Wormerland

De gemeente Wormerland ontstond in 1991 door de samenvoeging van de gemeenten Jisp, Wijdewormer en Wormer.

De gemeente is verdeeld in de volgende wijken:

Wijk 00 Wormer

Wijk 01 Wijdewormer 

Wijk 02 Jisp 

 

Een wijk kan bestaan uit meerdere buurten:

Oosteinde 

Westeinde 

Oostknollendam 

Molenbuurt 

Plaszoom 

Middentil 

Verspreide huizen in de polder Engewormer 

Neck (gedeeltelijk) 

Verspreide huizen ten zuiden van De Middentocht 

Verspreide huizen ten noorden van De Middentocht 

Jisp 

Uitbreiding-Jisp 

Spijkerboor 

Verspreide huizen Kanaal- en Oudelandsdijk

 

Er was in de gemeente Wormerland (of het historische gebied Wormer/Wijdewormer) geen Rijkswerkkamp of (Joods-) werkverschaffingskamp gevestigd geweest tijdens de crisisjaren of de Tweede Wereldoorlog. 

 

Wormer

Omdat Wormer en het omliggende veenweidegebied destijds zwaar getroffen werden door economische crises, zijn er verschillende lokale en regionale projecten uitgevoerd.

Het Gemeentelijk Landbouwbedrijf (Eerste Wereldoorlog): Onder leiding van de vooruitstrevende burgemeester Dirk Kooiman richtte de gemeente Wormer tijdens de Eerste Wereldoorlog een 'landbouwbedrijf' op. Dit diende als werkverschaffing voor de grote groep werklozen én zorgde tegelijkertijd voor de productie van schaarse levensmiddelen zoals aardappelen, bonen en erwten.

Grond- en baggerwerkzaamheden (1938–1939): In het kader van de werkverschaffing gaven het Heemraadschap Wormer, Jisp en Nek en het Waterschap de Wijdewormer opdrachten voor het verbreden van sloten, het verdiepen van vaarten en grootschalig baggerwerk in de polders.

Plannen voor de plassen (De Poel, Het Zwet en De Marken): Al in 1913 waren er plannen om deze plassen droog te leggen. In 1928 deed de gemeente Amsterdam nog een dringend verzoek aan de provincie om deze plassen bij Wormer te dempen met stadsvuil als groot werkverschaffingsproject. Dit plan werd wegens protesten over de aantasting van het natuurschoon definitief afgeblazen. Het nabijgelegen Twiske werd later wél deels drooggelegd in het kader van de werkverschaffing.

Onderhoud begraafplaats Oostknollendam (1939): De particuliere begraafplaats in het nabijgelegen Oostknollendam (gemeente Wormerland) werd in 1939 via de werkverschaffing licht vergroot, waarbij ook de omliggende ringsloten handmatig werden uitgebaggerd.

De werkverschaffing in de Zaanstreek was berucht om de zware omstandigheden. Arbeiders moesten vaak verplicht ver buiten hun eigen dorp werken. Zo werden werklozen uit Wormer en de Zaanstreek onder andere ingezet bij de zware ontginningen in Noord-Holland-Noord (zoals de stakingen bij de werkverschaffing in Kolhorn in 1939). In de grotere regio werden ook projecten zoals het Agathepark in Krommenie en het Amsterdamse Bos gerealiseerd met deze gedwongen arbeid.

Wijdewormer

In de crisisjaren van de jaren 30 werd de werkverschaffing in de Wijdewormer voornamelijk ingezet voor de ontginning en inpoldering van Het Twiske. Werkloze arbeiders moesten hier onder zware omstandigheden handmatig grond verzetten om van het moerasgebied een tuinbouwgebied te maken.

Het Twiske-project: Het hoofddoel was het droogmaken en ontginnen van de polder Het Twiske om bruikbare landbouw- en tuinbouwgrond te creëren. Het project bleek landbouwtechnisch een fiasco. De drooggelegde grond was veel te zout en kwalitatief te matig voor succesvolle tuinbouw.

Het Waterschap de Wijdewormer hield zich tussen 1931 en 1942 intensief bezig met de administratie, maatregelen en uitvoering rondom deze werkverschaffing en werkverruiming.

Engewormer

In de polder Engewormer werden de arbeiders vooral ingezet door het toenmalige Waterschap de Engewormer. De belangrijkste projecten bestonden uit: Weginfrastructuur: Het handmatig ophogen, verbreden en verbeteren van de polderwegen.

Waterbeheersing: Het uitdiepen van ringvaarten, sloten en poldervlieten om de ontwatering van het agrarische land te optimaliseren.

Bruggenbouw: Het herstellen en vernieuwen van houten en stenen polderbruggen om zwaarder landbouwverkeer te kunnen dragen.

 

Jisp

Tijdens de crisisjaren van de jaren 30 (1930–1940) werden in en rond het dorp Jisp en het nabijgelegen Wormer diverse landelijke werkverschaffingsprojecten ingezet. Deze projecten richtten zich voornamelijk op openbare werken, grondverbetering en het onderhoud van het omliggende water- en veenrijk gebied, zoals het Wormer- en Jisperveld.