Zeist

Naast de hoofdplaats Zeist telt de gemeente vier dorpen:

Austerlitz

Bosch en Duin

Den Dolder

Huis ter Heide

 

De gemeente Zeist bestaat uit vijf wijken, te weten: Zeist-Noord, Zeist-Oost, Zeist-West, Zeist-Centrum en Den Dolder. De naam Zeist-Zuid bestaat niet.

 

De wijk Zeist-Noord bestaat uit de volgende buurten:

Dijnselburg (Verzetswijk, Indische Buurt)

Staatsliedenkwartier

Vollenhove

Pedagogenbuurt

Patijnpark (Dichterswijck)

Mooi Zeist (Componistenbuurt, De Warande)

Utrechtseweg

 

De wijk Zeist-Oost bestaat uit de volgende buurten:

Driebergseweg

Station Driebergen-Zeist

Zeisterbos

Austerlitz (dorp)

Kerckebosch

Hoge Dennen

 

De wijk Zeist-West bestaat uit de volgende buurten:

Griffensteijn/Kersbergen

Nijenheim

Crosestein

Brugakker

Couwenhoven

Vogelwijk

De Brink

De Clomp

Blikkenburg

Weidegebied

 

De wijk Zeist-Centrum bestaat uit de volgende buurten:

Carré

Centrumschil Noord

Centrumschil Zuid

Lyceumkwartier

Het Slot

Wilhelminapark

 

De wijk Den Dolder bestaat uit de volgende buurten:

Huis ter Heide Noord

Huis ter Heide Zuid

Bosch en Duin

Beukbergen

Den Dolder Noord

Den Dolder Zuid

Soesterdijk

 

 

 

Zeist

.In Zeist was geen werkverschaffingskamp (zoals de bekende Rijkswerkverschaffingskampen uit de jaren 30) met barakkencomplexen geweest, maar de term is nauw verweven met de lokale werkverschaffingsprojecten in het Zeisterbos en het nabijgelegen Kamp van Zeist.Tijdens de crisisjaren (jaren 30) zette de gemeente Zeist grote groepen werklozen in voor gedwongen werkverschaffing in de lokale bossen om hen van een sober inkomen te voorzien.Werkverschaffing in het Zeisterbos (Jaren 30

)In plaats van een gecentraliseerd kamp te bouwen, stuurde de gemeente Zeist werkloze arbeiders dagelijks rechtstreeks naar het Zeisterbos.Doel: Het herstructureren van het bos voor recreatie en het bestrijden van massale werkloosheid. Projecten: De arbeiders groeven met de hand een grote, druppelvormige vijver uit en legden de wandelpaden aan in het gebied dat bekendstaat als Klein Zwitserland.Omstandigheden: Het werk was fysiek loodzwaar, werd strikt gecontroleerd en de lonen lagen net boven het bestaansminimum om misbruik te voorkomen.

Vaak wordt de term werkverschaffingskamp in de regio Utrecht verward met twee andere t.w. 

Het Kamp van Zeist (Soesterberg): Dit is van oorsprong een militair terrein. Tijdens de Eerste Wereldoorlog fungeerde dit als een gigantisch interneringskamp voor circa 16.000 gevluchte Belgische militairen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het door de Duitse bezetter gebruikt voor goederenopslag en administratie.

Joodse Werkkampen (Arbeitseinsatz): In de regio Utrecht (zoals bij de nabijgelegen Pyramide van Austerlitz) en elders in het land werden voormalige werkverschaffingskampen van de overheid in 1942 door de Duitse bezetter overgenomen om Joodse mannen te isoleren en dwangarbeid te laten verrichten. In Zeist zelf vonden later in 1944 ook grote razzia's plaats voor de Arbeitseinsatz.

Austerlitz

Er was in Austerlitz geen  werkverschaffingskamp. Wel stond er in de bossen bij Austerlitz een mobilisatiekamp uit 1939 dat later dienstdeed als opleidingskamp en na de oorlog werd gebruikt als opvang- en ziekenhuislocatie.

Mobilisatie- en Barakkenkamp Austerlitz (1939 )Bouw: Opgericht in 1939 als Nederlands mobilisatiekamp in de bossen bij Austerlitz.Tweede Wereldoorlog: Tijdens de bezetting werd het kamp door de Duitsers gebruikt, onder andere voor de inrichting en opleiding van de Technische Noodhulp.

Na de oorlog (1945): Dende tijdelijk als repatriëringskamp voor terugkerende krijgsgevangenen en militairen.

Militair Neurose Hospitaal (1946–1964): Werd ingericht als het eerste en enige gespecialiseerde hospitaal in Nederland voor de opvang van militairen met oorlogstrauma's (onder andere uit Indië en Korea).

Tijdens de Grote Depressie in de jaren 30 zette de Nederlandse overheid op grote schaal werklozen in via de Rijksdienst voor de Werkverruiming. Ook in de bossen en heidegronden rondom Austerlitz en de Utrechtse Heuvelrug vonden deze projecten plaats: Werkzaamheden: Werkloze mannen uit stedelijke gebieden (zoals de stad Utrecht) werden verplicht tewerkgesteld. Zij moesten handmatig zwaar werk verrichten, zoals het aanplanten van bossen en het ontginnen van heidevelden ten behoeve van bosbeheer.

 

Bosch en Duin

Er wascgeen werkverschaffingskamp in Bosch en Duin in Zeist. Wel zette de gemeente Zeist in de crisisjaren werklozen in voor projecten in het Zeisterbos, en waren er in de gemeente militaire en andere kampen zoals Kamp Zeist of kampen rond Austerlitz.

Zeisterbos: Hier organiseerde de gemeente in de werklozenperiode projecten, zoals het graven van waterpartijen en lanenstructuren onder werkverschaffing. de grotere infrastructurele werkverschaffingsprojecten vonden vlakbij plaats.Belangrijkste projecten in de omgeving De druppelvormige vijver: Het meest iconische werkverschaffingsproject in het Zeister Bos is het handmatig uitgraven van een druppelvormige waterpartij bij de Laan zonder Eind rond 1927. Het zand dat hierbij vrijkwam, werd gebruikt om het nabijgelegen Groene Bergje op te werpen.

Bospark-inrichting: Werklozen werden in de jaren 1930 ingezet voor het aanleggen van boswandelpaden, het metselen van parkbanken en het creëren van kunstmatige rotspartijen om het bos aantrekkelijker te maken voor toeristen

.Regionale infrastructuur: Iets verderop werd in dezelfde crisisperiode het Amsterdam-Rijnkanaal gegraven, wat destijds een van de grootste werkverschaffingsprojecten in de regio Utrecht was.

 

 

 

 

 

 

Den Dolder

In Den Dolder was tijdens de jaren dertig geen straf- of dwangarbeid-werkverschaffingskamp, maar jonge werklozen verrichtten er in 1934 landschaps- en boswerkzaamheden bij de Ernst Sillem Hoeve in opdracht van de Centrale voor Werklozenzorg.

In de crisistijd (1934) hielpen werkeloze jongeren met de aanleg van wandelpaden en het vergroten van het koetshuis bij de Ernst Sillem Hoeve (toen van het Nederlands Jongelings Verbond).

Verwarring met de W.A.-Hoeve: Soms wordt dit verward met de situatie rond de psychiatrische instelling Willem Arntsz Hoeve (W.A.-Hoeve) in Den Dolder tijdens de Tweede Wereldoorlog. Daar vonden later wel gedwongen tewerkstellingen/oecumenische werkkampen plaats, en stierven helaas meer dan 1.100 patiënten door ernstige verwaarlozing en honger onder NSB-bestuur. Dit complex beschikte over een eigen boerderij en watertoren. Hier werd werkverschaffing in de vorm van arbeidstherapie ingezet voor patiënten.

 

Bekende sporen en projecten Betonelementen in het bos: Aan de Dolderseweg liggen betonnen overblijfselen die in de jaren dertig door werklozen zijn geplaatst

In het natuurgebied tussen Soest en Den Dolder werden destijds twee houten blokhutten gebouwd als schaft- of werkplaatsen.

Bos- en grondwerk: Grote delen van het omliggende Zeister Bos zijn door arbeiders ontgonnen, herbebost of voorzien van handgegraven vijvers en lanen.Wilt u meer weten over een specifiek