Woudenberg

In de gemeente liggen verder nog de buurtschap Voskuilen en een deel van de buurtschap Moorst

 

De gemeente is verdeeld in de volgende wijken:

 

Wijk 00

Een wijk kan bestaan uit meerdere buurten

Woudenberg 

Ekris 

Het Zeeland

Verspreide huizen Austerlitz 

Verspreide huizen Woudenberg

Verspreide huizen Voskuilen Moorst Rumelaar 

 

Woudenberg

Binnen de gemeentegrenzen van Woudenberg zelf heeft geen werkverschaffingskamp of Rijkswerkkamp gelegen.

Vlakbij Woudenberg, op de grens van de buurgemeenten Barneveld en Ede, lag het voormalige werkverschaffingskamp De Biezen. Dit kamp werd oorspronkelijk gebouwd voor de Rijksdienst voor de Werkverruiming. Tijdens de bezetting werd dit kamp (samen met kasteel De Schaffelaar) landelijk bekend als onderdeel van het Plan-Frederiks. Hier werden vanaf begin 1943 bevoorrechte, veelal intellectuele Joodse gezinnen geïnterneerd die tijdelijk waren vrijgesteld van transport naar de vernietigingskampen.

Tijdens de mobilisatie (1939-1940) werden in de regio rond Woudenberg honderden arbeiders en militairen ingezet voor de versterking van de Grebbelinie. Hoewel de arbeiders die aan deze verdedigingswerken groeven soms in tijdelijke barakkenkampen in de regio (zoals in Austerlitz of Zeist) verbleven, betrof dit militaire defensiewerken en geen reguliere civiele werkverschaffingskampen.

De werkverschaffing in Woudenberg is verbonden met de aanleg van het Valleikanaal en de Heidemij tijdens de crisisjaren dertig. De graafwerkzaamheden voor het Valleikanaal startten in 1937 onder leiding van de Heidemij. Dagelijks werkten gemiddeld 400 werklozen onder zware omstandigheden aan dit project.Huisvesting: Veel arbeiders werden nabijgelegen ondergebracht of reisden dagelijks naar het grensgebied van Woudenberg en Scherpenzeel. Het bestrijden van massawerkloosheid en het verbeteren van de waterhuishouding in de Gelderse Vallei.

Austerlitz 

Het werkverschaffingskamp in Austerlitz (gemeente Zeist) was een barakkenkamp dat net voor de Tweede Wereldoorlog, in de zomer van 1939, werd opgebouwd aan de Woudenbergseweg. Het kamp werd initieel opgericht in het kader van de Rijkswerkverschaffing om werkloze mannen in te zetten bij bosbeheer en wegenaanleg.

De locatie kent echter een gelaagde militaire en historische bezetting:

1. Voorgeschiedenis: Werkverschaffing (1939) In de jaren 30 heerste er grote werkloosheid in Nederland. De overheid zette werklozen via de werkverschaffing verplicht aan het werk. Bij Austerlitz hielden de arbeiders zich voornamelijk bezig met boschbeheer, bosontginning en de aanleg van wegen op de Utrechtse Heuvelrug. In de zomer van 1939 werd het officiële barakkenkamp opgeleverd om ook dienst te doen als mobilisatiekamp voor het Nederlandse leger vanwege de dreigende oorlog.

2. De Duitse bezetting: NSKK Motorschool (1941 - 1943) Tijdens de Tweede Wereldoorlog nam de Duitse bezetter het kamp over. Van 1941 tot 1943 fungeerde het complex als de Motorschool Zeist van het National-Sozialistische Kraftfahrkorps (NSKK). Dit was een paramilitair onderdeel van de NSDAP dat verantwoordelijk was voor het militaire transport en de bevoorrading. (Vrijwillige) Nederlandse rekruten kregen hier een intensieve vierweekse opleiding in auto- en motortechniek om aan de fronten te gaan rijden.

3. Na de oorlog: Militair Neurose Hospitaal (1946 - 1964)Na de bevrijding kreeg het kamp een unieke en vooruitstrevende bestemming. Vanaf 1946 werd het ingericht als het Militair Neurose Hospitaal. Dit was destijds het enige hospitaal in Nederland waar militairen met zware oorlogstrauma's  psychisch werden behandeld en begeleid. In 1964 sloot Defensie het complex definitief, waarna het terrein in de jaren 70 werd overgedragen aan Staatsbosbeheer.