Bisingen
Vanaf 24 augustus 1944 tot het einde van de Tweede Wereldoorlog was hier het kamp Bisingen, een bijkamp van het concentratiekamp Natzweiler-Struthof, waar gevangenen werden ingezet voor de winning van olie uit leisteen
In enkele maanden – van augustus 1944 tot maart 1945 – werden in totaal 4.150 mannen gedeporteerd naar het concentratiekamp Bisingen, waaronder 1.550 Joden. Ze kwamen met verschillende transporten uit bijna alle Europese landen, hadden eerder dwangarbeid verricht in de olieschaliefabrieken in Estland of voor de hydrogeneringsinstallaties in Opper-Silezië, waren gearresteerd na het mislukken van de Opstand van Warschau in 1944 of ontsnapten ternauwernood aan de uitroeiing van Hongaarse Joden vanaf 1944.
Voor de meeste gevangenen was Bisingen slechts een station op een lange weg van lijden die hen via de grote concentratie- en vernietigingskampen van Dachau, Auschwitz, Danzig-Stutthof en Buchenwald naar de Schwabische Alb bracht.
Toen de eerste duizend gevangenen op 24 augustus 1944 van Auschwitz naar Bisingen werden gedeporteerd, was het kamp nog niet op zijn plaats. Alleen tenten dienden als geïmproviseerde onderkomen. Onder leiding van de Todt-organisatie moesten de gevangenen de barakken, wachttorens en prikkeldraadhek van het concentratiekamp bouwen en de olieschaliefabriek in de Kuhloch bouwen.
De gevangenen werkten niet alleen in het Wüste-Werk 2 in Bisingen, maar ook in de olieschaliefabrieken in het naburige Engstlatt (Wüste 3) en bij Wüste 1 aan de Höhnisch (tussen Dußlingen, Nehren en Gomaringen). Sommige gevangenen legden een waterleiding door Bisingen naar het olieschaliemijngebied, sommige mannen werden uitgeleend aan de Keller-schoenenfabriek, herstelden het kerkdak dat beschadigd was door een luchtaanval of ruimden puin uit gebombardeerde huizen.
Delen van de bevolking probeerden de gevangenen te helpen door voedsel af te leggen waar de gevangenen elke dag langskwamen. Desondanks eisten het harde werk in de olieschaliefabriek en de onmenselijke omstandigheden in het kamp vele slachtoffers, vooral in de natte herfst en winter van 1944/45. De gevangenen, die op hun knieën in de modder zakten, stierven aan ziekte, zwakte, honger en mishandeling. Velen werden door SS-mannen neergeschoten of opgehangen.
De eerste 29 doden werden gecremeerd in het crematorium in Reutlingen; later moesten twee mannen uit Bisingen de lichamen met paard-en-wagens naar een massagraf rijden, waar ze voorlopig werden begraven. Minstens 1187 slachtoffers werden geëist door het concentratiekamp in Bisingen, waarvan er 1158 begraven liggen op de huidige concentratiekampbegraafplaats. De omstandigheden in het kamp waren zo rampzalig dat zelfs een hoge SS-officier in Berlijn een rapport uitbracht, waarna het hoofd van het hoofdkantoor van de SS Economische Administratie, Oswald Pohl, het Bisinger-kamp bezocht en de hoofdopleider Franz Hofmann van zijn ambt onthev. De zorgen van de SS gingen echter meer over de vertraagde olieproductie dan over het lijden van de gevangenen. Bisingen kreeg voorrang boven alle andere olieschaliefabrieken. Op 23 februari 1945 werd hier de eerste "Meiler" in brand gestoken. In dit zeer complexe en uiteindelijk onproductieve proces werd de olieschalie opgestapeld tot langgerekte heuvels en in brand gestoken. De hitte zou de olie uit de schalie laten smeulen. In de laatste twee maanden van de oorlog werd slechts een kleine hoeveelheid brandstof geproduceerd.
Op basis van een bevel van de Reichsführer van de SS, Heinrich Himmler, die de evacuatie van alle kampen beval voordat de geallieerden naderden, ontbond de SS in april 1945 het concentratiekamp Bisingen, stuurde 769 gevangenen in twee transporten naar Dachau-Allach en de rest te voet op de dodenmars richting Opper-Zwaben en Beieren, waarvan velen het niet overleefden. De overgebleven gevangenen van concentratiekamp Bisingen werden bevrijd in Dachau of nabij Ostrach (district Ravensburg), Altshausen (district Sigmaringen) of Garmisch-Partenkirchen.
Na het einde van de Tweede Wereldoorlog bevalen de Franse bezettingstroepen dat de doden van het massagraf van Bisingen opgegraven en afzonderlijk in kisten op een nieuw aangelegde begraafplaats werden begraven. Gevangenen van de oorlogsmisdaadkampen Reutlingen en Balingen moesten de lichamen opgraven. Voormalige NSDAP-leden (vooral leraren, predikanten en voormalige burgemeesters) uit alle districten van het door Frankrijk bezette gebied in Württemberg-Hohenzollern werden naar Bisingen gebracht om zichzelf met eigen ogen te overtuigen van het bestaan van het concentratiekamp Bisingen en de vele slachtoffers.
Paardeneigenaren uit Bisingen en de omliggende gebieden waren verplicht de doodskisten van het massagraf naar de begraafplaats van het concentratiekamp te vervoeren.
In deze tijd werden 1100 doodskisten van de Ludenstall naar de begraafplaats van het concentratiekamp gereden.