Werkverschaffing Waalre
Waalre
Kernen
Waalre-dorp met o.a. De Heuvel, Heikant, Loon en Timmereind.
Aalst met o.a. de Voldijn, Ekenrooi en Achtereind.
De gemeente is verdeeld in de volgende statistische wijken:
Wijk 00 Waalre
Een wijk kan bestaan uit meerdere buurten.
Waalre
Aalst
Voldijn
Ekenrooi
Verspreide huizen
Waalre
Hoewel specifieke documentatie over projecten exact in Waalre ontbreekt, kan worden aangenomen dat de bevolking van Waalre zoals elders in Noord-Brabant werkkrachten leverde voor regionale infrastructuur- en landinrichtingsprojecten. De projecten verschaften tijdelijk inkomen en vormden onderdeel van een reeks nationale pogingen om de effecten van de crisis in de jaren dertig te verzachten
In Waalre, zoals in de rest van Nederland tijdens de jaren dertig, was werkverschaffing een noodmaatregel om de gevolgen van de Grote Depressie te verzachten. Arbeiders werkten onder zware omstandigheden voor een minimaal loon, tijdelijk ondergebracht in kampachtige voorzieningen, en voerden grootschalige projecten uit die zowel de infrastructuur als het sociale welzijn ten goede moesten komen
De Heuvel
Een concreet voorbeeld van werkverschaffing in Waalre was de sloop van het oude Raadhuis op De Heuvel. Dit klein-schalig maar zinvol project bood circa 10 werklozen vier tot vijf weken werk. Het werk betrof het zorgvuldig afbreken van het gebouw, een klus die aangepast was aan de vaardigheden van onervaren arbeiders. Dit project viel onder dezelfde principes van werkverschaffing: betaald werk waar de gemeenschap baat bij had, met subsidie van de gemeente en het Rijk
Heikant
Specifiek in Heikant, gemeente Waalre, vond in de jaren dertig werkverschaffingsprojecten plaats. Deze projecten vielen waarschijnlijk onder de toezicht- en organisatieprincipes van de Heidemij, die ook elders in Brabant actief was bij grote grondwerken en infrastructuurprojecten.
Loon
Specifieke documentatie over werkverschaffingsprojecten ontbreekt
Timmereind
Timmereind is een buurtschap in Waalre, gelegen nabij Loon en het dal van de Dommel. In deze omgeving was het generieke karakter van werkverschaffingsprojecten vergelijkbaar met de rest van Nederland:
Werklozen verrichtten zwaar fysiek werk
Werkweken waren lang, soms tot 50 uur, met minimaal loon (omgerekend in 2013 ongeveer €120–€150 per week).
Vaak waren werkkampen of tijdelijke woonvoorzieningen aanwezig in de nabijheid van de projecten; alleen in weekenden konden mensen hun huis bezoeken.
Het werk werd sterk gecontroleerd door toezichthouders en kon leiden tot ontslag bij onenigheid, met een terugval op armenzorg als gevolg.
De gemeenschap van Timmereind was kleinschalig agrarisch, maar de werkverschaffing kan hier deels projecten bij wegen, waterbeheer of ontginning betreffen hebben.
Hoewel specifieke archiefstukken of gedetailleerde projectbeschrijvingen voor Timmereind in Waalre in de jaren dertig niet direct beschikbaar zijn
Aalst
Aalst was zoals veel dorpen in Noord-Brabant eerder agrarisch en kende een lichte industrialisatie, met enkele ambachtelijke en industriële bedrijven
Voorbeelden zijn Brabantia (1919), de linnenfabriek van Dijk, en de sigarenfabriek Swane.
De lokale economie kende schommelingen door de crisis: in de jaren dertig moesten sommige fabrieken tijdelijk sluiten en daalde de werkgelegenheid in ambacht en industrie. Dit verhoogde de noodzaak voor werkverschaffing.
Concrete projecten in Aalst zelf zijn niet uitgebreid gedocumenteerd in de beschikbare bronnen, maar gezien de landelijke trends werden activiteiten zoals onderhoud van wegen, ontginning van land, en eenvoudige infrastructuurwerken waarschijnlijk uitgevoerd door werklozen uit Aalst en omgeving.
Voldijn
Specifiek voor de gemeente Waalre, waar de buurt Voldijn ligt, zijn er geen directe bronnen die specifieke werkverschaffingsprojecten in deze wijk noemen, maar het is aannemelijk dat ook hier werklozen werden ingezet in regionale projecten die onder gemeentelijke en rijksorganisatie vielen. Waalre zelf bestond in 1923 uit een fusie van de oude gemeenten Aalst en Waalre, en had circa 2.300 inwoners. Het dorp en omliggende gebieden waren grotendeels agrarisch, wat betekent dat werkverschaffing waarschijnlijk gericht was op landbouw-, grond- en infrastructuurprojecten in de regio, vergelijkbaar met andere Brabantse en Nederlandse gemeenten in die periode.
Ekenrooi
Specifiek voor Ekenrooi (een wijk in het kerkdorp Aalst, gemeente Waalre) bestond het gebied tot begin 20e eeuw uit het gehucht Eekenrode. In de jaren dertig werd hier de Philipswijk gebouwd door de Philips woningbouwvereniging. Hoewel er geen specifieke rapportages beschikbaar zijn die werkverschaffingsprojecten exact in Ekenrooi documenteren, valt het binnen de periode en context waarin veel kleine projectlocaties in Brabant werden ingericht, vaak in samenwerking met lokale overheid en landelijke organisaties. Dit zou kunnen omvatten werkzaamheden in landbouwontwikkeling, aanleg van infrastructuur of verbeteringsprojecten in de omgeving.
Achtereind
Specifiek in het Achtereind van Waalre werden in de jaren dertig bossen aangeplant op dekzandgronden ten oosten van Waalre-dorp. Deze bossen bestonden voornamelijk uit grove dennen en dienden tegelijkertijd een ecologisch en economisch doel: ze boden werk aan werklozen en droegen bij aan landschapsbeheer en bosontwikkeling. De werkzaamheden omvatten het klaarmaken van het dekzand, het planten van bomen en het onderhouden van de jonge bossen. Een groot deel van de bossen die toen zijn aangeplant, bestaat nog steeds en vormt een belangrijk onderdeel van de huidige gemeentelijke en particulier beheerde natuurgebieden, zoals het Blokven en het Lisseven
Arbeiders werden ingezet door de Nederlandse Heidemaatschappij en later de Rijksdienst voor Werkverruiming