhofen of Neckarelz). Dwangarbeid: Zoals in veel Duitse dorpen en steden in die tijd, werden er in de omgeving dwangarbeiders ingezet in de landbouw of lokale industrie

Concentratiekamp Khenchela

Algerije

Het concentratiekamp Khenchela was een Frans internerings- en dwangarbeiderskamp in Noordoost-Algerije, opgericht door het Vichy-regime. Het kamp fungeerde tijdens de Tweede Wereldoorlog als opvang- en werkkamp voor onder meer Joodse vrijwilligers van het Franse Vreemdelingenlegioen, Spaanse republikeinen en politieke dissidenten. Het kamp lag in het noordoosten van Algerije, hemelsbreed ongeveer 397 kilometer ten zuidoosten van Algiers en 114 kilometer ten zuidoosten van Constantine. Het kamp diende als vluchtelingencentrum en onderdeel van de Vichy-dwangarbeidskampen in Noord-Afrika na de Frans-Duitse wapenstilstand van juni 1940. Per 1 april 1941 waren er 379 buitenlandse arbeiders ondergebracht. De groep bestond uit nationaliteiten zoals Joodse Legionairs, Spaanse vluchtelingen die voor Frankrijk hadden gevochten, en politieke ongewensten. In 1941 werd het kamp tevens gebruikt om specifiek Spaanse deserteurs uit het Sovjet Rode Leger te huisvesten. In vergelijking tot andere beruchte woestijnkampen in de regio (zoals de kampen verder zuidelijk of in de Sahara) hadden de gevangenen in Khenchela relatief meer bewegingsvrijheid. De leefomstandigheden waren redelijk hygiënisch, de slaapplaatsen waren normaal en er was voldoende voedsel. Verschillende gevangenen kregen zelfs toestemming om in het nabijgelegen stadje te werken of werden ingezet in de garnizoensdienst.Na de geallieerde landingen (Operation Torch) in november 1942 werden de gedetineerden in Khenchela geleidelijk teruggebracht naar het burgerleven. Pas tegen het einde van 1943 waren de laatste groepen buitenlandse arbeiders daar grotendeels weg.

Khmelnik concentratiekamp

Oekraine

In Khmelnik (Chmielnik) was een getto en een werkkamp in Oekraïne (destijds bezet door nazi-Duitsland). Tijdens de Holocaust zijn bijna alle Joodse inwoners van Khmelnik wreed uitgemoord door de nazi’s en lokale medestanders, voornamelijk via massale executies in plaats van in gaskamers. Getto van Khmelnik: In januari 1942 dwongen de Duitsers de Joodse bevolking en gevluchte Joden in een streng bewaakt getto te wonen. Kort na de oprichting van het getto begonnen de massamoorden. Op 9 januari 1942 werden in de buurt van Khmelnik duizenden Joden, waaronder vrouwen, kinderen en ouderen, bijeengedreven en gefusilleerd door speciale Duitse doodseskaders (Einsatzgruppen). In de maanden erna vonden er herhaaldelijk nieuwe Aktions en executies plaats. Werkkamp (1943): Bij de formele liquidatie van het getto op 3 maart 1943 werden opnieuw zo'n 1.300 mensen doodgeschoten. Een kleine groep van ongeveer 135 Joodse vakmensen en ambachtslieden werd tijdelijk in leven gehouden in een speciaal werkkamp (gevestigd in een voormalig schoolgebouw) om te werken en Oekraïners op te leiden ter vervanging. De overgebleven ambachtslieden en hun gezinnen werden in juni 1943 alsnog de bossen in geleid en omgebracht.

Let op: De naam Khmelnik wordt soms ook verward met de stad Chmielnik in Polen (in het district Kielce), waar eveneens een berucht Joods getto was gevestigd dat in 1942 werd leeggehaald, waarna de bewoners naar het vernietigingskamp Treblinka werden gestuurd.

Kiel

Duitsland

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was er in Kiel een berucht Gestapo-strafkamp: het Arbeitserziehungslager (AEL) Nordmark. Daarnaast fungeerde de stad als locatie voor een tijdelijk buitenkamp van het concentratiekamp Neuengamme. Arbeitserziehungslager Nordmark (1944–1945)Dit kamp werd in juni 1944 door de Gestapo opgezet aan de rand van Kiel (bij het meer de Russee). Het diende primair als strafkamp om buitenlandse dwangarbeiders, krijgsgevangenen en politieke gevangenen te disciplineren. De omstandigheden waren extreem bruut. Gevangenen werden zwaar mishandeld, zwaar ondervoed en moesten onder dwang extreem zware arbeid verrichten in de wapenindustrie en op de scheepswerven.: Tussen mei 1944 en het einde van de oorlog in mei 1945 kwamen hier zeker 500 mensen om het leven. Kort voor de bevrijding vonden er bovendien systematische executies plaats in het kamp.

In de zomer van 1944 werd er in Kiel tevens een satellietkamp van concentratiekamp Neuengamme opgericht. Hier werden circa 50 mannelijke gevangenen tewerkgesteld in de haven en industrie.

Concentratiekamp Kiełbasin

Wit Rusland

Kiełbasin (ook wel Kiełbasino) was tijdens de Tweede Wereldoorlog een nazi-kamp nabij Grodno (Wit-Rusland). Het diende aanvankelijk als krijgsgevangenenkamp voor Sovjetsoldaten en werd vanaf 1942 door de nazi's gebruikt als wreed doorgangskamp voor tienduizenden Joden. Het kamp fungeerde als verzamelplaats voor Joden uit 22 omliggende steden en dorpen (zoals Grodno, Sokółka en Krynki) in aanloop naar deportatie. In november 1942 zaten er naar schatting 22.000 tot 28.000 Joden opeengepakt onder erbarmelijke omstandigheden. Vanuit Kiełbasin werden gevangenen gedeporteerd naar vernietigingskampen zoals Auschwitz en Treblinka. Velen werden direct na aankomst vermoord.

Concentratiekamp Kielce

Polen

Tijdens de Tweede Wereldoorlog had de nazi-bezetter in en rond de Poolse stad Kielce een Joods getto en verschillende dwangarbeiderskampen. Daarnaast was er een verzamelkamp (Sammellager) gevestigd in voormalige legerbarakken voor Sovjet-krijgsgevangenen. De belangrijkste locaties in Kielce tijdens de Holocaust waren: Het Getto van Kielce: Ingericht in april 1941. Het getto werd in augustus 1942 door de SS geliquideerd. Van de ruim 21.000 Joodse inwoners werden de meesten gedeporteerd naar het vernietigingskamp Treblinka.

Dwangarbeiderskamp Ludwików: Dit kamp werd medio 1943 ingericht op het terrein van de staalfabriek aan de Zagnańskastraat. Honderden Joodse dwangarbeiders (uit Polen, Tsjecho-Slowakije, Oostenrijk en Duitsland) werden hier onder erbarmelijke omstandigheden tewerkgesteld, waarbij standrechtelijke executies veelvuldig plaatsvonden.

Concentratiekamp Kielce Stolarskastrasse

Polen

Het concentratiekamp aan de Stolarskastrasse (ulica Stolarska) in Kielce, Polen, was tijdens de Tweede Wereldoorlog een wreed dwangarbeiderskamp (Zwangsarbeitslager) van de nazi's. Toen de nazi's in augustus 1942 het Joodse getto van Kielce begonnen te ontruimen, werden de meeste Joden gedeporteerd naar het vernietigingskamp Treblinka. Ongeveer 2.000 geschoolde arbeiders werden in leven gehouden en ondergebracht in werkkampen, waaronder in de barakken aan de Stolarska- en Jasnastraat. De gevangenen in het kamp werden ingezet voor zware dwangarbeid, waaronder het leegmaken van de voormalige Joodse woningen, schoonmaakwerkzaamheden voor de SS, en werk in plaatselijke fabrieken (zoals de nabijgelegen Ludwików-staalfabriek aan de Zagnańskastraat). Toen de nazi's doorkregen dat er nog Joodse kinderen verborgen zaten bij hun werkende ouders in de kampen (waaronder aan de Stolarskastrasse), werden 45 kinderen tussen de 15 maanden en 15 jaar oud bijeengedreven en geëxecuteerd op de Pakosz-begraafplaats in Kielce. Het werkkamp aan de Stolarskastrasse functioneerde tot de zomer van 1944. In augustus van dat jaar werden de overgebleven gevangenen gedeporteerd naar concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz.

Concentratiekamp Kielce-HASAG

Polen

Het concentratiekamp Kielce-HASAG was een berucht dwangarbeiderskamp en subkamp van concentratiekamp Majdanek, gevestigd in Kielce, Polen. Het kamp was actief van september 1942 tot augustus 1944. Het kamp was verbonden aan de plaatselijke munitiefabriek van de Duitse firma Hugo Anton Schneider AG (HASAG), beter bekend als de Granat-fabriek in Kielce. Er waren ongeveer 500 tot 2.000 Joodse dwangarbeiders tewerkgesteld, waaronder veel gevangenen die na de grote deportaties uit het getto van Kielce overbleven. Onder leiding van de Duitse fabrieksdirecteur Axel Schlicht en bewakers van de SS werden gevangenen gedwongen om onder zware en gevaarlijke omstandigheden munitie te produceren. In augustus 1944, naarmate het Sovjetleger naderde, werd het kamp ontruimd. De gevangenen werden op transport gezet naar andere concentratie- en vernietigingskampen, zoals Buchenwald en Auschwitz.

Concentratiekamp Kielce-Henryków

Polen

Het concentratiekamp Kielce-Henryków was tijdens de Tweede Wereldoorlog een nazi-dwangarbeidskamp in de Poolse stad Kielce, gevestigd bij de voormalige Henryków-meubelfabriek aan de Młynarska-straat 133 (tegenwoordig Mielczarskiego-straat).Hier werden honderden Joodse dwangarbeiders tot medio 1944 onder zware omstandigheden ingezet voor de productie van onder meer wagens voor het Duitse leger. Het kamp werd na de liquidatie van het getto van Kielce in de herfst van 1942 opgezet om de overgebleven, nog valide Joodse bevolking uit te buiten voor dwangarbeid. Gevangenen produceerden en repareerden houten wagens en wagenwielen voor de Duitse troepen aan het oostfront. In de zomer van 1944, naarmate het Oostfront naderde, werd het kamp ontruimd. De meeste gevangenen werden gedeporteerd naar het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau.

Concentratiekamp Kielce-Ludwigshütte

Polen

Concentratiekamp Kielce-Ludwigshütte, ook bekend als het Huta Ludwików werkkamp, was een nazi-dwangarbeiderskamp in het Poolse Kielce. Het functioneerde van 1 juni 1943 tot augustus 1944 en bood plaats aan enkele honderden Joodse dwangarbeiders die werden ingezet in de gelijknamige munitiefabriek. Het kamp was gevestigd op het terrein en binnen de muren van de Huta Ludwików (ijzergieterij en machinefabriek) in Kielce. Het kamp werd geopend op 1 juni 1943, na de liquidatie van het getto van Kielce. Het kamp werd in de zomer (augustus) van 1944 opgeheven. Er verbleven constant zo'n 200 tot 330 gevangenen in het kamp. Gevangenen woonden direct in of bij de fabriek onder zware omstandigheden. Ze werden zwaar uitgebuit bij de productie van wapens en munitie voor de Duitse oorlogsmachine. In augustus 1944, toen het Sovjetleger naderde, werd het kamp gesloten en werden de gevangenen gedeporteerd, vaak naar andere werkkampen in de regio (zoals Częstochowa) of naar vernietigingskampen.

Concentratiekamp Kiena

?

Kienberg (Gaming) concentratiekamp

Oostenrijk

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Kienberg (onderdeel van de Oostenrijkse gemeente Gaming) de locatie van een dwangarbeiderskamp. Dit kamp was specifiek ingericht voor Joodse mannen, vrouwen en kinderen die dwangarbeid moesten verrichten in de nabijgelegen munitiefabriek van Josef Heiser. Buitenkamp / dwangarbeiderskamp voor de oorlogsindustrie. Honderden Hongaarse Joden (mannen, vrouwen en kinderen). De gevangenen werden zwaar uitgebuit in de munitieproductie. De fabriek stond lokaal bekend onder de naam van eigenaar Josef Heiser. Hoewel de exacte barakkenlocatie van het kamp onduidelijk is, bevond de industriële locatie zich waarschijnlijk nabij het huidige fabrieksterrein.

Kiesgrube

Algemeen

Er bestaat geen hoofdkamp met de naam Kiesgrube. De term Kiesgrube (Duits voor grindgroeve) verwijst naar een berucht type werkcommando binnen nazi-concentratiekampen, in het bijzonder in Auschwitz. Het werkcommando KiesgrubeIn deze grindgroeven moesten gevangenen onder extreem zware omstandigheden dwangarbeid verrichten. Het werk bestond uit het met de hand afgraven van grind, het laden van zware karren en het verharden van wegen.

Bekende Kiesgruben bevonden zich bij Auschwitz I en Auschwitz-Birkenau. Bekende gevangenen: Onder andere Otto Frank (de vader van Anne Frank) werkte in dit commando. Strafkamp: Vaak werd dit werk als extra straf opgelegd of diende het om gevangenen fysiek volledig uit te putten (Vernichtung durch Arbeit).Vergelijkbare locaties

Soms wordt Kiesgrube verward met andere kampen of groeven met een soortgelijke naam of functie: Fürstengrube: Een groot buitenkamp van Auschwitz dat gericht was op de kolenmijnbouw. Janinagrube: Een ander subkamp van Auschwitz (bij Libiąż) waar gevangenen in mijnen werkten. Steengroeve Flossenbürg: Een concentratiekamp dat specifiek werd gebouwd nabij granietgroeves voor dwangarbeid.

Kiev

Oekraine

Met Concentratiekamp Kiev worden twee specifieke nazi-kampen bedoeld die tijdens de Tweede Wereldoorlog in de Oekraïense hoofdstad lagen: Syrets en Darnytsia.

Syrets (Kiev-West) Dit was een werkkamp (Arbeitserziehungslager) dat in 1942 werd opgericht nabij het ravijn van Babi Jar. Internering van Joden, verzetsstrijders en krijgsgevangenen. Gevangenen leefden in holen onder de grond; tienduizenden mensen kwamen hier om. In 1943 werden gevangenen gedwongen om lijken in Babi Jar op te graven en te verbranden om sporen van nazi-misdaden uit te wissen.

Darnytsia Dit kamp lag in het oosten van de stad en was een van de grootste kampen voor Sovjet-krijgsgevangenen. Opgericht in 1941 om de enorme stroom krijgsgevangenen te verwerken. Naar schatting stierven hier ongeveer 68.000 mensen door uithongering en executies.

Concentratiekamp Kindia

Guinee

Het concentratiekamp in Kindia (Guinee) was een internerings- en krijgsgevangenenkamp dat tijdens de Tweede Wereldoorlog door het Vichy-regime werd opgezet. Het kamp werd gebruikt om geallieerde krijgsgevangenen en politieke tegenstanders vast te houden. Kindia, gelegen in het toenmalige Frans-West-Afrika (hedendaags Guinee).Doel: Het kamp diende primair als interneringskamp voor gevangen genomen geallieerde militairen (onder andere Britten, Nederlanders en Grieken) en rebellen tegen het Franse koloniale bestuur. Omdat het Vichy-regime officieel neutraal was in de oorlog (maar collaboreerde met nazi-Duitsland), kregen de gevangenen officieel de status van geïnterneerden in plaats van krijgsgevangenen. Naast Kindia had het Vichy-regime in Frans-Guinee ook interneringskampen in Conakry en Kankan.

de Kippe

de Kippe

Duitsland

Kamp De Kippe (ook bekend als Lager De Kippe of Höhensonne) was tijdens de Tweede Wereldoorlog een nazi-Arbeidserziehungslager (werkkamp) in Lippendorf-Kieritzsch, ongeveer 24 kilometer ten zuiden van Leipzig in Duitsland. Het stond bekend om de extreem zware dwangarbeid en erbarmelijke omstandigheden. Het kamp was bedoeld voor de gedwongen tewerkstelling van mannen. Veel gevangenen werden ingezet in nabijgelegen fabrieken en industrieën. Het kamp werd berucht in Nederland omdat er grote groepen Nederlandse mannen werden vastgehouden. Er zaten onder meer gevangenen van de Merwedegijzelaars en de Groninger Gijzelaars. Ook deden veel jongens en mannen uit Beverwijk en Velsen-Noord er dwangarbeid. Door overbevolking en ziekte werden in oktober 1944 honderden gevangenen te voet overgebracht naar het nabijgelegen Kamp Alpenrose in Peres.

Concentratiekamp Királyerdő

Hongarije

Királyerdő is een wijk in Csepel (Boedapest). Tijdens de Duitse bezetting van Hongarije in 1944 vonden hier de volgende gebeurtenissen plaats: Er was een internerings- of verzamelkamp in Csepel-Királyerdő voor Joodse inwoners en politieke gevangenen. In mei 1944 werd in Csepel een ghetto ingericht waar duizenden Joden werden samengedreven voordat zij werden gedeporteerd. De gevangenen uit deze kampen werden meestal via de baksteenfabriek van Budakalász naar Auschwitz gedeporteerd.

Kirchham bij Pocking

Duitsland

Concentratiekamp Kirchham (ook bekend als Pocking-Waldstadt) was een berucht buitenkamp van het concentratiekamp Flossenbürg. Het kamp werd op 6 maart 1945 opgericht in Beieren, nabij Pocking. Hier werden ongeveer 400 gevangenen, voornamelijk Joden uit Polen en de Sovjet-Unie, tewerkgesteld in mensonterende omstandigheden. Nabij Pocking, in de regio Neder-Beieren (Duitsland), ongeveer 25 kilometer ten zuidwesten van Passau. De gevangenen werden waarschijnlijk te voet hierheen gebracht en moesten dwangarbeid verrichten. Overlevenden beschreven de leef- en werkomstandigheden in Kirchham als extreem zwaar, vaak nog gruwelijker dan in de vernietigingskampen waar ze eerder verbleven. De kampbewaking bestond slechts uit een handjevol SS'ers. Het kamp werd op 2 mei 1945 bevrijd door het Amerikaanse leger.

Kirkenes

Noorwegen

Knast concentratiekamp

Tsjechie

Knast

Algemeen

Er is geen nazi-concentratiekamp bekend onder de naam Knast. Het woord Knast is namelijk een informele, Duitse term voor gevangenis (vergelijkbaar met het Nederlandse bajes of petoet).Omdat de term vaak gebruikt wordt in de context van opsluiting. Mogelijke

De Oude Gevangenis Brandenburg: Dit was een van de eerste concentratiekampen in Nazi-Duitsland en werd vaak simpelweg als gevangenis aangeduid

Algemene term: Gevangenen in concentratiekampen gebruikten soms eigen jargon; Knast kan in getuigenissen voorkomen als verwijzing naar de strafcellen of de gevangenisbarakken binnen een groter kamp zoals Dachau of Sachsenhausen.

Politiegevangenissen: Sommige beruchte nazi-gevangenissen (zoals Het Oranjehotel in Scheveningen) werden door de bezetter gebruikt als doorgangskamp of plek voor verhoor, maar worden officieel niet altijd als concentratiekamp geclassificeerd.

Knellendorf

Duitsland

Concentratiekamp Knellendorf was een Aussenlager (buitenkamp) van het concentratiekamp Flossenbürg. Het kamp was gelegen in de buurt van Kronach in Beieren, Duitsland, en werkte nauw samen met het nabijgelegen kamp Gundelsdorf. Het kamp was operationeel van 12 september 1944 tot 13 april 1945. Er verbleven voornamelijk Poolse Joodse vrouwen die vanuit het kamp Krakau-Plaszow waren overgebracht. De gevangenen werden ingezet voor dwangarbeid voor het bedrijf Luftfahrtgerätewerk (LGW), een dochteronderneming van Siemens, waar zij onderdelen voor de luchtmacht produceerden. Het kamp bevond zich in een voormalige textielfabriek in Knellendorf. In april 1945 werden de gevangenen geëvacueerd op een dodemars richting het zuiden voordat de Amerikaanse troepen het gebied bevrijdden.

Concentratiekamp Knjahinin

Oekraine /Wit Rusland

Knjahinin (ook wel gespeld als Knyahinin of Knyahynyn)

De naam verwijst naar de wijk Knyahynyn in de stad Ivano-Frankivsk (destijds Stanisławów), gelegen in het huidige Oekraïne.

Knjaže

Duitsland

Concentratiekamp Cochem is een buitenkamp Bruttig-Treis (ook wel Cochem-Bruttig genoemd), een berucht subkamp van het hoofdkamp Natzweiler-Struthof. Gelegen tussen de dorpen Bruttig en Treis aan de Moezel, nabij Cochem. In gebruik van 10 maart 1944 tot 14 september 1944. Het project stond bekend onder de naam Zeisig. Gevangenen werden ingezet voor zware dwangarbeid in de Treis-Kochem spoorwegtunnel, die werd omgebouwd tot een ondergrondse fabriek voor de productie van elektronische componenten voor de V-wapens (Wernher von Braun). Het kamp stond bekend om zijn extreme wreedheid en slechte hygiëne; veel gevangenen stierven door uitputting, mishandeling en ziekte.

Kochendorf

Duitsland

Concentratiekamp Kochendorf, ook bekend als Eisbär, was een berucht buitenkamp van het concentratiekamp Natzweiler-Struthof. Het functioneerde van september 1944 tot april 1945 in Bad Friedrichshall (Duitsland). Gevangenen werden onder mensonterende omstandigheden ingezet als dwangarbeiders in de ondergrondse wapenindustrie. Bad Friedrichshall, Baden-Württemberg (Duitsland). Het kamp was ondergebracht in een zoutmijn. De nazi's lieten gevangenen zware ondergrondse bunkers bouwen en wapenonderdelen produceren voor vliegtuigen en onderzeeboten. Er zaten in totaal zo'n 1800 mensen opgesloten. Door de combinatie van extreme dwangarbeid, ondervoeding, ziekte en mishandeling hebben honderden gevangenen het kamp niet overleefd.

Concentratiekamp Kock

Polen

Kock is een stad in Oost-Polen waar tijdens de Holocaust verschrikkelijke gebeurtenissen plaatsvonden. Op verschillende plekken rond Kock vonden executies plaats door de nazi's. Er zijn meer dan 150 Joden vermoord. Ghetto: De stad diende als verzamelpunt voor de Joodse bevolking voordat zij naar vernietigingskampen werden gestuurd.

Kohling

Algemeen

Wit Rusland

Concentratiekamp Kolady (beter bekend als Koldychevo of Kołdyczewo) was een berucht nazi-dwangarbeiders- en concentratiekamp in Wit-Rusland, gelegen op ongeveer 16 kilometer ten noorden van Baranovichi. Het werd eind 1941 ingericht en eiste tussen 1942 en 1944 het leven van ruim 22.000 mensen. Het kamp was in eerste instantie een werkkamp. Later werd het een vernietigingskamp waar voornamelijk Joden uit omliggende getto's (zoals Baranavičy, Navahrodek en Slonim) werden vastgehouden en omgebracht. Ook werden er Russische krijgsgevangenen en leden van de Poolse en Wit-Russische ondergrondse geïnterneerd. De gevangenen werden onderworpen aan zware dwangarbeid. Vanaf november 1942 beschikte het kamp over een eigen crematorium. In totaal zijn er naar schatting meer dan 22.000 mensen vermoord, waarvan de meesten Joods zijn. De slachtoffers werden begraven in tientallen massagraven in en rond het kamp. Het kamp werd op 29 juni 1944, vlak voor de opmars van het Sovjetleger, geliquideerd.

Duitsland

Het buitenkamp Köln-Niehl (Ford-Werke) was een satellietkamp van het concentratiekamp Buchenwald. In dit kamp werden gevangenen ingezet als slavenarbeiders voor de productie van militair materieel voor de Wehrmacht. Het kamp bevond zich op of direct naast het fabrieksterrein van Ford-Werke AG in de wijk Niehl in Keulen. Het kamp werd opgericht op 12 augustus 1944 en bleef in gebruik tot februari 1945. Er verbleven constant ongeveer 50 mannelijke gevangenen. De groep bestond voornamelijk uit Sovjetburgers (35), Tsjechen (10), Polen (2) en Duitsers (2).Gevangenen werkten in 12-uursdiensten aan de lopende band voor de productie van militaire vrachtwagens. Hoewel het specifieke concentratiekamp (buitenlager) relatief klein was, maakte Ford op veel grotere schaal gebruik van dwangarbeid: In 1943 was ongeveer de helft van de 5.000 werknemers in de fabriek in Keulen dwangarbeider of krijgsgevangene uit bezette gebieden (voornamelijk de Sovjet-Unie, Oekraïne, Frankrijk en Italië). Deze duizenden arbeiders leefden in aparte barakkenkampen in de buurt van de fabriek onder erbarmelijke omstandigheden.

Köln - Stadt

Duitsland

Köln-Stadt was een buitenkamp (Außenlager) van het concentratiekamp Buchenwald dat tussen augustus en oktober 1944 in de stad Keulen bestond. Het kamp huisvestte ongeveer 300 gevangenen, voornamelijk uit Oost-Europa, die onder dwang werden ingezet voor gevaarlijk werk na geallieerde bombardementen. Het kamp was gevestigd in een barakkencomplex op het terrein van de Kölner Messe (beursgebouwen) in de wijk Deutz. Gevangenen moesten puin ruimen en blindgangers (niet-ontplofte bommen) onschadelijk maken in de stad. Eind oktober 1944 werd het kamp opgeheven nadat de barakken zelf door luchtaanvallen waren verwoest. De overlevenden werden teruggebracht naar Buchenwald.

Andere kampen in Keulen

Naast het specifieke kamp Köln-Stadt waren er op het beursterrein en elders in Keulen meer kampfaciliteiten:

Messelager Keulen: Een groot complex waar ook de III. SS-Baubrigade gehuisvest was (september 1942 – mei 1944). Hier werkten ruim 1.300 gevangenen aan het herstel van spoorwegen en puinruimen.

Kamp Müngersdorf: Een doorgangskamp van waaruit duizenden Joodse inwoners van Keulen werden gedeporteerd naar vernietigingskampen.

EL-DE-Haus: Het voormalige hoofdkwartier van de Gestapo met een gevangenis in de kelder. Tegenwoordig is hier het NS-Dokumentationszentrum der Stadt Köln gevestigd, het grootste lokale herdenkingscentrum voor nazi-slachtoffers in Duitsland.

Concentratiekamp Kolonjë

Albanie

Het concentratiekamp Kolonjë (in Zuid-Albanië) was in de Tweede Wereldoorlog een Italiaans internerings- en krijgsgevangenenkamp. Het kamp werd eind 1941 ingericht en huisvestte onder meer politieke gevangenen en Servische burgers, maar werd in het voorjaar van 1942 gesloten vanwege verwaarlozing en overstromingen. Het kamp werd eind augustus 1941 door de Italiaanse bezettingsmacht in gebruik genomen om krijgsgevangenen en politieke tegenstanders in op te sluiten. De groep bestond voornamelijk uit Servische, Montenegrijnse en Kosovaarse gevangenen, evenals enkele politieke activisten. Vanwege de vervallen staat van de gebouwen en frequente overstromingen van het terrein, werden de gevangenen in februari 1942 overgebracht naar een ander kamp in het nabijgelegen Fier.

Kolpin

Duitsland

Kolpin (ook bekend als Arbeitslager Kolpin) was een satellietkamp van het concentratiekamp Sachsenhausen. Het kamp lag in Duitsland, nabij Bad Saarow en Fürstenwalde in de deelstaat Brandenburg Het kamp was actief vanaf mei 1944. De kampleider was SS-Unterscharführer Karl Jüngling. Gevangenen in Kolpin werden door de SS ingezet voor dwangarbeid, voornamelijk voor de bouw van militaire faciliteiten en infrastructuur in de omgeving (onderdeel van het zogenoemde bouwproject Kurmark). Eind januari en begin februari 1945 werd het kamp ontruimd vanwege de naderende geallieerde troepen. Tijdens de dodenmarsen van dit satellietkamp terug naar het hoofdkamp Sachsenhausen, werden veel gevangenen die niet meer konden lopen onderweg doodgeschoten.

Concentratiekamp Kolumna

Polen

Concentratiekamp Kolumna (ook wel bekend als Waldhorst) was tijdens de Tweede Wereldoorlog een nazi-dwangarbeiderskamp voor Joden in Polen. Het kamp lag in het district Łask, nabij de stad Łódź. Het diende voornamelijk als werkkamp waar Joodse gevangenen onder zware omstandigheden dwangarbeid verrichtten. Het kamp was gericht op exploitatie en uitbuiting via arbeid. Verschillende transporten werden vanuit het getto van Łódź naar Kolumna gestuurd. Het kamp werd in de nazomer van 1942, specifiek rond 30 augustus 1942, opgeheven.

Concentratiekamp Komárom

Hongarije

Concentratiekamp Komárom (ook wel Kamp Komárom) was tijdens de Tweede Wereldoorlog een berucht verzamel- en interneringskamp in de Hongaarse stad Komárom. Het kamp was gevestigd in de zwaarbeveiligde forten van het plaatselijke militaire vestingstelsel, waaronder Fort Monostor en Fort Csillag (ook bekend als het Sterrenfort). Doorgangskamp voor Joden (voorjaar en zomer 1944): In de lente en zomer van 1944 gebruikten Hongaarse autoriteiten Fort Monostor om duizenden Joden op te sluiten. Vanuit hier werden zij gedeporteerd naar vernietigingskampen, met name Auschwitz-Birkenau. Verzamelkamp voor Roma en Sinti (najaar 1944 - 1945): Vanaf november 1944 werd Fort Csillag het centrale verzamelkamp voor de Roma-bevolking in Hongarije. Duizenden Roma werden onder erbarmelijke omstandigheden vastgehouden in afwachting van deportatie naar concentratiekampen in nazi-Duitsland voor dwangarbeid. Honderden gevangenen stierven hier ter plaatse door honger, uitputting en mishandeling. In april 1945, vlak voor het einde van de oorlog, werd het kamp ontruimd door de SS. Gevangenen werden te voet op dodenmarsen gestuurd naar andere kampen zoals Mauthausen, Dachau of Theresienstadt. Velen overleefden deze barre tochten niet en werden onderweg doodgeschoten.

Concentratiekamp Komorowo

Polen

Het kamp bij Komorowo (nabij Ostrów Mazowiecka in Polen) was tijdens de Tweede Wereldoorlogbeen berucht Duits krijgsgevangenkamp genaamd Stalag 333. Het kampsysteem in deze regio bestond uit twee hoofdonderdelen die nauw met elkaar verbonden waren: Stalag 333 (Komorowo): In gebruik van 1941 tot september 1943. Het was gevestigd in de vooroorlogse Poolse legerkazerne. Stalag 324 (Grądy): Een nabijgelegen kamp waar de omstandigheden nog gruwelijker waren; gevangenen sliepen hier vaak in de open lucht of in zelfgegraven kuilen in de grond. De omstandigheden in Komorowo waren onmenselijk, vooral voor de Sovjet-krijgsgevangenen die door de nazi's niet volgens de Conventie van Genève werden behandeld: Massagraven in Komorowo met de resten van naar schatting 24.000 gevangenen. Totaal dodental: In de gecombineerde kampen (Komorowo en Grądy) kwamen volgens schattingen tussen de 80.000 en 90.000 mensen om het leven door executies, honger en ziekte. Het kamp huisvestte voornamelijk Russische en Poolse soldaten.

Concentratiekamp Kondas

Tunesie

Concentratiekamp Kondas (tegenwoordig Kondar) was tijdens de Tweede Wereldoorlog een Italiaans dwangarbeiders- en tentenkamp voor Joodse mannen in Tunesië. Het kamp werd begin 1943 opgezet nadat gevangenen uit het nabijgelegen Enfidaville hierheen waren overgebracht en functioneerde tot april 1943. Het kamp was gesitueerd in Kondas (tegenwoordig bekend als Kondar), in het oosten van Tunesië. Dit ligt ongeveer 24 kilometer ten zuidwesten van Enfidaville en 76 kilometer ten zuidoosten van Tunis. Het kamp stond onder controle en toezicht van het Italiaanse leger, dat onderdeel was van de Eerste Bergdivisie. Het kamp bood onderdak aan Joodse dwangarbeiders die door de Italiaanse en Duitse bezettingsmachten in Noord-Afrika werden ingezet om dwangarbeid te verrichten, onder andere voor militaire en infrastructurele projecten. Het kamp werd vermoedelijk rond april 1943 gesloten in aanloop naar de geallieerde overwinning in de Tunesië-campagne in mei 1943, waarna de gevangenen geleidelijk konden terugkeren naar hun burgerleven.

Konigsberg

Rusland

In en rond het huidige Kaliningrad (het voormalige Duitse Königsberg) zijn er verschillende dwangarbeiders- en buitenkampen geweest, waaronder een berucht buitenkamp van het concentratiekamp Stutthof en een werkkamp gelieerd aan Ravensbrück. Buitenkamp van Stutthof: Vanaf augustus 1944 exploiteerde de SS een buitenkamp van het concentratiekamp Stutthof bij de Schichau Werke in Königsberg. Hier werden circa 500 Joodse gevangenen, voornamelijk afkomstig uit Riga en Kaunas, tewerkgesteld als dwangarbeider in de scheepsbouw.

Buitenkamp van Ravensbrück: Vanaf oktober 1944 werd een buitenkamp van vrouwenconcentratiekamp Ravensbrück geopend in Königsberg (Neumark, thans Chojna in Polen). Honderden vrouwelijke gevangenen moesten hier dwangarbeid verrichten. Toen het Sovjetleger in januari 1945 naderde, werden de kampen in allerijl geëvacueerd. Duizenden uitgeputte Joodse gevangenen werden op dodenmarsen gedreven richting het stadje Palmnicken (het huidige Jantarny) aan de Oostzeekust. Honderden van hen werden op de stranden afgeslacht door de SS.

Concentratiekamp Königsberg-Metgethen

Rusland

Königsberg-Metgethen was niet één van de belangrijkste vernietigingskampen, maar fungeerde tijdens de Tweede Wereldoorlog als dwangarbeiderskamp onder het naziregime. Metgethen is bekend geworden door het bloedbad dat er aan het einde van de oorlog heeft plaatsgevonden.

1. Het concentratie- en dwangarbeiderskamp Vanaf ongeveer 1940 exploiteerden de nazi's in Metgethen, destijds een idyllisch westelijk resort en buitenwijk van Königsberg (het huidige Kaliningrad, Rusland), een dwangarbeiderskamp. Dit kamp was voornamelijk bedoeld voor Joodse mannen die daar onder erbarmelijke omstandigheden dwangarbeid moesten verrichten voor de Duitse oorlogsindustrie. Later werd dit kamp ook ingezet als onderdeel van de uitbreiding van kamp Stutthof in de regio.

2. Het bloedbad van Metgethen (1945) Toen het Rode Leger in januari en februari 1945 oprukte naar Oost-Pruisen, vonden in Metgethen op grote schaal wreedheden plaats tegen Duitse burgers en vluchtelingen. Volgens Duitse militaire rapporten uit die tijd troffen oprukkende Duitse eenheden, die het gebied tijdelijk heroverden, honderden dode en vaak gemutileerde Duitse burgers aan in de wijk. Vrouwen werden stelselmatig verkracht en er was sprake van zware fysieke mishandeling. Propaganda vs. Historie: Destijds werd het bloedbad door het naziregime breed uitgemeten in de propaganda om de Duitse bevolking aan te sporen tot het bittere einde door te vechten tegen de Sovjets. Hedendaagse historici erkennen de wreedheden tegen burgers aldaar, hoewel de precieze aantallen slachtoffers en de details van de gebeurtenissen door de mist van oorlogspropaganda soms lastig te verifiëren zijn.

Concentratiekamp Königsbrück bei Dresden

Duitsland

Königsbrück bij Dresden was geen groot hoofdkamp, maar huisvestte een van de zogenaamde vroege concentratiekampen (frühe Konzentrationslager) in 1933. Deze kampen werden direct na de machtsovername door de nazi's opgezet om politieke tegenstanders uit te schakelen. Het kamp was ondergebracht in Hostel Stenz in Königsbrück. Het bestond slechts korte tijd in de begindagen van het Derde Rijk en werd gesloten op 28 mei 1933. Bij de sluiting werden de resterende 71 gevangenen overgebracht naar Hohnstein, een veel groter vroeg concentratiekamp in de regio. Net als in andere vroege kampen zaten hier vooral lokale politieke vijanden van het regime, zoals communisten (KPD) en sociaaldemocraten (SPD).

Concentratiekamp Königshof

Tsjechie

Het Zwangsarbeitslager Königshof (ook wel bekend als Králův Dvůr in Tsjechië) was tijdens de Tweede Wereldoorlog een dwangarbeiderskamp voor Joden. Het kamp werd opgericht in oktober 1942 en deed dienst tot augustus 1943. De gevangenen werden destijds tewerkgesteld bij de aanleg van de Reichsautobahn. Het kamp was gesitueerd in Königshof (tegenwoordig Králův Dvůr, nabij de stad Beroun) in de regio Midden-Bohemen (Tsjechië). De gevangenen bestonden voornamelijk uit Joodse dwangarbeiders die werden ingezet voor infrastructuurwerken. Velen van hen hebben de oorlog niet overleefd en werden in 1943 overgebracht naar concentratiekamp Auschwitz.

Polen

Concentratiekamp Königszelt was een buitenkamp van het naziconcentratiekamp Groß-Rosen. Het kamp was gevestigd in Königszelt, het huidige Jaworzyna Śląska (in het zuidwesten van Polen). Jaworzyna Śląska (Neder-Silezië, Polen). Buitenlager (subkamp) van het hoofdkamp Groß-Rosen. De gevangenen werden ingezet als dwangarbeiders voor lokale oorlogsindustrieën en bouwprojecten in de regio.Tijdens de Tweede Wereldoorlog hadden de nazi's een uitgebreid netwerk van buitenkampen (of nevenkampen) opgezet rondom het centrale concentratiekamp Groß-Rosen. De gevangenen in deze buitenkampen, waaronder Königszelt, werden vaak zwaar uitgebuit in fabrieken en bij infrastructurele werken. De omstandigheden waren er mensonterend.

Concentratiekamp Konin

Polen

Concentratiekamp Konin (officieel een Joods dwangarbeiderskamp in Konin-Czarków) was een nazi-werkkamp in centraal Polen. Het kamp was actief van 2 maart 1942 tot 28 augustus 1943. Het kamp bevond zich in de regio Warthegau. De gevangenen werden door de nazi's ingezet voor zware dwangarbeid, waaronder de aanleg van een spoorlijn. Al vanaf eind 1939 werden Joden uit de stad gedeporteerd. Velen van de dwangarbeiders uit het kamp in Konin vonden uiteindelijk de dood in het nabijgelegen vernietigingskamp Chełmno (Kulmhof). Ondanks de zware omstandigheden vonden er onder de gevangenen verzetsacties plaats

Konskie concentratiekamp

Polen

In Końskie (Polen) was een berucht getto en een werkkamp (Zwangsarbeitslager) tijdens de Duitse bezetting. In 1940 richtten de nazi's het Końskie getto op, waar ongeveer 9.000 Joden werden opgesloten. Al in september 1939 vond het Bloedbad van Końskie plaats, waarbij Duitse soldaten Joodse burgers executeerden. In november 1942 werd het getto ontruimd. De meeste bewoners werden gedeporteerd naar het vernietigingskamp Treblinka om te worden vermoord. Er bleef een klein werkkamp achter voor dwangarbeid, dat in 1944 definitief werd opgeheven. Końskie ligt in het woiwodschap Święty Krzyż in centraal-Polen. Tijdens de oorlog maakte het deel uit van het zogenaamde Generaal-Gouvernement.

Concentratiekamp Końskowola

Polen

Het concentratie- en werkkamp van Końskowola werd tijdens de Tweede Wereldoorlog door nazi-Duitsland opgezet in het gelijknamige dorp in het oosten van Polen. Het kamp diende initieel als dwangarbeiderskamp voor Joodse krijgsgevangenen en breidde later uit tot een getto, dat uiteindelijk als doorgangslocatie naar vernietigingskampen werd gebruikt. Końskowola ligt in de provincie Lublin, ongeveer 42 kilometer ten noordwesten van Lublin en 6 kilometer van Puławy. De nazi's vestigden hier in mei 1941 een werkkamp voor voornamelijk Joodse gevangenen. De gevangenen werden op brute wijze ingezet voor zware fysieke arbeid, waaronder het bouwen van wegen, spoorwegen en schuilplaatsen. De omstandigheden waren onmenselijk. Gevangenen werden ondervoed, gemarteld en bij ontsnappingspogingen of overtredingen direct geëxecuteerd. In het najaar van 1940 werd er in Końskowola tevens een Joods getto ingesteld. Later werd het kamp ook gebruikt om Joodse vluchtelingen uit andere regio's, zoals Slowakije, onder te brengen. In het voorjaar van 1942 werden de overlevenden uit het werkkamp en het getto overgebracht naar andere werkkampen in de regio, zoals het kamp Budzyn, waar zij onder andere in de Heinkel-vliegtuigfabrieken moesten werken. Uiteindelijk zijn de meesten van hen tijdens de Holocaust omgekomen, vaak door deportatie naar vernietigingskampen in het kader van acties zoals Operatie Erntefest.

Konstantynow

Polen

Konstantynów in Polen. Duitse bezetters hebben in of nabij een kampen en getto ingericht:

1. Het getto en de dwangarbeiderskampen (Konstantynów nad Bugiem)In de regio Lublin werd eind 1940 door de Duitsers in het dorp Konstantynów (nabij Biała Podlaska en de rivier de Bug) een getto ingesteld.Joodse raad: De plaatselijke Judenrat en Joodse gemeenschap werden gedwongen tot dwangarbeid in landbouwprojecten, waterwerken en bosbouw. In september 1942 werden de ongeveer 3.000 Joodse inwoners van Konstantynów en omliggende dorpen bijeengedreven. Velen werden direct of na doorgang naar getto's in de buurt (zoals het doorgangskamp in Miedzyrzec Podlaski) gedeporteerd naar het vernietigingskamp Treblinka.

2. Het jeugdconcentratiekamp en doorgangskamp (Konstantynów ŁódzkiIn de buurt van de stad Łódz (destijds Litzmannstadt) bevond zich de plaats Konstantynów Łódzki.De nazi's gebruikten deze locatie als doorgangskamp (Durchgangslager) en functioneerde tevens als een dependance (subkamp) voor jongeren (Schutz-Jugend-Lager).

Kopalnia Fürsten

Polen

Concentratiekamp Kopalnia Fürsten, ook wel bekend als Arbeitslager Fürstengrube of Lager Süd, was een berucht buitenkamp van het concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz. Het kamp bevond zich in Wesoła (vlakbij Mysłowice), op ongeveer 30 kilometer afstand van het hoofdkamp van Auschwitz.1. Het kamp werd in september 1943 opgezet ten behoeve van de gelijknamige steenkolenmijn, eigendom van het bedrijf Fürstengrube GmbH (waarvan IG Farben een meerderheidsbelang had). Er zaten ruim 1.200 gevangenen, van wie de meesten Joods waren uit landen als Polen, België, Frankrijk en Hongarije. De gevangenen werden onder erbarmelijke omstandigheden ingezet in de mijnbouw (zowel in de oude als in een nieuwe, nog te bouwen mijnschacht). De dwangarbeid was moordend en de productiequota waren onrealistisch hoog, wat leidde tot zware mishandelingen en uitputting. Regelmatig werden er door de SS selecties gehouden. Gevangenen die door ziekte of uitputting niet meer in staat waren om te werken, werden teruggestuurd naar Auschwitz om daar in de gaskamers te worden vermoord. Ontsnappingspogingen werden zwaar gestraft. Zo schoot de eerste kampcommandant, SS-Hauptscharführer Otto Moll, na een ontsnapping willekeurig een groep medegevangenen dood als afschrikwekkend voorbeeld.Toen het Sovjetleger in januari 1945 oprukte, begon de SS het kamp te ontruimen. Op 19 januari 1945 werden ongeveer 1.000 gevangenen gedwongen tot een dodenmars naar buitenkamp Gliwice, vanwaar ze per open treinwagons naar andere kampen (waaronder Mauthausen en Mittelbau-Dora) werden gestuurd. De achtergebleven, zieke of uitgeputte gevangenen werden op 27 januari 1945 door SS'ers op brute wijze geëxecuteerd: ze werden neergeschoten of levend verbrand in de barakken. Slechts een twintigtal gevangenen overleed dit bloedbad doordat Sovjettroepen plotseling arriveerden en de SS dwongen te vluchten. Onder de slachtoffers van deze executie bevond zich onder andere de bekende Nederlandse componist Daniël Belinfante.

Concentratiekamp Kopani

Oekraine

Oekraïense plaats Velyki Kopani (regio Cherson)

Köpenick

Duitsland

Hoewel Köpenick (Berlijn) geen groot centraal concentratiekamp was zoals Dachau, vonden er in de vroege en late fasen van het nazi-regime gruwelijke gebeurtenissen plaats in lokale kampen en gevangenissen. De bekendste hiervan zijn de tijdelijke martelkampen tijdens de Köpenicker Blutwoche en een later buitenkamp van Sachsenhausen. In de zomer van 1933 gebruikten de nazi's (voornamelijk de SA) lokale gebouwen als provisorische concentratiekampen om politieke tegenstanders uit te schakelen. Ten minste 24 mensen werden vermoord, honderden werden gemarteld. De martelingen vonden plaats in de voormalige rechtbankgevangenis, het gebouw van de Amtsgericht en lokale SA-steunpunten. Leden van de SPD, de KPD en Joodse burgers.Buitenkamp Berlijn-Köpenick (1944–1945) Later in de oorlog werd er een officieel buitenkamp (Außenlager) van het concentratiekamp Sachsenhausen gevestigd. Een kamp specifiek voor vrouwelijke gevangenen. De vrouwen werden ingezet als dwangarbeiders voor de oorlogsindustrie in Berlijn.

Korben = Chorabie

Polen

Concentratiekamp Korben is de Duitse naam voor het kamp dat in het Pools Chorabie wordt genoemd. Het was een berucht subkamp van het concentratiekamp Stutthof, gelegen in het huidige Polen (in de toenmalige regio Danzig-West-Pruisen). Het was een werkkamp en constructiekamp dat deel uitmaakte van de Organisation Todt (Baukommando Weichsel). Het kamp werd in de nazomer van 1944 opgezet en huisvestte duizenden Joodse vrouwen uit heel Europa (waaronder Hongarije, Tsjechië, Letland en Slowakije). De gevangenen werden onder mensonterende omstandigheden ingezet voor zware dwangarbeid. Toen het Sovjetleger in januari 1945 naderde, werden de vrouwen gedwongen tot een brute dodenmars. Velen van hen overleefden de barre tocht en de daaropvolgende executies niet.

Concentratiekamp Korczew

Polen

Concentratiekamp Korczew een nazi-dwangarbeiderskamp voor Joden in de gemeente Korczew (in het dorp Szczeglacin) tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het werd geëxploiteerd tussen 1940 en 1942 en dwong honderden Joodse mannen tot zware slavenarbeid. Het kamp bevond zich nabij het dorp Szczeglacin (in de regio Mazovië), onderdeel van de gemeente Korczew. Tussen de 400 en 600 Joodse gevangenen, onder wie veel Joden uit de stad Mordy, werden ingezet voor zware grond- en waterwerken (zoals het reguleren van de rivier de Bug). In oktober 1942 werd het kamp ontmanteld. De gevangenen werden op gruwelijke wijze vermoord door de nazi's, waarna de sporen van de massagraven werden uitgewist.

Concentratiekamp Korma

Wit Rusland

Het concentratiekamp van Korma (in het huidige Wit-Rusland) was een getto en concentratiekamp tijdens de Tweede Wereldoorlog, opgezet door de nazi-bezetters. Het kamp diende als verzamelplaats en gevangenis voor de lokale en Joodse bevolking, uitmondend in de systematische moord op honderden Joden eind 1941.Tijdens de Duitse bezetting van Wit-Rusland (destijds Sovjet-Unie) in 1941, richtten de autoriteiten een getto, een gevangenis en een concentratiekamp in voor de niet-Joodse en Joodse bevolking in het plaatsje Korma (gelegen in de regio Gomel). De kampleiding werd door de Duitsers in handen gelegd van een lokale collaborateur, Aleksandr Stsepuro, al bleef de militaire commandant van het gebied de eindverantwoordelijkheid dragen. De faciliteiten in Korma waren niet bedoeld voor economische uitbuiting, maar dienden voornamelijk om mensen bijeen te drijven en hen te beletten te ontsnappen voorafgaand aan de geplande moordpartijen. De omstandigheden in en rond de kampen en getto's in deze regio waren mensonterend en leken sterk op die van andere reguliere concentratiekampen. De systematische massamoorden op de Joodse gevangenen in Korma begonnen in de late herfst van 1941. Op 6 november 1941 werden de Joden uit Korma, samen met Joden uit het nabijgelegen Gomel, in één grote actie door de nazi-eenheden (Einsatzgruppen) geëxecuteerd. Hierbij kwamen meer dan 2.000 Joodse inwoners om het leven.

Concentratiekamp Korolivka

Oekraine

Er was in de plaats Korolivka (ook wel gespeld als Korolówka, thans onderdeel van Oekraïne) tijdens de Tweede Wereldoorlog een dwangarbeiderskamp (vaak een Arbeitslager genoemd). Dwangarbeiderskamp: In de omgeving van Korolivka werden Joodse mannen en vrouwen door het naziregime tewerkgesteld als dwangarbeider. De omstandigheden in deze kampen waren mensonterend en stonden in het teken van uitputting, mishandeling en ondervoeding.

Getto van Borshchiv: Het overgrote deel van de Joodse bevolking uit Korolivka werd in de herfst van 1942 door de Gestapo en lokale collaborateurs uit hun huizen verdreven en gedwongen naar het nabijgelegen Getto van Borshchiv. Vanuit daar werden honderden Joden gedeporteerd naar het vernietigingskamp Bełżec of geëxecuteerd.

De Grotten van Korolivka: Het dorp is wereldberoemd geworden door een groep Joodse families (waaronder de familie Stermer). Om te ontkomen aan deportatie naar de kampen, doken 38 Joodse inwoners in de herfst van 1942 onder in de nabijgelegen grotten van West-Oekraïne (zoals de Verteba-grot en Priest's Cave / Ozerna). Zij wisten hier bijna anderhalf jaar onder de grond te overleven tot de regio in 1944 werd bevrijd.

Concentratiekamp Kortatycz

Polen

Koschedaren = Kaisiadorys

Litouwen

Koschedaren is de Duitse naam voor de Litouwse stad Kaišiadorys. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hier een werkkamp gevestigd dat fungeerde als een buitenkamp (Außenlager) van het concentratiekamp Kauen (Kaunas). Kaišiadorys, Litouwen. Dwangarbeidskamp (Zwangsarbeitslager).Onderdeel van: Concentratiekamp Kauen (ook wel bekend als het getto van Kaunas/Kovno). Actief tussen 1943 en juli 1944. Gevangenen werden voornamelijk ingezet voor zware arbeid, zoals het kappen van hout en werkzaamheden in de lokale turfwinning. Kaišiadorys was een strategisch knooppunt vanwege de spoorverbinding tussen Kaunas en Vilnius. De nazi-bezetters gebruikten de Joodse bevolking uit de omliggende regio en het getto van Kaunas als dwangarbeiders in dit kamp voordat het in de zomer van 1944 werd ontruimd vanwege het oprukkende Rode Leger.

Concentratiekamp Kosiv

Oekraine

In de Tweede Wereldoorlog was Kosiv (destijds Kosów geheten, gelegen in de huidige Oekraïense oblast Ivano-Frankivsk) de locatie van een berucht getto en een werkkamp (dwangarbeidskamp) onder nazi-Duitse bezetting.Vanaf de nazi-inval in de zomer van 1941 werden de Joodse inwoners van Kosiv en omliggende dorpen onderworpen aan zware dwangarbeid. Er werd een getto en een omsloten werkkamp ingericht. Veel Joden werden hier tewerkgesteld en stierven door honger, uitputting en ziekte. In het najaar van 1941 en in de loop van 1942 werden duizenden Joden uit Kosiv gedeporteerd of geëxecuteerd in nabijgelegen bossen en heuvels, zoals op de Zamkova-berg. Velen werden ook overgebracht naar vernietigingskampen in de regio.

Concentratiekamp Kostolná pri Trenčíne

Slowakije

Het kamp in Kostolná pri Trenčíne was een joods dwangarbeidskamp in Slowakije dat tijdens de Tweede Wereldoorlog (1944) werd opgericht, was de officiële status een werkcentrum (pracovné stredisko). Opgericht rond februari 1944 na een overeenkomst tussen het Slowaakse Ministerie van Binnenlandse Zaken en twee bouwbedrijven: Tatra uit Bratislava en Tatranská uit Poprad. De gevangenen werden ingezet als dwangarbeiders voor grote bouwprojecten in de regio, met name voor de aanleg van kanalen en infrastructuur. Het kamp lag net buiten het dorp Kostolná pri Trenčíne. De gevangenen hadden strikt verbod op contact met de lokale bevolking. Het kamp werd bewaakt door de Hlinka-garde (de paramilitaire vleugel van de Slowaakse Volkspartij). Joodse Raad: Er was een interne Joodse Raad (Židovská rada) die toezicht hield op de arbeid, sociale zaken en medische zorg binnen het kamp. Het kamp bood ruimte aan joodse mannen die door de Slowaakse staat uit het economische leven waren gestoten. In juli 1944 werden de eerste 50 arbeiders overgeplaatst naar het kamp in Dubnica nad Váhom. Op 3 augustus 1944 werden de resterende gevangenen overgebracht naar het dwangarbeidskamp in Jablonica, waarna de barakken in Kostolná werden ontruimd.

Concentratiekamp Kostopol

Oekraine

Concentratiekamp Kostopol (tegenwoordig Kostopil in Oekraïne) was tijdens de Tweede Wereldoorlog geen regulier vernietigingskamp, maar een Duits concentratie- en werkkamp voor dwangarbeid. Het kamp maakte in de regio deel uit van een meedogenloos netwerk van Joodse getto's en werkkampen. Kostopol ligt in de regio Wolynië (destijds Oost-Polen, nu Oekraïne). Het gebied werd in juli 1941 door het Duitse leger bezet. De nazi's dwongen de Joodse bevolking uit de stad en omliggende gebieden (zoals Rivne) in een streng afgesloten getto. Daarnaast werden er werkkampen ingericht. In de zomer van 1942 vond de grootschalige liquidatie plaats. Duizenden Joden uit Kostopol en de nabijgelegen stad Rivne werden op transport gezet of te voet naar de bossen bij Kostopol geleid. In de bossen rond Kostopol zijn naar schatting meer dan 5.000 tot 13.000 Joden uit de regio in massagraven geëxecuteerd door Einsatzgruppen. Slechts een fractie van de oorspronkelijke Joodse bevolking overleefde de oorlog.

Kottern

Duitsland

Concentratiekamp Kottern (ook bekend als Kottern-Weidach) was een belangrijk buitenkamp van Dachau. Het lag in de buurt van Kempten (Beieren) en diende primair als werkkamp voor de Duitse oorlogsindustrie. Operationeel van 1 oktober 1943 tot de bevrijding op 27 april 1945. Er verbleven gelijktijdig tot circa 1.500 gevangenen. Dwangarbeid in de fabriek van Messerschmitt. Gevangenen produceerden onderdelen voor nazi-gevechtsvliegtuigen. Het kamp was gevestigd in een voormalige textielfabriek in de wijk Kottern-Weidach. De populatie was internationaal, waaronder veel politieke gevangenen uit Nederland en andere bezette gebieden. Gevangenen leden onder zware arbeid, ondervoeding en mishandeling door de SS-bewakers. Amerikaanse troepen bevrijdden het kamp eind april 1945, vlak voor de capitulatie van Duitsland.

Concentratiekamp Kötting

Oostenrijk

Koty concentratiekamp

Wit Rusland

Koty (Landgoed): nazi-wreedheden op het landgoed Koty in de buurt van Pruzhany (Wit-Rusland), waar tijdens de oorlog executies plaatsvonden door de SS.

Concentratiekamp Kotzenau

Polen

RAD-Lagers Kotzenau

Er waren in Kotzenau kampen van de Reichsarbeitsdienst (RAD). Dit waren geen concentratiekampen, maar werkkampen voor de Duitse arbeidsdienst. Er zijn minstens drie afdelingen bekend die in de stad gevestigd waren:

Afdeling 2/107 en 6/107: Gevestigd bij het voormalige leerlingenhuis van de Marienhütte.

Afdeling 4/102: Gelegen op het terrein van de Marienhütte zelf.

Zwangsarbeiterlager Raupenau-Kotzenau Er bestond ook een kamp voor dwangarbeiders (Zwangsarbeiterlager) in de wijk Raupenau. Dit type kamp werd gebruikt om gevangenen of burgerarbeiders onder dwang in de lokale industrie te laten werken, zoals bij de ijzergieterij Marienhütte.

In de regio Silezië, waar Kotzenau lag, waren veel kleinere werkkampen voor Joden onder de Organisatie Schmelt. Deze kampen werden vaak later overgenomen door het concentratiekamp Gross-Rosen als buitenkampen.

Chocianów ligt in het huidige woiwodschap Neder-Silezië in Polen.

Concentratiekamp Koulikoro

Mali

Het concentratiekamp van Koulikoro was een militair interneringskamp in de huidige republiek Mali (toen Frans-Soedan). Het kamp werd tijdens de Tweede Wereldoorlog door het Vichy-regime opgezet om voornamelijk geallieerde krijgsgevangenen en opvarenden van Britse, Nederlandse, Griekse en Deense koopvaardijschepen op te sluiten. Het kamp lag in het zuidwesten van Mali, ongeveer 53 kilometer ten noordoosten van de hoofdstad Bamako. Omdat het Vichy-regime destijds formeel neutraal was, kregen de gevangenen de status van geïnterneerden in plaats van traditionele krijgsgevangenen. De omstandigheden in het kamp waren zwaar, met temperaturen die in de regio extreem hoog konden oplopen, vergelijkbaar met andere kampen in West-Afrika (zoals in het huidige Guinee en Senegal).Gerelateerde Bronnen

Concentratiekamp Kozaki

Oekraine

Kozaki was een nazi-dwangarbeiderskamp tijdens de Holocaust, gelegen nabij Brody en Złoczów in het huidige westen van Oekraïne (destijds door Duitsland bezet Polen). Het kamp werd eind 1941 ingericht en functioneerde als een werkkamp waar Joodse mannen uit de regio onder zware omstandigheden dwangarbeid moesten verrichten. Het kamp bevond zich in de buurt van het dorp Kozaki, vlakbij de steden Brody en Złoczów. Het diende primair als werkkamp. Joodse mannen uit de omringende getto's, zoals Złoczów, werden hier naartoe gestuurd om dwangarbeid te verrichten. Vanaf eind 1941 en gedurende 1942 werden de gevangenen uit dit kamp en andere omliggende werkkampen vaak gedeporteerd naar vernietigingskampen, waaronder het vernietigingskamp Bełżec.

Concentratiekamp Kozia Góra

Polen

Kozia Góra (Bielsko-Biała) Dit is een heuvel in het zuiden van Polen.

Concentratiekamp Kozienice

Polen

Kozienice, fungeerde tijdens de Tweede Wereldoorlog als getto en doorvoerkamp. De Joodse bevolking werd vanaf 1940 opgesloten in een streng bewaakt getto. In september 1942 werd het getto ontruimd en werden de meeste Joden gedeporteerd naar het vernietigingskamp Treblinka. Tijdens de Duitse bezetting van Polen (1939-1945) werd in het najaar van 1940 een Joods getto ingericht in het centrum van Kozienice. De Joden werden hier zwaar uitgebuit en ingezet als dwangarbeiders voor onder andere de afwatering van moerassen in de omgeving. Op 27 september 1942 voerden SS-eenheden en Oekraïense hulptroepen de liquidatie van het getto uit. Circa 8.000 Joden uit Kozienice en omliggende plaatsen werden onder erbarmelijke omstandigheden bijeengedreven en gedeporteerd naar het vernietigingskamp Treblinka om te worden vermoord. Een kleine groep dwangarbeiders werd tijdelijk in leven gehouden om te werk te worden gesteld in andere kampen, zoals Pionki.

Concentratiekamp Kozova

Oekraine

Tijdens de Holocaust werd de stad in 1941 bezet door nazi-Duitsland en functioneerde er een getto. De lokale Joodse bevolking werd stelselmatig uitgemoord door middel van massa-executies in de Joodse begraafplaats en deportaties naar vernietigingskamp Bełżec. Op 3 juli 1941 namen de nazi's het plaatsje (toenmalig Polen, tegenwoordig Oekraïne) in. Er werd een getto ingericht. Honderden Joden werden gedwongen te werken in lokale dwangarbeiderskampen (vaak onder de noemer van werkkampen of kampen onder SS-beheer). Velen stierven hier door uitputting of werden direct geëxecuteerd. In 1943 werden duizenden Joden uit de regio Kozova gefusilleerd of gedeporteerd naar Bełżec. In totaal kwamen er meer dan 4.500 Joden om het leven.

Concentratiekamp Krakau-Kostrze

Polen

Krakau-Kostrze was een subkamp (Aussenlager) van het beruchte concentratiekamp Płaszów. Het lag in de wijk Kostrze in Krakau en diende voornamelijk als werkkamp voor gevangenen die werden ingezet voor zware arbeid. Gelegen in de zuidwestelijke wijk Kostrze van Krakau. Het was ondergeschikt aan KL Płaszów. Actief tijdens de nazi-bezetting van Polen (ca. 1943-1944).Gevangenen werden ingezet voor de aanleg van wegen, waterwerken en fortificaties rondom Krakau. De populatie bestond grotendeels uit Joodse gevangenen en Poolse politieke gevangenen. Net als in Płaszów waren de omstandigheden onmenselijk, met een gebrek aan voedsel, medische zorg en constante terreur door de SS-bewakers.

Concentratiekamp Krakau-Mogila

Polen

Zwangsarbeitslager Mogiła (Subkamp)In de wijk Mogiła (tegenwoordig onderdeel van Nowa Huta) bevond zich een dwangarbeiderskamp (Zwangsarbeitslager). Gevangenen moesten werken voor de Luftwaffe. Het kamp was gevestigd nabij Fort 49 ½ Mogiła, een oud Oostenrijks fort dat door de nazi's als opslagplaats werd gebruikt. Het kamp huisvestte voornamelijk Joodse gevangenen die onder erbarmelijke omstandigheden moesten werken aan de infrastructuur en logistiek van de Duitse luchtmacht.

Krakau - Plaszow

Polen

Concentratiekamp Płaszów was een nazi-concentratiekamp in de buitenwijken van Krakau (Polen). Begon eind 1942 als werkkamp op de plek van twee Joodse begraafplaatsen. Amon Göth: De beruchte en wrede commandant die gevangenen vaak willekeurig vanaf zijn balkon neerschoot. Ruim 35.000 mensen werden hier gevangen gehouden; naar schatting zijn er 6.000 tot 8.000 vermoord. Veel van de Joodse arbeiders op de lijst van Oskar Schindler zaten in dit kamp gevangen voordat ze in zijn fabriek konden werken.

Krakau - Plaszow Buitenkommando

Polen

Concentratiekamp Krakau-Płaszów had verschillende buitencommando's (subkampen) waar gevangenen gedwongen werden te werken voor de Duitse oorlogsindustrie. Het kamp zelf begon in 1942 als dwangarbeiderskamp en werd in 1944 officieel een concentratiekamp.

Belangrijkste Buitencommando's

Zabłocie (Deutsche Emailwarenfabrik): De beroemde emailfabriek van Oskar Schindler, waar ongeveer 1.200 Joodse gevangenen werkten en werden beschermd tegen de ergste wreedheden.

Kraków Prokocim (Julag II): Gevestigd bij de voormalige Kabel-fabriek.

Kraków Bieżanów (Julag III): Een werkkamp dat ook onderdeel was van het complex.

Mielec: Een subkamp gericht op de vliegtuigindustrie.

Wieliczka: Gevangenen werkten hier in de beruchte zoutmijnen.

Zakopane: Een kleiner buitencommando in de bergen.

Kenmerken van het hoofdkamp: Gebouwd op de resten van twee Joodse begraafplaatsen in de wijk Podgórze. Geleid door de beruchte en wrede Amon Göth. Gevangenen moesten werken in steengroeven (zoals de Liban-groeve) en wapenfabrieken. Naar schatting stierven er tussen de 8.000 en 10.000 mensen door executies, honger en ziekte.

Kraliky

Tsjechie

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het huidige Tsjechische stadje Králíky (Duits: Grulich) de locatie van een berucht subkamp van het concentratiekamp Groß-Rosen. Het was een buitenkamp (buitenkamp Grulich) van het concentratiekamp Groß-Rosen. Gelegen in het uiterste noordoosten van Bohemen, nabij de huidige Pools-Tsjechische grens. Destijds viel het bestuurlijk onder het Duitse Sudetenland. Het kamp was operationeel van 1944 tot 1945. De groep bestond voornamelijk uit Poolse en Russische gevangenen. Gevangenen werden ingezet als dwangarbeiders. Ze werden voornamelijk ingezet in de wapenindustrie, textielsector en bij de bouw van militaire verdedigingswerken in de regio.

Concentratiekamp Kral'ovany

Slowakije

Het concentratiekamp Kraľovany (gelegen in het huidige Slowakije) was tijdens de Tweede Wereldoorlog een Joods dwangarbeiderskamp. Het kamp werd eind 1943 en begin 1944 geëxploiteerd als onderdeel van de Holocaust in Slowakije onder het fascistische regime van Jozef Tiso. Na de sluiting van het dwangarbeiderskamp in Zohor werden de Joodse gevangenen overgebracht naar Kraľovany. Op 3 februari 1944 werd het kamp officieel geopend middels een contract tussen het Slowaakse ministerie van Binnenlandse Zaken en een lokaal bouwbedrijf. De ongeveer 100 Joodse gevangenen in Kraľovany werden ingezet voor zware dwangarbeid. Ze moesten beton storten en leggen voor een tweede spoorlijn. Deze spoorlijn diende als verbinding met de grote tweesporige spoortunnel die destijds in Poprad werd gebouwd. Gevangenen leefden in primitieve, tijdelijke barakken. Omdat Joodse arbeiders volgens de antisemitische rassenwetten van het Slowaakse regime geen recht hadden op de nationale ziektekostenverzekering, was het bouwbedrijf verplicht om hun medische zorg te betalen.

Kramat

Kramatorsk concentratiekamp

Oekraine

In Kramatorsk is tijdens de Tweede Wereldoorlog door nazi-Duitsland een concentratiekamp ingericht voor de lokale bevolking en krijgsgevangenen. Tijdens de Duitse bezetting van Kramatorsk (van oktober 1941 tot september 1943) vonden er gruwelijkheden plaats.

Er was een kamp gevestigd in een krijtmijn nabij de stad waar duizenden burgers en militairen werden vastgehouden onder erbarmelijke omstandigheden.

Executieplaatsen: Op locaties zoals de Krijtberg (Melovaya Gora) werden duizenden mensen geëxecuteerd door de Einsatzgruppen, waaronder een groot deel van de Joodse gemeenschap.

Kranichfeld

Duitsland

Kranichfeld was niet een zelfstandig concentratiekamp, maar functioneerde vanaf eind 1941 tot maart 1945 als een officieel buitenkamp (Aussenlager) van het beruchte concentratiekamp Buchenwald. Het kamp bevond zich in de stad Kranichfeld in Thüringen (Duitsland), ongeveer 25 kilometer ten zuiden van Weimar. Het subkamp werd opgericht om politieke gevangenen en dwangarbeiders in te zetten bij de restauratie van het Oberschloss Kranichfeld. Dit kasteel was in 1934 door brand verwoest en kwam in handen van Heinrich Himmlers SS. Er werden minstens 50 gevangenen vanuit Buchenwald naar Kranichfeld gedeporteerd om onder zware omstandigheden dwangarbeid te verrichten. In april 1945, aan het einde van de Tweede Wereldoorlog, speelde Kranichfeld een rol tijdens de beruchte dodenmarsen. Gevangenen uit het subkamp Ohrdruf werden te voet door de regio geleid en kwamen via Kranichfeld terug richting het hoofdkamp Buchenwald.

Concentratiekamp Kranichshöhe

Polen

Kraslice

Tsjechie

Het concentratiekamp in Kraslice (Duits: Graslitz) was van 7 augustus 1944 tot 15 april 1945 een officieel buitenkamp van het naziconcentratiekamp Flossenbürg. Honderden gevangengenomen vrouwen werden hier gedwongen tot zware industriële arbeid voor de Duitse oorlogsindustrie. Het kamp was gevestigd in een stilgelegde textielfabriek in Kraslice (in het huidige Tsjechië, vlak bij de Duitse grens). De gevangenen moesten precisiewerk verrichten en vliegtuigonderdelen assembleren voor Luftfahrtgerätewerk Hakenfelde GmbH (LGW), een dochteronderneming van Siemens. De vrouwen werden gehuisvest op de bovenverdiepingen van de fabrieksgebouwen. Deze ruimtes waren ontoereikend geventileerd, streng afgesloten met prikkeldraad en de hygiënische omstandigheden waren erbarmelijk.Het aantal vrouwelijke gevangenen schommelde in de loop van de tijd; eind 1944 waren het er ongeveer 470, wat in april 1945 opliep tot ruim 870. De groep bestond uit een opvallend groot deel vrouwen die door het naziregime als Sinti en Roma werden vervolgd, aangevuld met Joodse, Duitse, Poolse en Tsjechische vrouwen. Ze waren veelal overgebracht vanuit concentratiekamp Ravensbrück en het kamp Rochlitz. Op 15 april 1945 werd het kamp ontruimd en werden de vrouwen gedwongen te voet richting Mariënbad (Mariánské Lázně) te marcheren. Tijdens deze dodenmars werden verschillende gevangenen doodgeschoten. De overlevenden werden eind april 1945 bevrijd door oprukkende Amerikaanse troepen.

Concentratiekamp Krasne

Wit Rusland

Krasne (bij Molodechno) diende als verzamelpunt voor Joden uit de omliggende regio. Het Getto van Krasne. Ongeveer 50 kilometer ten noordwesten van Minsk. Voor de oorlog woonden er zo'n 350 Joden; dit aantal groeide door vluchtelingen en deportaties uit nabijgelegen dorpen. Het fungeerde als een getto waar Joden werden onderworpen aan dwangarbeid.

Concentratiekamp Krasnik

Polen

Het concentratiekamp Kraśnik, vaak aangeduid als Kamp Budzyń, was een Duits werkkamp nabij de stad Kraśnik in het district Lublin, Polen. Het kamp was operationeel tussen 1942 en 1944 en stond bekend om zijn extreem wrede omstandigheden voor Joodse gevangenen. Gelegen in Budzyń, ongeveer 5 kilometer ten noordwesten van Kraśnik. Begonnen als een werkkamp voor de vliegtuigindustrie (Heinkel-Werke) en later een subkamp van Majdanek. Er zaten constant tussen de 800 en 3.000 gevangenen vast. Het kamp werd in juli 1944 bevrijd door het Sovjetleger. Gevangenen moesten werken aan de bouw van vliegvelden en in de munitiefabriek van de Heinkel-vliegtuigfabrieken. De bewakers, waaronder Oekraïense Trawniki-mannen, stonden bekend om hun brute geweld en willekeurige executies. Tyfus en uithongering zorgden voor een enorm sterftecijfer onder de gedeporteerden uit omliggende getto's. In maart 1944 werd het kamp officieel een buitenkamp (Aussenlager) van concentratiekamp Majdanek. Veel gevangenen werden aan het einde van de oorlog gedeporteerd naar andere kampen zoals Płaszów, Mauthausen of Auschwitz voordat het Rode Leger arriveerde.

Concentratiekamp Krasnoje

Wit Rusland

Het concentratiekamp in Krasnoje (ook gespeld als Krasnoye of Krasnaja) was een nazi-werkkamp in Wit-Rusland (regio Minsk/Vileyka) tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het kamp diende als een gruwelijk toevluchtsoord en dwangarbeiderskamp voor Joden die de slachtingen in omliggende steden hadden overleefd. Het kamp lag in de buurt van de steden Volozhin en Rakov in het toenmalige bezette Wit-Rusland. Het kamp werd door de nazi’s gebruikt voor de concentratie van Joden en als werkkamp. Inwoners uit omringende sjtetls (Joodse dorpen) werden hierheen gedreven. De gevangenen leefden er onder mensonterende omstandigheden en werden gedwongen tot zware dwangarbeid. Ondanks de zware bewaking en terreur slaagden sommigen erin om vanuit het kamp te ontsnappen en zich aan te sluiten bij de lokale partizanen in de bossen.

Concentratiekamp Krasnyi

Oekraine

Concentratiekamp Krasnyi (ook wel bekend als Kamp Krasny, Russisch: концлагерь Красный) was het grootste nazi-vernietigingskamp op de Krim tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het kamp werd eind 1941 opgezet op het terrein van de voormalige staatsboerderij Krasnyi, vlakbij het dorp Mirnoje in de buurt van Simferopol. Het kamp stond onder bevel van de Duitse bezettingsmacht (Einsatzgruppe D) en lokale collaborateurs. Het functioneerde als een wreed folter- en vernietigingskamp in plaats van een traditioneel werkkamp. Naar schatting vonden er meer dan 15.000 mensen de dood. De slachtoffers waren voornamelijk Joden, krijgsgevangenen van het Rode Leger, partizanen, zigeuners en burgers die zich verzetten tegen de nazi's. Gevangenen werden stelselmatig gemarteld, uitgehongerd of levend verbrand. Velen werden gedood door middel van vergassingswagens of geëxecuteerd in nabijgelegen antitankgrachten. Het kamp werd in april 1944 door het Rode Leger bevrijd, waarna de nazi's het complex grotendeels ontmantelden om hun misdaden te verhullen.

De naam Krasnyi (Russisch voor rood) wordt soms ook geassocieerd met andere (kleinere) moordlocaties, zoals het concentratiekamp Krasnystaw in Polen of specifieke locaties in Rusland en Wit-Rusland (zoals Krasny Bereg).

Tsjechie

Krivoklat (Křivoklát) was geen zelfstandig concentratiekamp, maar functioneerde in de lente van 1942 als een tijdelijk buitenkamp (Außenkommando Pürglitz) van het concentratiekamp Theresienstadt (Terezin).In deze periode, tussen april en juni 1942, werden ongeveer 1.000 Joodse vrouwen uit Theresienstadt overgebracht naar de beboste heuvels rond Krivoklat. Ze werden daar zwaar ingezet voor dwangarbeid, voornamelijk voor het kappen van bossen en het planten van jonge bomen in het kader van een herbebossingsproject. Křivoklát is een historisch koninklijk kasteel in Midden-Bohemen, Tsjechië, gelegen op ongeveer 54 kilometer ten westen van Praag. De vrouwen werkten onder erbarmelijke omstandigheden. Velen van hen overleefden deze periode niet, of werden kort na de werkzaamheden door de nazi's gedeporteerd naar vernietigingskampen in het oosten.

Krobia

Polen

Er was in de Tweede Wereldoorlog geen groot concentratiekamp in het Poolse Krobia. Wel was er in de directe omgeving, tussen april en september 1943, een Joods werkkamp gevestigd in het nabijgelegen dorp Dzięczynie. Daarnaast bevond zich in 1940-1941 in Krobia zelf een klein werkkamp voor krijgsgevangenen

Werkkamp Dzięczynie (1943): Dit kamp lag ongeveer 250 meter van het dorp (ongeveer 8 kilometer ten noorden van Krobia). Ongeveer 150 Joodse dwangarbeiders werden hier vastgehouden om te werken aan de aanleg van het spoor op het traject Krobia-Pawłowice.

Krijgsgevangenenkamp Krobia (1940-1941): Tijdens de beginjaren van de Duitse bezetting was er in Krobia een werkkamp voor zo'n 150 krijgsgevangenen. Hier zaten met name Fransen, Joegoslaven en enkele Duitsers gevangen.

Concentratiekamp Krobów

Kroatie

Concentratiekamp Kruščica was een detentie-, verzamel- en doorvoerkamp in de Onafhankelijke Staat Kroatië (het huidige Bosnië en Herzegovina). Het werd in 1941 door het Ustaša-regime opgericht nabij Vitez. Het kamp werd voornamelijk gebruikt voor de opsluiting van Servische en Joodse burgers. Naar schatting zijn er ongeveer 5.000 mensen door het kamp gegaan.Vrouwen en kinderen uit andere kampen werden vaak naar Kruščica overgebracht. Van de gevangenen zijn er naar schatting 3.000 om het leven gebracht, hetzij direct in Kruščica, hetzij na verdere deportatie naar andere vernietigingskampen zoals Jasenovac.

Krusevac

Kuflew concentratiekamp

Kuflew concentratiekamp

Polen

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Kuflów (vlakbij Mińsk Mazowiecki in Polen) een concentratiekamp. Het functioneerde als een dwangarbeiderskamp waar Joodse gevangenen uit omliggende getto's onder zware omstandigheden dwangarbeid moesten verrichten. Het kamp in Kuflów was specifiek een Joods werkkamp (Zwangsarbeitslager für Juden). Het kamp was gevestigd op een lokaal landgoed (het Kuflów-landgoed). Inwoners uit nabijgelegen plaatsen (zoals Cegłów) werden hier te werk gesteld. Ze maakten zware dagen en moesten vaak dagelijks afstanden van kilometers lopen om de dwangarbeid uit te voeren. De vergoeding die de dwangarbeiders kregen was minimaal.

Kuhberg

Kurzbach bei Oppeln

Polen

Kurzbach bei Oppeln was een berucht nazi-dwangarbeiderskamp (officieel Frauen-Arbeitslager Kurzbach) tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het fungeerde als een buitenkamp van concentratiekamp Groß-Rosen en lag in het huidige Polen, nabij het plaatsje Żmigród (vroeger Trachenberg). De aanduiding bei Oppeln/Oberschlesien is historisch, omdat het destijds tot dezelfde administratieve regio behoorde. Tegenwoordig ligt de locatie in de regio Neder-Silezië. De Duitse naam voor de locatie van het vrouwenkamp is Kurzbach-Grüntal.2. Het was specifiek een werkkamp (buitenkamp) voor Joodse vrouwen. De omstandigheden waren er extreem zwaar. Honderden vrouwen werden in de ijskoude winter van 1944-1945 gedwongen om zware grondwerken uit te voeren, zoals het graven van antitankgrachten, loopgraven en schietplatforms ter verdediging tegen het oprukkende Rode Leger. Naarmate het Oostfront begin 1945 dichterbij kwam, werden de vrouwen die nog in staat waren om te lopen op dodenmarsen gestuurd. Het is onbekend hoeveel vrouwen deze evacuatie naar andere kampen hebben overleefd. Het kamp functioneerde tot uiterlijk 21 januari 1945.

Concentratiekamp Kurzheim

Polen

Kusch concentratiekamp

Litouwen

Küstrin

Polen

Stad Küstrin (nu Kostrzyn nad Odrą) was een cruciaal knooppunt in het nazi-kampsysteem. Met drie specifieke locaties:

Estland

Concentratiekamp Lagedi was een berucht naziconcentratie- en werkkamp in Estland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het kamp, dat diende als subkamp van het hoofdkamp Vaivara, werd in 1943 opgezet nabij de stad Tallinn. Het kamp bevond zich in Lagedi, in de buurt van Reval (Tallinn), dicht bij de spoorlijn. Gevangenen werden aanvankelijk gedwongen om in de openlucht te leven en moesten pas later zelf tijdelijke onderkomens bouwen. Het kamp huisvestte doorgaans zo'n 2.000 tot 3.000 gevangenen, voornamelijk Joden die onder zware dwangarbeid moesten werken in de kampen. Het kamp was onderdeel van een netwerk van 22 concentratiekampen in Estland. In Lagedi hebben ernstige mishandelingen en massamoorden plaatsgevonden. Vlak voor de bevrijding in september 1944 werden veel gevangenen van Lagedi, samen met die uit andere Estlandse kampen, overgebracht naar het nabijgelegen kamp Klooga. Vrijwel alle achterblijvers aldaar werden op 19 september 1944 door de nazi's geëxecuteerd.

Concentratiekamp Ladijin Quarry

Roemenie

Het Ladijin Quarry (ook bekend als Lagărul Cariera de Piatră Ladejin) was een concentratie- en werkkamp in het noordoosten van het door Roemenië gecontroleerde Transnistrië, vlakbij het huidige Ladyzhyn in Oekraïne. Het kamp lag in een steengroeve in de buurt van Ladijin (destijds onderdeel van het district Tulcin), een gebied dat tijdens de Tweede Wereldoorlog door Roemeense troepen werd bestuurd. Het kamp diende voornamelijk als werkkamp waar Joodse gevangenen zware dwangarbeid moesten verrichten. De omstandigheden waren er mensonterend en het kamp werd gekenmerkt door zware overbevolking en ernstig voedseltekort. Gevangenen werden blootgesteld aan uitputting, ziekte en mishandeling. Velen overleefden de barre omstandigheden in de steengroeve niet. Het kamp viel onder het Roemeense Holocaust-regime onder leiding van Ion Antonescu. Transnistrië werd door de Roemenen gebruikt als een groot gebied voor de deportatie en vernietiging van de Joodse bevolking uit Roemenië en de bezette gebieden.

Concentratiekamp Laghouat

Landsberg

Concentratiekamp Landsberg-Dynamit AG

Duitsland

Het concentratiekamp Landsberg-Dynamit AG was een satellietkamp van het hoofdconcentratiekamp Dachau. Het betrof twee afzonderlijke detachementen (een mannen- en een vrouwenkamp) in Landsberg am Lech, Beieren, waar gevangenen vanaf begin 1945 dwangarbeid verrichten voor het chemie- en munitiebedrijf Dynamit AG. Hoofdkamp: Dachau Regio: Landsberg am Lech, Duitsland Dwang- en slavenarbeid voor het Duitse munitie- en explosievenbedrijf Dynamit AG Vrouwenkamp: Dit kamp werd voor het eerst genoemd op 11 februari 1945. De precieze grootte van het vrouwen-subkamp is onbekend. Mannen- en Vrouwenkamp: Beide locaties zijn voor het laatst in documenten vermeld op 25 april 1945, vlak voor de bevrijding. De regio Landsberg am Lech kende tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog een groot netwerk aan werkkampen. In tegenstelling tot de grotere kampen uit het nabijgelegen Kaufering-complex (een ander subkampennetwerk rond Landsberg), waren de Dynamit AG detachementen direct verbonden aan de industriële productie in Landsberg.

Landshut

Duitsland

Het concentratiekamp Landshut was een berucht buitenkamp van het hoofdkamp Dachau in het Duitse Beieren. Het kamp werd in september 1944 opgezet en dwong honderden gevangenen tot slavenarbeid in de plaatselijke wapen- en oorlogsindustrie voor de Organisation Todt. Het kamp bestond uit golfplaten barakken en lag tussen de Dieselstrasse en Siemensstrasse in Landshut. Het stond onder direct bevel van de SS en functioneerde als satellietkamp van Dachau. De gevangenen verrichtten zware dwangarbeid. Door de uitputtende omstandigheden, honger, ziekte en zware geallieerde bombardementen zijn er minstens 83 gevangenen overleden. Zij werden begraven in massagraven op de begraafplaats in Achdorf. Het kamp werd door Amerikaanse troepen bevrijd op 29 april 1945.

Concentratiekamp Langenlebarn

Oostenrijk

Langenlebarn, gelegen nabij Tulln in Oostenrijk, was tijdens de Tweede Wereldoorlog complex van dwangarbeid- en gevangenenkampen. Het was nauw verbonden met de lokale militaire infrastructuur en de oorlogsindustrie. RAD-Lager: Er bevond zich een kamp van de Reichsarbeitsdienst (RAD). Vanaf 1942 werden hier Franse, Russische en Hongaarse gevangenen vastgehouden voor dwangarbeid. Vliegbasis: Het kamp was direct verbonden met de bouw en exploitatie van de vliegbasis Langenlebarn (tegenwoordig Fliegerhorst Brumowski). De populatie bestond uit krijgsgevangenen en burgers die gedwongen tewerkgesteld werden in de landbouw en bij defensieprojecten. Langenlebarn ligt ongeveer 25 kilometer ten noordwesten van Wenen aan de Donau.

Concentratiekamp Langenlois

Oostenrijk

Langenlois lag nabij een van de grootste nazi-kampen van de regio, het hoofdkamp Stalag XVII B Krems-Gneixendorf. Krijgsgevangenen: Vanaf 1939 werden er in de regio (onder andere bij Schloss Haindorf) honderden geallieerde krijgsgevangenen ondergebracht. Zwangsarbeiders: Er waren burgerarbeiders en gevangenen tewerkgesteld in de lokale landbouw, de wijnbouw en bij infrastructurele werken (zoals herstelwerkzaamheden aan de Loisbach). Joodse dwangarbeiders werden ingezet, onder andere bij lokale steenfabrieken.

Concentratiekamp Langgühle

Las Harras

Lehesten

Duitsland

Het concentratiekamp in Lehesten (Thüringen) stond bekend onder de codenaam Laura. Het was een buitenkamp van het concentratiekamp Buchenwald en speelde een cruciale rol in de Duitse wapenindustrie tijdens de Tweede Wereldoorlog. De gevangenen moesten de leisteengroeve Oertelsbruch uitbreiden tot een ondergrondse fabriek voor de productie en het testen van V2-raketten. Het kamp bestond van september 1943 tot 13 april 1945. In totaal werden meer dan 2.600 mannen uit 15 verschillende Europese landen (waaronder veel Belgen en Fransen) hier gevangen gehouden. Minstens 560 gevangenen kwamen om door de loodzware dwangarbeid onder de grond, mishandeling en ondervoeding.

Concentratiekamp Lehmfeld

Polen

Dit was een specifiek dwangarbeiderskamp onder toezicht van de SS en politie, gelegen in de regio van het huidige Września in Polen (historische regio Wartheland). Het kamp was actief van maart 1940 tot april 1943. Het werd uitsluitend gebruikt voor Joodse dwangarbeiders (Zwangs-AL f. Juden). De gevangenen werden voornamelijk ingezet voor zware dwangarbeid bij de Reichsbahn (de Duitse spoorwegen). Velen van hen werden in augustus 1943 overgebracht naar concentratiekamp Auschwitz.

Leibisch = Lubicz

Polen

Concentratiekamp Leibisch is de Duitse naam voor het concentratiekamp dat in of nabij het Poolse dorp Lubicz (gelegen in de buurt van Toruń) lag. Het was tijdens de Tweede Wereldoorlog geen zelfstandig kamp, maar een buitenkamp van concentratiekamp Stutthof. Het was een dwangarbeiderskamp (slavenarbeid). Vrouwelijke gevangenen werden er onder erbarmelijke omstandigheden te werk gesteld. Het lag in de toenmalige Duitse regio Reichsgau Danzig-Westpreussen, vlakbij de stad Toruń in Polen. Het kamp werd vooral in de latere fase van de oorlog (eind 1944 tot begin 1945) gebruikt, waarna de gevangenen begin 1945 werden bevrijd door het Sovjetleger.

Leibnitz

Oostenrijk

Het concentratiekamp in de regio Leibnitz (officieel buitenkamp Graz-Leibnitz of KZ-Aflenz) was een berucht satellietkamp van het Concentratiekamp Mauthausen. Het functioneerde van 9 februari 1944 tot begin april 1945 in het plaatsje Aflenz an der Sulm (vlakbij Leibnitz) in de Oostenrijkse deelstaat Stiermarken. Het kamp werd opgericht om dwangarbeiders in te zetten voor de oorlogsindustrie. Door geallieerde bombardementen op nazi-fabrieken in Graz was men genoodzaakt de productie van vliegtuigmotoren ondergronds te verplaatsen. Gevangenen werden zwaar mishandeld en uitgebuit bij het uitgraven van tunnels in een kalksteen- en Romeinse steengroeve (Kalksteinwerke) voor de Steyr-Daimler-Puch AG. Er zaten maximaal zo'n 700 tot 711 gevangenen tegelijkertijd in het kamp. In totaal zijn er honderden gevangenen door honger, uitputting en executies omgekomen. Vanwege de oprukkende geallieerden werd het kamp eind maart of begin april 1945 ontruimd. Een deel van de nog levende gevangenen werd op dodenmarsen gestuurd of teruggevoerd naar het hoofdkamp Mauthausen.

Leimbach

Duitsland

Concentratiekamp Leimbach wordt gerefereerd aan KZ-Außenlager Bad Salzungen II (codenaam Ludwig Renntier), een berucht buitenkamp van KZ Buchenwald. Het kamp was gelegen bij het Kalischacht I (Kaiseroda) in Leimbach, in de Duitse deelstaat Thüringen, ongeveer 3 km ten westen van Bad Salzungen. Het kamp werd geopend op 5 januari 1945 en geëvacueerd op 6 april 1945.De gevangenen werden door de SS en de Organisation Todt ingezet voor zware dwangarbeid om een fabriek voor vliegtuigmotoren van BMW ondergronds te realiseren. De gevangenen werden gedwongen tot werkdagen tot 15 uur. Een groot deel van hen verbleef permanent in de schacht op 400 meter diepte, waar de leefomstandigheden en de agressieve, zoute lucht desastreus waren voor de gezondheid. Er zaten honderden gevangenen, voornamelijk uit de Sovjet-Unie, Polen en Joegoslavië. Er zijn tijdens het bestaan van het kamp minstens 23 doden geregistreerd.

Concentratiekamp Leimnitz

Duitsland

Het Zwangsarbeitslager Leimnitz was tijdens de Tweede Wereldoorlog een dwangarbeiderskamp voor Joden in nazi-Duitsland. Het kamp werd eind april 1940 geopend in de toenmalige Duitse gemeente Leimnitz (regio Neumark, tegenwoordig Lipnica in Polen). Het kamp werd geclassificeerd als een dwangarbeiderskamp (Zwangsarbeitslager für Juden) en stond onder toezicht van de nazi-autoriteiten. Gelegen in het huidige Polen, vlakbij de rivier de Oder. Destijds viel dit onder de administratieve regio Frankfurt (Oder) in de provincie Brandenburg. De gevangenen werden ingezet als dwangarbeiders onder zware omstandigheden.

Leipzig - Schönefeld Hasag

Concentratiekamp Leipzig-Schönefeld

Concentratiekamp Lesna Podlaska

Polen

Het kamp in Leśna Podlaska was tijdens de Tweede Wereldoorlog een dwangarbeidskamp (Duits: Zwangsarbeitslager) voor Joden. Het dorp ligt in de regio Biała Podlaska, in het oosten van Polen. In 1940 werden ongeveer 2.400 Joden vanuit het getto van Międzyrzec Podlaski naar diverse werkkampen in de regio gestuurd, waaronder Leśna Podlaska. Het was een kamp waar gevangenen onder erbarmelijke omstandigheden dwangarbeid moesten verrichten voor de Duitse bezetter. Op 13 maart 1943 vond er in Leśna een bloedbad plaats waarbij ongeveer 70 Joodse slachtoffers vielen. De meeste Joodse gevangenen in deze regio werden uiteindelijk gedeporteerd naar vernietigingskampen zoals Treblinka of ter plekke geëxecuteerd tijdens de liquidatie van de kleinere werkkampen.

Concentratiekamp Leszniów

Oekraine

Tijdens de Holocaust functioneerde Leszniów (Leshniv) tijdens de Duitse bezetting van Oekraïne als een getto en een werkkamp. Het viel onder het district Galicië en de regio Brody. Veel Joodse inwoners werden uitgebuit als dwangarbeiders voordat ze in 1943 werden vermoord. Een voormalig Joods sjtetl (dorp) in de huidige oblast Lviv in Oekraïne, vlakbij de stad Brody. Vóór de Tweede Wereldoorlog had Leszniów een bloeiende Joodse gemeenschap die terugging tot de 17e eeuw. Velen werden gedwongen te werken of werden vastgehouden in werkkampen in deze regio (zoals in nabijgelegen steden als Brody en Złoczów). In het eerste halfjaar van 1943 werden de overlevenden van deze kampen en de omliggende getto's in Oost-Galicië door de nazi’s (SSPF Katzmann) en lokale handlangers op brute wijze geëxecuteerd door middel van massale schietpartijen.

Concentratiekamp Leszno

Polen

Er was bij de stad Leszno tijdens de Tweede Wereldoorlog in het nabijgelegen Gronówko een nazi-werkkamp (Arbeitslager) dat vaak met Leszno in verband wordt gebracht. Het werkkamp lag ongeveer 3 kilometer van Leszno, bij het landgoed Gronówko. Het kamp functioneerde als een dwangarbeiderskamp waar gevangenen werden ingezet voor landbouwwerkzaamheden en in werkateliers. Het kamp werd gebruikt om de lokale Poolse bevolking uit de regio te onderdrukken en uit te buiten. Daarnaast werden er Joodse gevangenen tewerkgesteld. Direct aan het begin van de oorlog (oktober 1939) vonden er in Leszno zelf massale executies van Poolse burgers en intellectuelen plaats door de nazi's.

Concentratiekamp Letichev

Oekraine

Concentratiekamp Letichev (ook bekend als Letychiv, gelegen in de regio Chmelnytsky, Oekraïne) was tijdens de Tweede Wereldoorlog een gecombineerd getto en een slavenarbeiderskamp voor Joden, gevestigd in een dominicaner klooster en de historische burcht. Het kamp werd in de zomer van 1942 door de nazi's (Einsatzgruppen) opgezet om dwangarbeiders te leveren voor de aanleg van een strategische weg. Het huidige Letychiv, Oekraïne (destijds Podolië). Drijvende kracht achter de beruchte Durchgangsstraße IV-wegbouwprojecten, beheerd in samenwerking met de Organisation Todt. De gevangenen werden zwaar uitgebuit en leefden op rantsoenen van slechts 200 gram brood per dag. In september en november 1942 werden de meeste Joden uit het getto geëxecuteerd in massagraven in Zaletichevka, aan de rand van Letichev. In november 1943 werd het slavenarbeiderskamp zelf geliquideerd en werden de laatste 200 gevangenen binnen de muren gefusilleerd. In totaal zijn er in het district rond Letichev ongeveer 7.200 mensen, voornamelijk Joden, omgebracht.

Lety

Lety concentratiekamp

Tsjechie

Concentratiekamp Lety (Lety u Písku) was een berucht interneringskamp in het zuiden van Bohemen (Tsjechië). Het werd tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi’s en Tsjechische autoriteiten gebruikt om de Roma- en Sinti-bevolking gevangen te houden, te mishandelen en door te sturen naar vernietigingskampen. Ongeveer 30 kilometer ten noorden van Písek in Tsjechië, niet ver van het stuwmeer van Orlík. Het kamp werd in 1940 opgericht als werkkamp, maar functioneerde tussen 1942 en 1943 specifiek als zigeunerkamp. Er werden ruim 1.300 Roma en Sinti vastgehouden onder erbarmelijke omstandigheden. Velen stierven ter plekke aan ziekte of uitputting. De meesten van hen werden in 1943 gedeporteerd naar concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau.

Leuwigadjah

West Java

Concentratiekamp Leuwigajah (ook wel Leuwigadjah) was tijdens de Tweede Wereldoorlog een berucht Japans burgerkamp op West-Java, Indonesië, gelegen op de boerderij Vredesteijn nabij Bandoeng. Het kamp diende tijdens de Japanse bezetting als interneringskamp voor Nederlandse burgers en militairen. De gevangenen leefden er onder mensonterende omstandigheden. Velen stierven door ondervoeding, ziekte en uitputting.

Concentratiekamp Le Vernet d'Ariège

Frankrijk

Het concentratiekamp Le Vernet d'Ariège in Zuid-Frankrijk was tijdens de Tweede Wereldoorlog een van de strengste en meest beruchte interneringskampen van het Vichy-regime. Oorspronkelijk gebouwd voor militairen, huisvestte het later tienduizenden vluchtelingen, politieke gevangenen en Joden. Gebouwd als kazerne voor koloniale troepen tijdens de Eerste Wereldoorlog. Diende als opvangkamp voor zo'n 12.000 Spaanse Republikeinse vluchtelingen die de grens overstaken. Repressief kamp (1940-1944): Onder de Vichy-regering werd het een strafkamp voor ongewenste buitenlanders en antifascistische intellectuelen. Doorgangskamp (1942-1944): Joden werden vanuit hier gedeporteerd naar vernietigingskampen zoals Auschwitz. In totaal zaten er circa 40.000 mensen van meer dan 50 verschillende nationaliteiten gevangen. Het kamp stond bekend om extreme kou, honger en een ijzeren discipline. In juni 1944 werden de laatste gevangenen afgevoerd met de beruchte Spooktrein naar Dachau.

Concentratiekamp Leznevo

Oekraine

Kamp Leznevo (ook wel gespeld als Lesnewo) was een Duits dwangarbeiderskamp voor Joden en Sovjet-krijgsgevangenen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het kamp lag nabij de stad Proskoerov (tegenwoordig Chmelnytsky) in het westen van Oekraïne. In eerste instantie een kamp voor Sovjet-krijgsgevangenen (POW), later een dwangarbeiderskamp (Zwangsarbeitslager) voor Joden. Gevestigd in voormalige paardenstallen van een kolchoz (collectieve boerderij), ongeveer 3 tot 6 kilometer ten noordoosten van Proskoerov. Actief van mei 1942 tot de liquidatie eind november of begin december 1942. Gevangenen leefden onder erbarmelijke omstandigheden en werden ingezet voor zware fysieke arbeid: Wegenbouw: Veel gevangenen werkten aan de aanleg en reparatie van de strategische Durchgangsstrasse IV. Werkzaamheden in steengroeven en het transport van zand. Wie te zwak of te ziek was om te werken, werd ter plekke doodgeschoten. In het najaar van 1942 besloten de nazi's het kamp en het nabijgelegen getto van Proskoerov te liquideren: De gevangenen werden naar nabijgelegen kuilen gedreven en daar doodgeschoten. Deze executies vonden vaak plaats op het terrein van een lokale groentedrogerij in het dorp Leznevo. Na deze operatie werd de regio door de nazi's Judenfrei verklaard.

Liang

Indonesie

Het kampement Liang was een Japans krijgsgevangenkamp op het eiland Ambon (Molukken) tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het stond bekend als een van de zwaarste kampen in de regio vanwege de brute werkomstandigheden. Noordkust van Ambon, Nederlands-Indië. Mei 1943 tot augustus 1944. De aanleg van een strategisch vliegveld voor de Japanse luchtmacht. Voornamelijk Britse en Nederlandse krijgsgevangenen (onderdeel van de Java-groepen). Extreem hoog sterftecijfer Gevangenen moesten met primitieve middelen koraalrotsen uitgraven. Er was een chronisch gebrek aan voedsel en medicijnen. Ziektes zoals beriberi, dysenterie en malaria eisten vele levens. Mishandeling door Japanse bewakers en Koreaanse opzieners was aan de orde van de dag. In augustus 1944 werd het kamp ontruimd. De overlevenden werden per schip (de beruchte Hellships) getransporteerd naar andere locaties, zoals de Pakanbaroe-spoorweg op Sumatra. Veel gevangenen kwamen tijdens deze zeereizen om door geallieerde torpederingen of uitputting.

Libau

Polen

Concentratiekamp Libau (ook wel kamp Liebau) was tijdens de Tweede Wereldoorlog een satellietkamp van het beruchte concentratiekamp Gross-Rosen. Het lag in Neder-Silezië, nabij het huidige Poolse stadje Lubawka. Het kamp stond vooral bekend als dwangarbeidkamp voor de oorlogsindustrie, waaronder de productie van vliegtuigonderdelen en sneeuwkettingen voor het Duitse leger. Dwang- en slavenarbeid voor de nazi-oorlogsmachine. In het najaar van 1944 werden 52 Joodse vrouwen uit Nederland, na selectie in Auschwitz door kamparts Josef Mengele, naar Liebau overgebracht om daar te werken. Hoewel Liebau niet gold als vernietigingskamp, waren de omstandigheden onmenselijk. Vrouwen maakten 12-urige ploegendiensten, zes dagen per week, en kampten met zware ondervoeding en uitputting. Het kamp en de overgebleven gevangenen werden in mei 1945 bevrijd door het Rode Leger.

Libiaz Maly

Polen

Concentratiekamp Libiąż Mały (vaak aangeduid als Janinagrube) was een buitenkamp van het beruchte concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz. Het kamp was gevestigd in Libiąż, een stad in Zuid-Polen, en deed dienst als dwangarbeiderskamp ten behoeve van de Duitse oorlogsindustrie. Buitenkamp (Aussenlager) van Auschwitz. Het kamp werd in september 1943 opgericht.Locatie: Libiąż, op ongeveer 20 kilometer afstand van het hoofdkamp van Auschwitz. De gevangenen werden tewerkgesteld in de nabijgelegen Janina-steenkoolmijn, die eigendom was van de IG Farben. Er verbleven gemiddeld zo'n 500 tot 900 gevangenen, voornamelijk Joodse mannen uit verschillende Europese landen. Zij werden blootgesteld aan zware mishandeling, ondervoeding en uitputting door het zware ondergrondse mijnwerk. In januari 1944 werd het kamp geëvacueerd vanwege de oprukkende geallieerden, wat resulteerde in een dodenmars voor veel van de overgebleven gevangenen.

Lichtenburg

Concentratiekamp Lichtenburg (1933-1939)

Duitsland

Concentratiekamp Lichtenburg was een van de eerste en belangrijkste nazi-concentratiekampen in Duitsland. Het was gevestigd in een 16e-eeuws slot in Prettin (Saksen). Het kamp kende twee duidelijke periodes:1933–1937: Een mannenkamp voor politieke tegenstanders (communisten, socialisten) en later ook homoseksuelen en asocialen.1937–1939: Het eerste centrale vrouwenkamp voor het hele Derde Rijk. Sluiting: In mei 1939 werd het kamp opgeheven; de vrouwelijke gevangenen werden overgebracht naar het nieuwe kamp Ravensbrück. Lichtenburg was essentieel voor de ontwikkeling van de SS-terreur: Trainingsplek: Het diende als kweekvijver voor beruchte SS-beulen zoals Theodor Eicke. Hoewel gepland voor 1000 personen, zaten er in 1933 al ruim 2000 gevangenen onder slechte hygiënische omstandigheden. Later gebruik: Na 1939 werd het slot een basis voor de SS-Totenkopfverbände en tussen 1941-1945 een buitenkamp van KZ Sachsenhausen. Verschillende prominente nazi-tegenstanders zaten hier vast:Friedrich Ebert jr.: Zoon van de eerste Rijkspresident van de Weimarrepubliek. Hans Litten: De jurist die Hitler ooit in de rechtbank het vuur aan de schenen legde. Lina Haag: Een bekende pacifiste en verzetsstrijdster.

Concentratiekamp Lichtenhain

Polen

Lichtenrade

Duitsland

Concentratiekamp Lichtenrade was een buitenkamp (Außenlager) van het concentratiekamp Sachsenhausen. Het bevond zich in de wijk Lichtenrade in het zuiden van Berlijn (tussen de Bornhagenweg en de Pechsteinstraße) en was operationeel van 1943 tot 1945. De gevangenen werden ingezet voor zware dwangarbeid in de stad Berlijn. Het puinruimen na geallieerde bombardementen, het bouwen van schuilkelders en het aanleggen van blusvijvers. Er zaten ongeveer 500 mannen vast uit diverse landen, waaronder de Sovjet-Unie, Polen, Frankrijk, Nederland en Noorwegen. De gevangenen sliepen in negen barakken op een terrein dat was omheind met prikkeldraad en wachttorens. De voeding was minimaal: meestal alleen watersoep van koolraap.

Concentratiekamp Lichtenwörth

Oostenrijk

Concentratiekamp Lichtenwörth was een berucht subkamp van het concentratiekamp Mauthausen, gelegen in de buurt van Wiener Neustadt in Oostenrijk. Het kamp werd voornamelijk gebruikt als slavenarbeidkamp voor Hongaarse Joden die eind 1944 via dodenmarsen werden getransporteerd. Inwoners werden blootgesteld aan brute omstandigheden. Ongeveer 1 kilometer ten noordoosten van Wiener Neustadt en op een uur reizen van Wenen. Het kamp was gehuisvest in een voormalig fabrieksgebouw (onderdeel van de Nadelburg-fabrieken) en diende als werkkamp. In het kamp overleden honderden gevangenen door zware mishandeling, ondervoeding, vlektyfus en systematische uithongering.

Lichterfelde

Duitsland

Concentratiekamp Lichterfelde, gelegen in Berlijn, was tussen juni 1942 en april 1945 een belangrijk buitenkamp van Concentratiekamp Sachsenhausen. Het kamp bood onderdak aan 1.000 tot 1.500 gevangenen, waaronder Nederlanders, die door de SS werden ingezet voor dwangarbeid in de regio Berlijn. Het kamp bevond zich in Berlijn-Lichterfelde aan de Wismarer Straße 26-36, vlakbij het Teltowkanaal. Gevangenen werden verdeeld over meer dan 40 verschillende werkeenheden. Ze verrichtten voornamelijk zware dwangarbeid voor het SS-bouwbestuur en werkten aan SS-administratiegebouwen. Hoewel het zwaar was, werd Lichterfelde door gevangenen soms als een relatief bevoorrecht buitenkamp gezien. Door de vele verspreide werkeenheden hadden gevangenen enig contact met de buitenwereld, wat soms resulteerde in ontsnappingspogingen met hulp van burgers.

Lichtewerden = Lichtvard

Tsjechie

Lichtewerden was de Duitse naam voor de Tsjechische plaats Světlá (tegenwoordig Světlá Hora) en in kampadministraties werd dit subkamp ook wel aangeduid als Lichtvard. Het lag in Tsjechisch Silezië, destijds geannexeerd door nazi-Duitsland als onderdeel van Sudetenland. Het was een buitenlager (subkamp) van het concentratiekamp Auschwitz. Het kamp was operationeel van 11 november 1944 tot 6 mei 1945. Er zaten ongeveer 300 Joodse vrouwen vast, voornamelijk van Poolse, Tsjechische en Slowaakse afkomst, die vanuit Birkenau waren gedeporteerd. De vrouwen moesten werken in de garenfabriek van de firma G.A. Buhl und Sohn.

Concentratiekamp Lida

Wit Rusland

Concentratiekamp Lida (gelegen in het huidige Wit-Rusland) was in werkelijkheid een getto en werkkamp in plaats van een traditioneel vernietigingskamp. Tussen 1941 en 1943 sloten de nazi's hier ruim 8.000 Joden op. Duizenden Joden werden er geëxecuteerd, dwangarbeid verricht of gedeporteerd naar vernietigingskampen. Op 28 juni 1941 werd Lida bezet door Duitse troepen. Al snel begonnen de nazi's met massale executies, gericht op intellectuelen en Joodse inwoners. Vanaf september 1941 werden duizenden Joden gedwongen in overvolle, afgesloten wijken te wonen. Dit was een van de grootste getto's in de Sovjet-Unie. Op 8 mei 1942 vond er een gruwelijke slachting plaats waarbij bijna 5.700 onschuldige Joodse burgers werden omgebracht. In september 1943 werd het getto definitief geliquideerd. De meeste overgebleven bewoners werden naar vernietigingskampen zoals Sobibór en Majdanek gestuurd. Enkelen wisten te ontsnappen naar de bossen om zich bij de Joodse partizanen (zoals de Bielski-groep) aan te sluiten.

Liebau

Polen

Concentratiekamp Liebau was een nazi-werkkamp (buitenlager van Groß-Rosen) in het huidige Polen, opgericht in september 1944. Het diende als dwangarbeiderskamp voor de oorlogsindustrie. Het kamp is met name bekend vanwege een groep van ruim vijftig Joodse vrouwen uit Nederland die vanuit Auschwitz hierheen werden overgebracht en de oorlog overleefden. Een werkkamp voor vrouwen uit de oorlogsindustrie. Het kamp was gevestigd in Liebau (tegenwoordig Lubawka, Polen). Ingericht in september 1944 als satellietkamp (buitencommando) van het beruchte concentratiekamp Groß-Rosen. Een groep van 51 of 52 Joodse vrouwen uit Nederland overleefde hier de verschrikkingen nadat zij geselecteerd waren in Auschwitz.

Liebenau

Concentratiekamp Liebenau bei Schwiebus

Polen

Liebenau bei Schwiebus (het huidige Lubrza, Polen, nabij Świebodzin) was tijdens de Tweede Wereldoorlog geen regulier concentratiekamp, maar een stelsel van dwangarbeiderskampen (aangeduid als Liebenau I en II) voor Joodse mannen. De kampen waren actief vanaf april/mei 1940 tot ten minste eind 1942. Het betrof uitsluitend Joodse mannen uit Duitsland en andere bezette gebieden die werden ingezet als dwangarbeider. In april 1942 zaten er bijvoorbeeld 175 Joodse mannen in Liebenau I. De gevangenen werden onder zware omstandigheden tewerkgesteld in de bouw en infrastructuur. De werkzaamheden werden onder andere uitgevoerd in opdracht van het bouwbedrijf Fa. Karl Bartel Hoch. De omstandigheden in het kamp waren onmenselijk. Velen stierven als gevolg van ondervoeding, ziekte en uitputting door de zware dwangarbeid.

Lieberose

Litouwen

Tsjechie

Lipník nad Bečvou (Tsjechië) Onder het nazi-regime (in het Protectoraat Bohemen en Moravië) fungeerde Lipník nad Bečvou als een verzamelplaats voor de lokale Joodse bevolking. In juni 1942 werd de Joodse gemeenschap via transport AAs gedeporteerd naar het doorgangskamp/ghetto Theresienstadt (Terezín). Van daaruit zijn de meesten doorgestuurd naar vernietigingskampen zoals Auschwitz-Birkenau. In totaal zijn 164 Joden uit Lipník tijdens de Holocaust vermoord. Bij de oude synagoge in de stad bevindt zich tegenwoordig een Holocaust-monument.

Concentratiekamp Lipnik

Oekraine

Kamionka-Lipnik (Oekraïne) In het destijds bezette Polen (tegenwoordig Oekraïne, nabij Lviv/Lemberg) bestond er een Zwangsarbeitslager für Juden (dwangarbeidskamp voor Joden) genaamd Kamionka-Lipnik. Dit was een specifiek vrouwenkamp waar gevangenen onder erbarmelijke omstandigheden dwangarbeid moesten verrichten voor Duitse bedrijven.

Concentratiekamp Lipnik

Polen

Concentratiekamp Lipsko

Polen

In Lipsko hebben de Nazis in de Tweede Wereldoorlog in 1940 een dwangarbeiderskamp (Zwangsarbeitslager) gevestigd. Later fungeerde de stad als verzamelplaats voor de deportatie van Joden naar de vernietigingskampen. Het kamp was gesitueerd in Lipsko, een stad in het zuidoosten van Polen (ongeveer 50 kilometer ten zuidoosten van Radom). Het kamp werd in de zomer/herfst van 1940 opgericht als onderdeel van een groter netwerk van werkkampen nabij de grens met de Sovjet-Unie (het zogeheten Otto-liniesysteem). De gevangenen werden ondergebracht in leegstaande pakhuizen en barakken. De Joodse gevangenen werden gedwongen om onder erbarmelijke omstandigheden zware fysieke arbeid te verrichten, zoals het graven van antitankgrachten, het reguleren van rivieren en het bouwen van andere militaire verdedigingswerken. Het kamp in Lipsko viel onder het overkoepelende commando van SS-Sturmbannführer Hermann Dölp. De Joodse bevolking van Lipsko werd uiteindelijk in het najaar van 1942 in getto’s geplaatst. Op 17 oktober 1942 werd het getto van Lipsko door Duitse en Oekraïense eenheden omsingeld. Gezonde, jonge Joden (tot 30 jaar) werden op transport gezet naar het beruchte werkkamp in Skarżysko-Kamienna. De rest van de Joodse bevolking uit de regio werd gedeporteerd, voornamelijk naar het vernietigingskamp Treblinka om daar te worden vermoord.

Lissa

Concentratiekamp Lissa

Polen

1. Concentratiekamp Breslau-Lissa (Leśnica) Dit was een officieel nazi-concentratiekamp en fungeerde als een buitenkamp (Außenlager) van het concentratiekamp Groß-Rosen. Het kamp bevond zich in Lissa (tegenwoordig Leśnica, een wijk in het westen van de Poolse stad Wrocław, destijds Breslau genoemd). Het kamp werd al in 1942 opgezet bij een kazerne van de SS-Ersatzbataillon. De gevangenen werden ingezet als dwangarbeiders voor bouwwerkzaamheden en de nazi-oorlogsindustrie. Er zaten voornamelijk mannelijke politieke gevangenen en dwangarbeiders uit verschillende Europese landen (zoals Polen, Russen en Fransen). De leefomstandigheden waren erbarmelijk en het sterftecijfer lag erg hoog. Het kamp is begin 1945 ontruimd via dodemarsen toen het Sovjetleger naderde.

2. Krijgsgevangenenkamp Grüne bei Lissa (Oflag XXI C/Z) stad Leszno (historisch Duits: Lissa) in de provincie Groot-Polen een Duits krijgsgevangenenkamp (Offizierslager). Gelegen in Gronówko, vlak bij Leszno. Dit kamp is met name bekend in de Nederlandse geschiedenis omdat er tijdens de Tweede Wereldoorlog Nederlandse en Noorse officieren gevangen werden gehouden. Nederlandse militairen die weigerden de erewoordverklaring te tekenen of probeerden te ontsnappen, werden hier naartoe getransporteerd.

Concentratiekamp Litin

Oekraine

Concentratiekamp Litin (ook bekend als Lityn) was tijdens de Tweede Wereldoorlog een Joods getto en dwangarbeiderskamp in de regio Vinnytsia (Oekraïne). Het kamp, dat Joden en Roemeense Joden dwangarbeid liet verrichten aan de Durchgangsstrasse IV, werd in het najaar van 1942 door de nazi’s geliquideerd waarbij alle gevangenen werden gefusilleerd. Litin is een stad in de Oekraïense oblast Vinnytsia. Voor de Tweede Wereldoorlog had de stad een grote Joodse gemeenschap. Toen de nazi's de stad op 17 juli 1941 bezetten, dwongen zij de Joodse bevolking in afgesloten Joodse wijken (het getto) te wonen. In 1942 werd er een werkkamp (arbeidsgevangenis) opgericht op het terrein van een lokale militaire basis. De nazi’s deporteerde hierheen voornamelijk Joden en Roemeense Joden (uit Bukovina). De gevangenen werden door de Organisation Todt ingezet voor de aanleg van Durchgangsstrasse IV, een grote doorvoerweg van Polen naar de Noord-Kaukasus. Ongeveer 1.000 mannen werden gedwongen de weg aan te leggen. Circa 250 vrouwen moesten in een steengroeve werken om materiaal te hakken. In september 1942 werd het werkkamp door de nazi’s geliquideerd. Op 12 september werden 580 mensen doodgeschoten. De overige 520 gevangenen werden kort daarna, tussen 20 en 26 september, vermoord. Slechts enkele tientallen Joden uit Litin wisten de oorlog te overleven door tijdig te vluchten of zich bij partizanen aan te sluiten. Er zijn in de stad twee massagraven waarin de ruim 3.900 Joodse slachtoffers uit de omgeving zijn begraven.

Litomerice

Tsjechie

Concentratiekamp Litoměřice (ook bekend als Arbeitslager Leitmeritz) was van maart 1944 tot mei 1945 het grootste buitenkamp van concentratiekamp Flossenbürg in Tsjechië. Meer dan 18.000 gevangenen werden er gedwongen tot zware arbeid in ondergrondse wapenfabrieken, waarbij ruim 4.300 mensen omkwamen door uitputting en ziekte. Het kamp lag in Litoměřice, Bohemen (destijds Sudetenland). De nazi's noemden het officieel Arbeitslager Leitmeritz of SS Kommando B 5. De SS dwong gevangenen om de ondergrondse complexen (codenaam Richard) te bouwen voor de productie van onderdelen voor de nazi-oorlogsindustrie, waaronder raketmotoren. Door ondervoeding, dwangarbeid onder barre omstandigheden en wrede behandeling stierven duizenden gevangenen. In 1945 werd er door de nazi's een crematorium gebouwd om de vele doden te verwerken. Relatie met Theresienstadt: Het kamp lag ongeveer zeven kilometer van het bekendere concentratiekamp Terezín (Theresienstadt) vandaan. Gevangenen uit Litoměřice die te ziek of zwak waren om te werken, werden vaak overgebracht naar Terezín.

Concentratiekamp Litschau

Oostenrijk

De stad Litschau (gelegen in de Oostenrijkse deelstaat Neder-Oostenrijk) diende na de Tweede Wereldoorlog kort als opvang- en doorgangsgebied voor ontheemden en verdrevenen uit de regio,

Concentratiekamp Litzmannstadt-Wiskitno

Polen

Concentratiekamp Litzmannstadt-Wiskitno verwijst naar twee afzonderlijke, maar gerelateerde nazi-locaties in en rond het huidige Łódź (tijdens de oorlog door Duitsers omgedoopt tot Litzmannstadt): het beruchte getto in de stad en een specifiek werkkamp voor Poolse kinderen

1. Getto Litzmannstadt (Getto van Łódź)Locatie: Gevestigd in de arme wijk Bałuty en de oude binnenstad van Łódź, Polen. Opgericht in februari 1940. Dit was het op een na grootste Joodse getto in bezet Europa (na Warschau). Het diende als een enorm getto waar Joden en Roma werden samengebracht en ingezet als dwangarbeiders voor de oorlogsindustrie van nazi-Duitsland.Lot van de gevangenen: Tienduizenden gevangenen zijn vanuit dit getto gedeporteerd naar het vernietigingskamp Chełmno (Kulmhof) en in de zomer van 1944 naar Auschwitz.

2. Kinderconcentratiekamp (Polen-Jugendverwahrlager Litzmannstadt) Dit specifieke kamp lag binnen de grenzen van het getto van Łódź, specifiek ingeklemd tussen de huidige Bracka-, Emilii Plater-, Górnicza- en Zagajnikowastraat (hoofdingang aan de Przemysłowastraat). Dit concentratiekamp (operationeel van december 1942 tot 1945) was uitsluitend bestemd voor Poolse kinderen en tieners tussen de 8 en 16 jaar (soms vanaf 2 jaar). De nazi's sloten hier kinderen op van verzetsstrijders, kinderen die als crimineel werden gezien, of wezen van wie de ouders waren vermoord. De leefomstandigheden waren er extreem zwaar, met zware dwangarbeid, zware mishandeling, ondervoeding en hoge sterftecijfers.

Litzmannstadt - Jugendschutzlager

Polen

De zogenaamde Polen Jeugddetentiekamp Litzmannstadt (Officieel: Polen Jeugddetentiekamp van de Veiligheidspolitie in Litzmannstadt) was een nazi-concentratiekamp voor kinderen en adolescenten in het bezette Łódź (hernoemd tot Litzmannstadt), Polen. Het werd opgericht op 1 december 1942 en bestond tot de bevrijding op 18 januari 1945. Het kamp werd gebruikt om Poolse kinderen en adolescenten (van 2 tot 16 jaar) vast te houden. Officieel vermomd als een jeugdbeschermingskamp, was het voornamelijk gericht tegen kinderen van leden van de Poolse verzetsbeweging, gearresteerden of dwangarbeiders. Het lag apart binnen het getto van Litzmannstadt in de huidige Przemysłowa-straat. De gevangenen leden onder wrede leefomstandigheden, extreme ondervoeding, dwangarbeid, ziekte en mishandeling. Honderden kinderen stierven of werden vermoord als gevolg van de onmenselijke gevangenisomstandigheden.

Concentratiekamp Liubaşevca

Oekraine

Het concentratiekamp Liubaşevca (tegenwoordig Lyubashivka in de oblast Odessa, Oekraïne) was tijdens de Tweede Wereldoorlog een dwangarbeiderskamp en getto onder Roemeens bestuur in het bezette Transnistrië. Vanaf eind 1941 werden hier duizenden Joodse en Roma-gedeporteerden vastgehouden. Het kamp huisvestte Joden uit Bessarabië, Boekovina en Odessa, evenals tienduizenden Roma (zigeuners) die door het Roemeense regime als etnisch afval werden gedeporteerd. De omstandigheden waren mensonterend. De gevangenen werden beroofd van hun bezittingen en leefden in extreme kou en honger. Velen stierven aan ondervoeding en tyfus. Sommigen wisten te overleven door landbouwarbeid te verrichten of door klusjes te doen op het lokale treinstation in ruil voor voedsel. Gevangenen vormden er onderling hulpincomités om de gezondheid en hygiëne zo goed mogelijk te bewaken en het weinige voedsel eerlijk te verdelen. In het voorjaar van 1944 werd het gebied rond de rivier de Boeg genaderd door het Rode Leger, waarna de Roemeense autoriteiten vluchtten en de overlevenden werden bevrijd.

Concentratiekamp Löbau

Duitsland

Concentratiekamp Löbau een vroeg nazi-concentratiekamp en folterplaats dat in de lente van 1933 werd ingericht in het Braune Haus in de Saksische stad Löbau (Duitsland). Het diende destijds vooral als tijdelijke gevangenis en folterlocatie voor politieke tegenstanders van het naziregime. Het kamp werd gevestigd in het Braune Haus in Löbau. Het was actief in de beginperiode van de nazidictatuur, van begin maart tot april 1933. Er zijn minstens zeshonderd gevangenen (politieke tegenstanders) met naam en toenaam geregistreerd. Zij waren afkomstig uit Löbau en omstreken, waaronder Amtsgerichtsgevangenissen in Ebersbach, Neusalza-Spremberg en Herrnhut. Dit kamp maakte deel uit van de zogeheten wilde kampen in de vroege fase van het Derde Rijk. Het werd gebruikt om tegenstanders van het naziregime op brute wijze het zwijgen op te leggen, te intimideren en te folteren.

Concentratiekamp Loborgrad

Kroatie

Loborgrad was een concentratie- en vernietigingskamp in de Onafhankelijke Staat Kroatië, dat in de herfst van 1941 werd opgericht. Het kamp werd voornamelijk gebruikt voor de opsluiting van Servische en Joodse vrouwen en kinderen. Het kamp bood plaats aan Joodse en Servische vrouwen en kinderen. Het kamp was gevestigd in een voormalig klooster in Lobor, nabij de stad Zlatar in Kroatië. Het kamp werd geëxploiteerd door de Ustaša, het fascistische bewind van Kroatië. Er hebben in totaal meer dan 2.000 mensen gevangengezeten. Minstens 200 van hen overleden in het kamp zelf door honger, kou en ziekte. Eind 1942 werden de overlevende vrouwen en kinderen gedeporteerd naar het concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz.

Lobositz = Lovosice

Tsjechie

Concentratiekamp Lobositz is de Duitse naam voor het Tsjechische Lovosice. Het was een officieel buitenkamp van concentratiekamp Flossenbürg. Lovosice, Tsjechië 20 mei 1944 tot 7 mei 1945 Gevangenen (ook bekend als Kommando Radio Lobositz) werden hier onder dwang tewerkgesteld als radiotechnici en ingezet bij infrastructurele en ondergrondse bouwwerken in de regio.

Lochau

Oostenrijk

Concentratiekamp Lochau (KZ-Außenlager Lochau) was een officieel buitenkamp van concentratiekamp Dachau, gevestigd in Vorarlberg, Oostenrijk. Het kamp was gehuisvest in de voormalige brouwerij Reiner en werd officieel geopend op 7 april 1945, vlak voor het einde van de Tweede Wereldoorlog. Het kamp had als hoofddoel het voortzetten van medisch onderzoek dat eerder in het hoofdkamp van Dachau werd uitgevoerd. Apparatuur enzovoort werden overgebracht om het bloedstelpend middel Polygal uit bietenresten te vervaardigen en op mensen te testen. Het kamp heeft slechts kort gefunctioneerd, naar schatting zo'n drie weken. Er zaten ongeveer twintig gevangenen, voornamelijk mannen die als Schutzhäftlinge (politieke gevangenen) waren geïnterneerd. Voordat er daadwerkelijk grootschalige medische experimenten op de gevangenen konden plaatsvinden in Lochau, bereikten Franse geallieerde troepen op 27 april 1945 het kamp en werden de gevangenen bevrijd.

Lochhausen

Duitsland

Lochhausen een werklocatie die officieel viel onder het KZ-Außenlagerkomplex München-Allach (BMW), het grootste buitenkamp van het concentratiekamp Dachau. Moederkamp: Concentratiekamp Dachau. Gevangenen werden vanuit het nabijgelegen kamp in Allach ingezet voor zware dwangarbeid in Lochhausen. Ondergrondse wapenproductie en infrastructuur voor de nazi-oorlogsindustrie. In Lochhausen (een stadsdeel in het westen van München) bevond zich een bunker- en grottensysteem. De gevangenen werden hier onder erbarmelijke omstandigheden gedwongen tot: Stollenbau: Het graven en uitbouwen van ondergrondse gangenstelsels en bunkers. Fabrieksarbeid: Productie voor de vliegtuigmotorenfabriek van BMW en toeleveranciers zoals Pumpel & Co. Infrastructuur: Bouwwerkzaamheden voor de paramilitair-economische Organisation Todt. De omstandigheden in het Allach-Lochhausen complex waren extreem zwaar. Door ondervoeding, gebrekkige hygiëne en het brute regime van de SS-bewakers braken er voortdurend epidemieën uit zoals tyfus en tuberculose. In het totale Allach-complex hebben minstens 1.800 gevangenen het leven verloren.

Lodensee = Laoküla

Estland

Lodensee is de Duitse nazi-naam voor Laoküla, een plaats in Estland. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was dit een werkkamp (buitenkamp). Het kamp lag in Laoküla in de provincie Harjumaa. Het was een buitenkamp (Aussenkommando) van het concentratiekamp Klooga. Het kamp viel onder het overkoepelende Vaivara-complex, dat door de nazi's in Estland was opgezet.

Polen

Concentratiekamp Łopatki was een naziconcentratie- en executiekamp in de buurt van het Poolse stadje Wąbrzeźno (destijds Briesen). Het fungeerde in het najaar van 1939 als massamoord- en doorgangskamp. Het kamp was ondergebracht in een voormalige fabriek en werd gebruikt voor de opsluiting van intellectuelen, verzetsstrijders, Joden en andere burgers. Tussen oktober en december 1939 werden hier door de Duitse Selbstschutz naar schatting meer dan 2.000 tot 2.500 Polen en Joden systematisch geëxecuteerd in een nabijgelegen zandgroeve. Het kamp en de executieplaats bevinden zich in het huidige woiwodschap Koejavië-Pommeren, ongeveer 11 kilometer ten noordoosten van Wąbrzeźno. Eind 1944 begonnen de nazi's, om bewijsmateriaal te vernietigen, met het opgraven en verbranden van de lichamen.

Lörenskog

Noorwegen

Concentratiekamp Loriol

Frankrijk

Concentratiekamp Loriol (officieel een internerings- en doorvoerkamp) was een Frans detentiekamp in Loriol-sur-Drôme (tussen Valence en Montélimar). Tussen 1939 en 1941 werden hier door de Derde Republiek en later het Vichy-regime zo'n 500 ongewensten vastgezet, waaronder Joden, communisten, intellectuelen en antinazi-Duitsers. Gehuisvest in een verlaten chemische fabriek van Serre/Poulenc. De omstandigheden waren er erbarmelijk. Periode 1: Actief van september 1939 tot juni 1940. Hier zaten voornamelijk staatsburgers van vijandige mogendheden, zoals gevluchte Duitse antinazi's. Periode 2: Na een evacuatie heropend van 20 augustus 1940 tot 5 maart 1941. Het werd gebruikt om buitenlanders, Spaanse republikeinen, communisten en vakbondsleden te interneren.

Lovosice

Concentratiekamp Louviers

Frankrijk

Het kamp van Louviers was een Frans interneringskamp in het departement Eure in Normandië, dat voornamelijk werd gebruikt voor het opsluiten van Roma en Sinti (destijds nomaden genoemd). Het kamp was in gebruik van november 1940 tot mei 1941, waarna de gevangenen werden overgebracht naar andere kampen. Het kamp was gevestigd in een voormalige steengroeve aan de route d'Elbeuf (Carrière Plumet) in Louviers. Op bevel van de prefect van het departement Eure diende het kamp specifiek als interneringsplaats voor de rondtrekkende bevolking. De omstandigheden waren mensonterend. De ongeveer 100 tot 200 gevangenen waaronder veel kinderen werden onder erbarmelijke omstandigheden vastgehouden en leden honger en kou in tenten en primitieve barakken. Op 7 mei 1941 werd het kamp gesloten. De meeste gevangenen werden toen overgebracht naar het interneringskamp in Jargeau (Loiret). Velen van hen werden van daaruit later gedeporteerd naar nazi-concentratie- en vernietigingskampen, of pas eind 1945 vrijgelaten.

Lowitz = Lowitsch

Concentratiekamp Lowitz = Lowitsch

Polen

Concentratiekamp Lowitsch (ook bekend als Lowitz) was een tijdelijk buitenkamp van het concentratiekamp Stutthof. Het kamp lag in het toenmalige Pommeren (huidig Polen) en deed van februari tot maart 1945 dienst als opvangkamp voor gevangenen van evacuatietransporten Lowitz (Lowcz). Buitenkamp / Auffanglager Lowitz (Lowcz) Regio Lauenburg, Pommern (Polen) Lowitz (Lowcz) Februari 1945 tot 10 maart 1945 Lowitz (Lowcz) Opvang en tijdelijke huisvesting van geëvacueerde mannelijke gevangenen uit het hoofd- en vernietigingskamp Stutthof Lowitz (Lowcz)

Concentratiekamp Lozova

Oekraine

Tijdens de Tweede Wereldoorlog bevonden zich in Lozova (Oekraïne) twee concentratiekampen voor Sovjet-krijgsgevangenen, opgericht tijdens de Duitse bezetting. De leefomstandigheden waren er mensonterend; in de winter liep het sterftecijfer op tot ongeveer 100 personen per dag als gevolg van honger, kou en ziekte. De nazi-bezetters hielden in de stad twee kampen in stand speciaal bestemd voor gevangen genomen Sovjet-soldaten. Deze kampen werden gekenmerkt door extreme verwaarlozing en zeer hoge sterftecijfers.

Getto van Lozova: Naast de krijgsgevangenenkampen werd in december 1941 in de stad ook een getto gecreëerd voor Joodse gedeporteerden, voornamelijk afkomstig uit Bukovina. Inwoners leden zwaar onder tyfus, kou en honger, en werden daarnaast vaak beroofd door rondtrekkende Duitse troepen.

Concentratiekamp Lubaczów

Polen

Lubaczów (Polen) De stad had wel een getto en in de directe regio waren diverse werkkampen en doorgangskampen actief, waarvan de gevangenen deels tewerkgesteld werden in of nabij Lubaczów. Getto van Lubaczów: In het kader van de Holocaust dwong het nazi-regime de Joodse bevolking van de stad in een afgesloten getto. De meesten van hen werden in 1942 en 1943 gedeporteerd naar het nabijgelegen vernietigingskamp Bełżec om daar te worden vermoord.

Werkkampen in de regio: Lokale Joden en dwangarbeiders werden ook ondergebracht in of doorgestuurd naar omliggende werkkampen, zoals de kampen in het nabijgelegen Rawa Ruska of het Janowski-kamp. Velen stierven daar door uitputting en executies. De Duitse Kripo en Gendarmerie hielden er in de omgeving zware standrechtelijke executies op na. Verscheidene Joden probeerden aan de kampen en getto's te ontkomen door in de bossen rond Lubaczów te vluchten en zich aan te sluiten bij partizaneneenheden.

Lübben

Duitsland

Het concentratiekamp in Lübben was vanaf april 1944 een officieel buitenkamp (Aussenlager) van het beruchte concentratiekamp Sachsenhausen. Het kamp lag nabij de Spiegelberge in Ostergrund en werd gebruikt voor zware dwangarbeid. Gevangenen werden ingezet voor zware bouw- en betonwerkzaamheden ten behoeve van de Wehrmacht. Ze moesten bunkers bouwen voor uitwijkbases van het hoofdkwartier in de bossen en heuvels rondom de stad.

Lübberstedt

Duitsland

Concentratiekamp Lübberstedt (officieel Lübberstedt-Bilohe) was een vrouwenbuitenkamp van het concentratiekamp Neuengamme. Het kamp was in gebruik van augustus 1944 tot 29 april 1945 en bevond zich in Nedersaksen, tussen de dorpen Axstedt en Lübberstedt. Het kamp bood plaats aan ongeveer 500 Joodse vrouwen. De meesten van hen waren via Auschwitz gedeporteerd uit Hongarije. De vrouwen moesten werken in een munitiefabriek in het bos (de Lufthauptmunitionsanstalt Lübberstedt). Ze hielden zich bezig met de productie van bommen en het transporteren van munitie. Eind april 1945 werd het kamp ontruimd vanwege de naderende geallieerden. De vrouwen werden in goederenwagons gezet voor een dodenmars per trein. Deze trein werd begin mei 1945 door Britse troepen bevrijd in de buurt van Plön.

Lubicz

Polen

Concentratiekamp Lubicz (ook bekend als het dwangarbeiderskamp Leibisch) was een nazi-werkkamp in het Poolse dorp Lubicz. Hoewel het formeel werd opgericht als een dwangarbeiderskamp (Zwangsarbeitslager) Het kamp diende onder andere als een subkamp (buitenkamp) van het concentratiekamp Stutthof. Gevangenen werden ingezet voor zware fysieke dwangarbeid, zoals de aanleg van infrastructuur en defensieve graafwerkzaamheden. De nazi's deporteerden voornamelijk Joodse vrouwen naar dit kamp. Veel van hen waren overlevenden van de geliquideerde getto's in de Baltische staten, zoals het gettoe van Kovno in Litouwen, die via Stutthof naar Lubicz werden getransporteerd. In januari 1945, toen het Rode Leger naderde, ontruimden de nazi's het kamp. De gevangenen werden op een dodenmars gestuurd richting Danzig (het huidige Gdańsk). Op 21 januari 1945 werden de overlevenden in de buurt van Danzig door Sovjetsoldaten bevrijd.

Lublin

Polen

Polen

Plaats Lubycza Królewska speelde een cruciale rol bij de bouw en werking van het nabijgelegen vernietigingskamp Bełżec.

Lubycza Królewska is een plaats in het zuidoosten van Polen die op slechts een aantal kilometer afstand ligt van het beruchte nazi-vernietigingskamp Bełżec. De gebeurtenissen in het dorp hangen direct samen met de Holocaust: Gedwongen arbeid voor de bouw: Eind december 1941 pakten de Duitse bezetters een groep van ongeveer 120 tot 150 Joodse inwoners uit Lubycza Królewska op. Zij werden gedwongen om de laatste hand te leggen aan de constructie van het kamp Bełżec, waaronder het kappen van bomen en het bouwen van barakken. De eerste testvergassingen: In februari of begin maart 1942 was de bouw van de stationaire gaskamers voltooid. Deze dwangarbeiders uit Lubycza Królewska werden vervolgens als test als allereerste slachtoffers in de gaskamers van Bełżec vermoord. Later in het jaar, rond oktober 1942, werden de resterende honderden Joodse inwoners uit het dorp bijeengedreven en direct naar het SS-Sonderkommando Bełżec gedeporteerd om te worden vergast. Na een vermeende brandstichting in het kamp voerden de nazi's een vergeldingsactie uit waarbij tientallen Poolse en Oekraïense gijzelaars uit onder andere Lubycza Królewska standrechtelijk werden geëxecuteerd.

Luc'k concentratiekamp

Oekraine

Het nazi-kamp in de stad Luc'k (vaak geschreven als Łuck in het Pools of Lutsk in het Oekraïens) was tijdens de Tweede Wereldoorlog een dwangarbeiderskamp en getto. Na de Duitse inval in de Sovjet-Unie in 1941 richtte de SS in december 1941 het Getto van Luc'k op. Hier werden ruim 15.000 tot 20.000 Joden onder erbarmelijke omstandigheden opgesloten. De liquidatie (1942): In augustus en september 1942 ontmantelden de nazi’s het getto. Ruim 25.000 Joodse mannen, vrouwen en kinderen uit de stad en de omliggende regio werden door de Ordnungspolizei en Oekraïense hulptroepen geëxecuteerd bij de heuvels van Gurka Polonka. Bolesław Chrobry-kamp: Naast het getto gebruiktes de nazi's een nabijgelegen werkkamp (gevestigd in een voormalige school) waar ongeveer 500 Joodse vaklieden en handwerkers als slaaf moesten werken. Toen de Duitsers op 12 december 1942 dit werkkamp wilden liquideren, stuitten zij op een zeldzame, felle gewapende opstand. De 500 gevangenen hadden zich bewapend met bijlen, messen en een klein aantal vuurwapens. De nazi's moesten uiteindelijk artillerie en zware granaten inzetten om het verzet na twaalf uur vechten te breken. Vrijwel alle arbeiders kwamen om of pleegden zelfmoord om niet in handen van de SS te vallen. Toen het Rode Leger de stad in februari 1944 bevrijdde, waren er van de grote Joodse gemeenschap in Luc'k nog maar zo'n 150 overlevenden in leven.

Concentratiekamp Lucineţ

Oekraine

Concentratiekamp Lucineţ (tegenwoordig gespeld als Luchynets) was een getto en interneringskamp in het door de nazi's en Roemenen gecontroleerde Transnistrië (nu onderdeel van Oekraïne). Het kamp werd in november 1941 door het Roemeense bestuur opgericht en diende als opvangkamp voor Joden die uit Bessarabië en Boekovina waren gedeporteerd. Het kamp lag ongeveer 28 kilometer ten noorden van Moghilev-Podolsk. De woningen waarin de gevangenen werden geplaatst, stonden in het dorp en waren omheind met prikkeldraad. De leefomstandigheden waren erbarmelijk. Meerdere families werden opeengepakt in kleine kamers van lokale Oekraïense Joden. Ze moesten doorgaans op de kale planken slapen. Door extreme kou, honger en uitbraken van dodelijke epidemieën als gevolg van de slechte sanitaire omstandigheden, lag het sterftecijfer onder de gedeporteerden onvoorstelbaar hoog. De groep bestond uit Joden van allerlei achtergronden, variërend van voormalig ambtenaren tot gedecoreerde veteranen uit de Eerste Wereldoorlog.

Concentratiekamp Luckland

Polen

Ludwigsdorf

Polen

Concentratiekamp Ludwigsdorf (tegenwoordig Ludwikowice Kłodzkie, Polen) was een subkamp van het naziconcentratiekamp Groß-Rosen. Het functioneerde vanaf de zomer van 1944 als subkamp, maar was daarvoor, vanaf 1942, al een werkkamp onder Organisation Schmelt. Het kamp werd gebruikt voor dwangarbeid in nabijgelegen munitiefabrieken, waaronder die van IG Farben. Gevangenen moesten er onder erbarmelijke omstandigheden zwaar werk verrichten. Het kamp werd bevolkt door Joodse mannen en vrouwen, waaronder veel Joden uit Polen en Nederland die via doorgangskampen (zoals Westerbork en Mechelen) waren gedeporteerd. Gevangenen werden geregeld onderworpen aan strenge selecties, waarbij velen naar vernietigingskampen (zoals Auschwitz) werden gestuurd.

Ludwigslust

Duitsland

Met het Concentratiekamp Ludwigslust wordt concentratiekamp Wöbbelin bedoeld. Dit kamp lag vlakbij de stad Ludwigslust in de Duitse deelstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren. Subkamp van Neuengamme: Het kamp werd geopend op 12 februari 1945 als een satellietkamp van het grotere concentratiekamp Neuengamme. Het diende in de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog voornamelijk als opvangkamp voor geëvacueerde gevangenen uit andere concentratiekampen die moesten wijken voor de oprukkende geallieerden. Door extreme overbevolking, hongersnood, ziektes en een totaal gebrek aan medische verzorging kwamen er in korte tijd duizenden gevangenen om het leven. Op 2 mei 1945 werd het kamp bevrijd door de Amerikaanse 82e Parachutistendivisie. De Amerikanen troffen er duizenden lichamen en zwaar verzwakte overlevenden aan.

Concentratiekamp Lugoj

Roemenie

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het concentratiekamp in Lugoj, Roemenië, een internerings- en dwangarbeidskamp. Het kamp werd in de zomer van 1941 door het Roemeense regime opgezet en huisvestte honderden Joodse vrouwen en kinderen uit de regio Dorohoi. Gelegen in de stad Lugoj in het zuidwesten van Roemenië, ten zuidoosten van Timișoara. In augustus 1941 bestond de gevangenenpopulatie uit 499 Joden. Dit waren voornamelijk 261 volwassen vrouwen en 238 kinderen onder de 18 jaar. De bewaking werd uitgevoerd door het plaatselijke militaire garnizoen van Lugoj, geassisteerd door de gendarmerie en de lokale politie. Lot van de gevangenen: In tegenstelling tot de vernietigingskampen en zware werkkampen in Transnistrië, werden de Joodse vrouwen en kinderen in Lugoj eind 1941 en begin 1942 grotendeels teruggestuurd naar hun thuisregio in Dorohoi. Niemand van de kampbewakers of het personeel is destijds voor deze acties vervolgd.

Wit Rusland

Lužky is een dorp in de huidige Wit-Russische regio Vitebsk (vóór 1939 behoorde het tot Polen). Na de Duitse inval in de Sovjet-Unie bezetten de nazi's het dorp in juli 1941. In de herfst van 1941 richtten zij er een afgesloten getto op voor de Joodse bevolking. Er werden ongeveer 1.000 Joodse mannen, vrouwen en kinderen in het getto opgesloten. Zij moesten onder erbarmelijke omstandigheden dwangarbeid verrichten. Op 1 juni of 7 juli 1942 werd het getto volledig geliquideerd. Een eenheid van de Duitse Sicherheitsdienst (SD), bijgestaan door lokale collaborerende Wit-Russische politieagenten, dreef de Joden bijeen. Vrijwel de gehele Joodse populatie werd net buiten het stadje geëxecuteerd en in massagraven begraven.

Lwow

Oekraine

Het nazi-concentratiekamp in Lwów (het huidige Lviv in Oekraïne) heette concentratiekamp Janovska (ook wel Janowska genoemd). Dit kamp werd in november 1941 opgericht door nazi-Duitsland en bleef in gebruik tot de sluiting op 26 juli 1944. Het kamp had een uniek en gruwelijk karakter door de combinatie van verschillende functies: Drievoudige functie: Janovska diende tegelijkertijd als een dwangarbeidskamp, een doorgangskamp én een vernietigingskamp. Directe link met het getto: Het kamp lag aan de rand van de stad en was nauw verbonden met het Getto van Lemberg (de toenmalige Duitse naam voor Lwów). Joden uit het getto werden hierheen gestuurd voor slavenarbeid of executie. Tienduizenden gevangenen (voornamelijk Joden) werden ter plekke geëxecuteerd in de nabijgelegen zandheuvels (Piaski), of gedeporteerd naar het vernietigingskamp Bełżec. Sonderkommando 1005: In 1943 moesten gevangenen de massagraven openen en de lijken verbranden om de sporen van de nazi-misdaden uit te wissen. Daarna werden deze gevangenen vaak zelf vermoord.

Lyceum

Algemeen

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden verschillende Nederlandse lycea en hun Joodse leerlingen zwaar getroffen. Joodse leerlingen werden in 1941 door de bezetter van school gestuurd en vervolgens vaak via kampen gedeporteerd. In sommige gevallen diende het schoolgebouw zelf als verzamelplaats voor razzia's. Het Amsterdams Lyceum: Rector H.J. Gunning protesteerde fel tegen de anti-Joodse maatregelen en organiseerde een emotionele afscheidsbijeenkomst in 1941. Hijzelf werd later gevangengezet in Kamp Amersfoort. Vele Joodse leerlingen overleefden de oorlog niet.