Tijdens de Duitse bezetting van Nederland voerden de Duitsers, vanaf mei 1943, ook in ons land officieel de Arbeitseinsatz in. Vóór en tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de Arbeitseinsatz vooral gebruikt om buitenlandse arbeiders (Fremdarbeiter), afkomstig uit de bezette gebieden in te zetten binnen de Duitse oorlogsindustrie.

Tussen 1938 en 1945 zetten de nazi’s ongeveer 7,7 miljoen buitenlandse personen in die als dwangarbeider in  Duitsland moesten werken. Uiteindelijk betrof dit aantal ongeveer de helft van al het personeel dat gedurende de oorlogsjaren in de Duitse wapen- en munitie-industrie werkzaam was.

Al vóór de officiële afkondiging in mei 1943 werkten er overigens Nederlandse arbeiders in Duitsland. Nederlandse werklozen waren, zoals al voor de oorlog praktijk was, verplicht om werk in Duitsland aan te nemen als ze steun of een uitkering ontvingen. Deze regeling werd opnieuw bekrachtigd op 25 juni 1940.

In februari 1941 liet Rijkscommissaris van Nederland Arthur Seyss-Inquart (foto rechts) van zich horen. Hij gaf een verordening (nummer 42/41) uit, waarin Gewestelijke Arbeidsbureaus (GAB’s) verplicht konden worden om, als de nazi’s dat wensten, binnen bezet Nederland gedurende een nader vast te stellen periode werkzaamheden voor de Duitsers uit te voeren.

In mei 1943 werd de algemene Arbeitseinsatz in het bezette Nederland afgekondigd, nadat incidenteel al eerder groepen mensen (zoals driehonderd jongemannen van Goeree-Overflakkee) waren opgeroepen voor een arbeidskeuring. In mei 1943 kregen alle jongemannen tussen de achttien tot vijfendertig jaar een oproep om zich te melden voor de Arbeidsinzet. De resultaten voor de nazi’s waren mager. Veel Nederlandse mannen doken onder of probeerden een vrijstelling te regelen via een keuringsarts of politiek invloedrijk persoon (..)

Men verwachtte 170.000 personen te werven om in Duitsland te kunnen werken, maar het werden er slechts 54.000. Hierop besloten de Duitsers om de leeftijdscategorie te verruimen naar zeventien tot veertig jaar. Ook werden er razzia’s gehouden waarbij mensen opgepakt werden die daarna in Duitsland tewerkgesteld werden.

 

Zo werden bij een razzia in Rotterdam op 10 november 1944 maar liefst 50.000 Rotterdamse mannen opgepakt en in De Kuip, het stadion van voetbalclub Fijenoord, verzameld om naar Duitsland getransporteerd te worden.

In totaal werden een half miljoen Nederlandse mannen als dwangarbeider naar Duitsland afgevoerd.

 

Een belangrijk gevolg van de Arbeitseinsatz was dat veel Nederlandse gezinnen ontwricht raakten. Veel mannen doken onder of verdwenen naar Duitsland, wat uiteraard een belasting vormde voor de betreffende gezinnen. Verder zijn ook veel Fremdarbeiter in Duitsland overleden. Met name wapen- en munitiefabrieken waren geliefde doelwitten van de geallieerden en kregen relatief veel bombardementen te verduren. Dit heeft duizenden in Duitsland werkzame dwangarbeiders het leven gekost.

 

Namenlijst Nederlandse dwangarbeiders ingezet of omgekomen tijdens dwangarbeid of anderszins 1940-1945

Gerangschikt op geboortejaar

bron: Duitse bedrijfsdocumenten

Let op !!!

- schrijfwijze namen en geboorteplaats zijn niet altijd correct weergegeven in documenten, of Duits gespeld.

- wij nemen aan dat geboortedatum altijd correct is genoteerd in Duitse (bedrijfs-) documenten

1898

Kamminga Folmer 1898-01-09 Nieuwe Pekela

 

1863

Rehl Ferdinandos 1863-12-23 's-Gravenhage
Visbach Wilhelm 1863-10-03 's-Gravenhage

 

1872

Eykelhof Wilhelm 1872-09-16 's-Gravenhage
Keukenschryver Wilhelm 1872-01-04 's-Hertogenbosch

1859
Agelink - Heister Aleida 1859-04-21 's-Heerenberg

1858

 

Rechnuis Johannes 1858-10-06
Rhotert Louis 1858-09-14 Amsterdam
Rosevelt van Harry Willem Frederik 1858-05-14 IJzendijke
Rothert Louis 1858-09-14 Amsterdam
Schils-Notermans Maria Katharina 1858-06-09 Schinnen
Seidl Rosina 1858-05-03 Dbilno
Sondant-Erhens Josefa 1858-03-07 Nijswiller
Streefland Kornelius 1858-02-27 Nieuw-Lekkerland
Swanen van Martinus 1858-08-09 Bergen
Terbousen Gertrud 1858-08-27 Waal
Többens Wolbert 1858-12-21
Vries-Timmer de Doechina 1858-11-01 Oude Pekela
Widerstein Johannes 1858-10-11
Zuidinga - Schmitz Maria 1858-12-13 Odoorn

1857

B.- Dankelschein Heintje 1857-10-17 Hilversum
B. Hein Hilversum
Boer de Ernestine 1857-02-06 Burkersdorf
Bosch-Dahmen Maria 1857-11-15 Roermond
Bosch-Steinbusch Maria 1857-01-11 Merkstein
Brouwer-Dankelschein Heintje 1857-10-17 Hilversum
Bruijn de Teunis 1857-07-28 Bergambacht
Brüntink -Jansen Berendina Johanna 1857-08-07 Arnhem
Bruyn de Teunis 1857-07-28 Bergambacht
Buissen - Muenten Maria Mgdalena 1857-08-30 Leuth
Burgh van den Gerard 1857-08-07 Amsterdam
Burgunder - Uede Nelli 1857-12-06 Maurik
Caland Wilhelm 1857-02-08 Zuidlaren
Cohen-Freyda Hélène 1857-07-02 Heteren
Dankelschein Heintje 1857-10-17 Hilversum
Dassen Johann 1857-08-07 Ortsbeek bij Sittard
Dassen Johann 1857-08-07 Ortsbeck
Dinneszen - Stienen Maria Agnes 1857-11-28 Straelen
Dirks Johann Wilhelm 1867-11-06 Klimmen
Elzer Jan 1857-04-25 Leeuwarden
Fokken-Berends Albertje Dina 1857-04-30 Nortmoor
Frusch Sebastiaan 1857-07-28 Beek
Frusch Sebastian 1857-07-19 Beek
Gerson Rahel
Goossens Leonard 1857-12-29 Horst
Gortemaker Peter 1857-04-29 Zwelfer
Grandjan Heinrich 1857-11-07 Havsen
Grimm Johann 1857-02-11 H?mmsen
Groot-Oldenburg de Ida 1857-11-06
Gärtner [Witwe] Maria 1857-09-15
Hameßen Johannes 1857-07-17 Nijmegen
Hazelhof-Polman Anna-Maria 1857-07-02 Huizen
Helzen-Linders Maria Jacoba 1857-05-05 Sevenum
Henst Johannes 1857-04-12 Reek
Hesselle Josefa 1857-08-06
Holtkamp-Steenberg Johanna 1857-12-28 Enschede
Houtbeckers Heinrich 1857-07-20 Karken
Jans Martinus 1857-07-09 Gassel
Jansen Jan Pieter 1857-08-12 Rotterdam
Janssen Jan Leonard 1857-03-17 Heerlen
Jonge de Rincius 1857-03-27 Oude Pekela
Jonker Wilhelmus 1857-03-17 Didam
Joosten Adelgunda 1857-08-26 Südvenn
Kersten Antonius 1857-12-15 Groesbeek
Krimpen van Gertrud 1857-08-30 Arnhem
Lanken - Messing Berendine 1857-06-25 Bergh
Lebens-Creutz Helene 1857-10-07 Aken
Lichthart Johann 1857-10-28 Parrega
Lok-Weiler Albertje 1857-09-30
Lovering-Heister Maria 1857-08-29 Bergh
Maas geb. Hermsen Katharina 1857-05-12 Asperen
Messing Berendine 1857-06-25 Bergh
Nelli ?ale Fr.J. 1857-12-06 Maurik
?nraad Johann 1857-12-20 Rotterdam
Oosterzee van 1857-01-04
Palmen-Vliese Anna Maria 1857-08-04 Simpelveld
Potting Hubertine 1857-06-06 Vlodrop
Reymer Johannes 1857-11-29 Herwen
Schurff-Meyers Hubertine Katharina 1857-10-27 Nieuwenhagen
Seegers Johanna Hendrika 1857-09-14 Helmond
Smolenaers Leonhard 1857-12-21 Someren
Stam Irmgard 1857-11-18 Gronau
Stevendaal van Jan 1857-09-30 Hengstdijk
Testroote Hermann 1857-06-20 Donebörg
Treeck-Schürmann van Anna Maria 1857-11-28 Horst-Ruhr
Tups Katharina 1857-09-17 Steenwijkerwold
Ubaghs Cornelius 1857-10-24 Voerendaal
Welberger Hendrik
Wienen van Willem Hendrik 1857-10-18 Bloemendaal
Wipperfürth Karl 1857-01-06
Wygh Luise 1857-11-15 Amsterdam
Zeelandt-Schmitz van op Wilhelmine 1857-10-28 Rheindahlen
Zweers Heinrich 1857-04-10 Neede

 

1856

Andriesen Gerritje Jansje 1856-10-15 Den Helder
Barück-Lianesch Ottilie 1856-01-16 Tütingen
Beyenberg Egidius 1856-09-10 Eijgelshoven
Binsbergen - Rademachers Katharina 1855-08-01 Eschweiler
Blom Bernardus 1856-10-23 Dordrecht
Boer de Simon 1856-02-04 Lippenhuizen
Boss-Bruggink Anna Hermanna 1856-11-07
Botzen Gerrit 1856-02-24 's-Heerenberg
Bushel van Johannes Martinus 1856-11-07 Heeze prov. Nordbrabant
Damen Johann 1856-12-16 Duiven
Dijkshoorn Arie 1856-01-19 Den Helder
Elzakker van Petrus Halsteren
Franssen Antonius Hendriks 1856-12-18 Nijmegen
Habets Maria Alphonsus Hendrikus 1856-12-12 Oirsbeek
Heck Max 1856-08-18 Eupen
Heynen Johann Sebastian 1856-09-03 Broeksittard
Hoogh de Petronnella 1856-05-04 Zierikzee
Houba Carl Johann Maria 1856-03-27 Blerick
Huurne te Gradus Johannes 1856-02-21 Eibergen
Janse Sake Jn 1856-09-20 Akmarijp
Jansen - Lensing Elisabeth 1856-02-05 Groesbeek
Janssen Heinrich 1856-09-02 Tegelen
Jeurishen Everhardus Theodorus 1856-10-22 Huissen
Jobst Geraldine 1856-12-15 Malang
Klomp Martje Ede
Koskamp Bernard 1856-09-09
Loenhout van Johanna 1856-01-16 Roosendaal
Lohuizen van Pieter A. 1856-07-24 Vaassen
Marwijk van Wilhelmus 1856-04-20 Valburg
Michels Susanne Constan. 1856-11-09
Mispelkamp Maria 1856-02-12 Enschede
Nausester-Onnen Marie 1856-01-27 Amersfoort
Nijland Mina 1856-02-10 Lonneker
Rosevelt van Harry Willem Frederik 1856-05-14
Salden-Horsch Anna Gertrud 1855-11-22 Hilden
Schmalz Margarethe 1856-02-01
Schmidt Ardonne Adriane 1856-10-12 Driebergen
Schmidt auf Altenstadt von Johanna 1856-08-29 's-Gravenhage
Schnelle geborene Heusinger von Waldegg Ida 1856-08-03 Homburg v.d.H
Schults-de Hoogh Petronella 1856-05-04
Schweitzer-Debefe Maria 1856-04-09 Maastricht
Stapels-Hemkamp Christina 1856-07-22
Stroet Peter Paulus 1856-09-29 Hoogwoud
Stroet Paulus 1856-09-29 Hoogwoud
Teppema Heinrich 1856-06-11 Oosterland
Verhoven Antonette 1856-04-18
Visser Wilhelm 1856-01-05 Mechelen
Voogd de Petronella 1856-05-04
Wennekes Adrian 1856-03-09 Renkum
Zuidam van Aaltje 1856-03-22 Herwijnen

 

1855

Been Andreas 1855-09-30 Lavelte-Stroote
Bender Anna 1855-07-23 Glückstadt
Berg geb.Hartmann van den Karoline 1855-08-06 Barmen
Diedrich-Fles Elisabeth Mathilde Helene 1855-10-11 Maastricht
Binsb. van Katharina 1856-08-01 Bergrath
Binsbergen -Rademachers Katharina 1855-08-01 Eschweiler
Bretsch Anna 1855-12-04 Horum/Java
Broek van den Lambert 1855-10-30 Lobith
Brouwer Luke 1855-09-29 Veendam
Bruijn de Adam Jakob 1855-06-19 Amsterdam
Bube Katharina 1855-11-15 Rotterdam
Carnas Adrian 1855-12-24 's-Hertogenbosch
Claudius-Gloudemanns Wilhelmine 1855-07-20
Coers Christine 1855-06-22
Dassen Johann 1857-08-07 Ortsbeek bij Sittard
Diedrich - Fles Mathilde H.E. 1855-10-11 Maastricht
Donzel-Spetmann van Elisabeth 1855-05-27 Kaldenhausen
Esser - Busgens Gertrud 1855-08-22 Sittard
Fenner-Coers Christine 1855-06-22 Arnhem
Gesadts Charles 1855-08-10
Golverdingen Jan 1855-08-23 Heukelum
Grombrock Cornel 1855-09-09 Valthermond
Grünfeld Regina 1855-01-24
Harte Adriana 1855-02-11 Tiel
Hooykaas-Kas Johanna 1855-05-02 Amsterdam
Huls Gertuid 1855-05-11 Vijltasdot?
Jonker van Rietschoten Jakobine Hermine 1855-05-28 Emmerik
Kerkhoff Anna Maria 1855-11-19 Aken
Luyten Johann 1855-11-29 Simpelv.
Maassen Theodor 1855-03-15 Swalmen
Odekerken Josef Hendrik 1855-12-02 Heerlen
Peutz von Berg Therese 1855-03-06 Baarn
Rothert Louis 1858-09-14 Amsterdam
Salden-Horsch Anna Gertrud 1855-11-22 Hilden
Schuurman Theodor 1855-10-30 's-Heerenberg
Stroet Petrus Paulus 1855-09-29 Hoogwoud
Symons Heinz 1855-03-20 Krefeld
Vanderbeken Ernest
Vervoort Johannes Malthias 1855-11-23 Tegelen
Wijk van Leo 1855-04-16 Barendrecht

 

1854

Berendsen Wilhelm 1854-11-15
Damen Antonius Gerhardus 1854-02-26 Bergh
Feder - de Weerd Trintje 1854-05-10 Winschoten
Fideldey Gerhard, Nikolaus 1854-12-06
Fuhrmann Elvira 1854-05-21
Groot de Gert 1854-09-12
Klinkers Elisabeth 1854-09-10 Hoensbroek
Knol-Donga Jantje 1854-12-07 Oude Pekela
Knoll Johanna 1854-12-07 Audekeklar
Leeuw-Otten de Margarete 1854-11-03 Rotterdam
Leujes Herman 1854-08-08 Zwolle
Lischke Luise 1854-05-22
Marweyk 1854-04-20
Minnaert Anton 1854-12-23
Perger-Arkens Maria Louise 1854-10-14 Kerkrade
Post Gerdraus 1854-01-01 Abcoude-Baambrugge
Post v.d. Rika Agata 1854-03-07
Rademaker-Peulers Mina Elisabeth 1854-10-11 Aalten
Reimann Paul Adolf 1854-09-29 Hansdorf/Schl.
Schmitz-Laumen Maria Gertrude 1854-11-07 Brunssum
Schmitz-Laumen Maria Gertrud
Waygeret-Klingenspoor Gertruda Elisabeth 1854-08-04 Amsterdam
Wilde Wilhelm 1854-02-13
Winteraken-Klinkenberg Maria 1854-05-07 Güsterseel 
Wolters Jan Hubert 1854-07-11 Sint Odiliënberg
Zonderen-Wiebolt van Anna Neeltje 1854-02-06 Zeist

1853

?aeven-?ussen Anna Marie Franziska 1853-04-20 Wijlre
B. Mellis 1853-10-19 Ede
Beckering Wessel 1853-06-15 Wagenborgen
Beyer-Braam de Petronella 1853-02-19 Wijler
Blom-van der Weg Theodora 1853-08-16 Dordrecht
Boterham Heinz-Jürgen 1853-05-23 Kleef
Dellmann Peter 1853-04-05
Derksen Johanna 1853-04-04 Bergh
Dirksen-Bosmen Cornelia 1853-11-14 Amsterdam
Duifhuis Theodorus 1853-01-19 Wamel
Eckslage - Hendricksen Lambertina 1853-03-06 Spellen
Fanderfelde Trijntje 1853-01-02 Sneek
Frank Wilhelmine
Frank - Elmendorp Wilhelmina 1853-08-09 Renkum
Gerrits Egbert 1853-04-07 Diever
Harskamp Heinr. 1853-11-14 Woudenberg
Haspel van den Liesbeth 1853-04-21 Kinderdijk
Köhn Maria 1853-07-27
Laeven Anna Maria Franziska 1853-04-20 Wijlre
Lagendijk-van den Haspel Elisabeth 1853-04-21 Kinderdijk
Lommen Gerhard 1853-03-06
Vlodrop-Tümmler van Anna-Maria 1853-08-15 Rupperoth
Wanstrat-Fostamier Jacoba Maria Johanna 1853-05-24 Zaandam
weduwe Jansen Hr. 1853-01-06 Brienen
Westkirch Luise 1853-07-08 Amsterdam
Wolde-de Jong ten Takje 1853-02-21 Haskerland
Wüpperfürth-Kalversiet Alwine 1853-08-03 Wülfrath

1852

Bongaers Johannes Hubertus 1852-10-18 Linne
Buennekamp Hugo Herm. Maria 1852-10-16 Rotterdam
Ceasar Eduard 1852-12-27 Amsterdam
Dam - Arnheim van Philippine 1852-08-07 Jessnitz
Dirksen Jacobus Adrianus 1852-07-19 Amsterdam
Gouskens Maria Anna Hubertina 1852-05-21 Houthem
Gorzelany Katharina 1852-11-24
Gramm-Schnelle Fraukje Catharine 1852-07-01 Landschafts Polder
He?tze-Po??e? Emma Pauline Neustad a.d. Orla
Heckhuis-Droete Aleida 1852-11-24
Hennekens -Strengnart Sofie 1852-05-02 Munstergeleen
Huet-Hulkenborg van Maria 1852-01-09 Bergh
Ising Bernardus 1852-03-12 Bergh
Kolpak
Mos Arend 1852-04-05 Delden
Pommer Emma ????? ????? 1852-05-19 Neustadt ? Orla
Rijnders Johannes 1852-05-25 Valburg
Schwillens - von der Weijer Gertrud Elisabeth 1852-03-19 Mill
Stinkens Peter Johann 1852-10-02 Heidhausen
Teeffelen van Albert 1852-08-22 Dreumel
Valkenhoff - van Hengst Henriet 1852-06-06 Barmerjosing (Indien)
Vleugels Wilhelmine 1852-09-03 Groesbeek
Vrij -v.h. Elst de Catharina Wilh. 1852-05-29 Zutphen
Wonderwall-Frank Johanna 1852-03-08 Nijmegen

1851

Belgraver Jans 1851-07-14 Dordrecht
Groot de Adriana 1851-06-04
Heide von der Heinrich
Kaulen geb. Schuren Franziska Hubertina 1851-02-24 Roermond
Kramers Anton 1851-04-10 Sneek
Linden - Lauer van der Maria Wilhelmine 1851-11-16 Emmerik
Olie Cornelis 1851-11-11 Sloten
Radings Josephus, Christoffel 1851-01-01 Geertruidenberg
Smaak Gerharda 1851-05-21 Elten
Steenbreker-Eggink Johanna 1851-10-11 Ruurlo
Wennekes-Oprook Aleida 1851-09-19 Diessen
Wilstra Fokje 1851-11-30 Emden
Wipperfürth-Kalversiep Alwine 1851-08-03 Wülfrath

 

1850

Born-Mosterdyk van den Klazina Maria 1850-09-07 Brielle
Drogt Harm 1850-12-05 Juidwalde
Hentze Hermanus 1850-07-13 Leipzig
Holtkamp-Strohman Elisabeth 1880-12-28 Sankt Mauritz
Niehues-Multhof Therese 1850-03-16 Losser
Schroyen Anton 1850-03-09 Heythuysen
Vliex Hubertine 1850-10-08 Horbach
Weide van der Jan Cornelius 1905-01-24 Hulst

1849

Gies Cornelia 1849-06-08 Nederland
Joha Willem Tjerks 1849-10-11 Dronrijp
Kataschenski Franz 1849-10-24 Polen
Voss Heinrich Herm. 1849-02-14 Groningen

 

1848

Berg van den Johann 1848-01-30 's-Gravenhage
Boetzelaer von Johann Wilhelm Freiherr 1848-01-17 Leeuwarden
Giesbertz Gertrud 1848-11-20 Kessel
Helder van der Pieter 1848-08-08
Pörzgen Karl 1848-07-10 Sinzig a.Rh.

 

1847

E??elkamp Egge-Jans Bieren / Eeuvelkamp Egge Jans Bieren / Emmelkamp Egge-Jans Bierum / Emmelkamp Egge-Jans Bierum

Groeneveld Anna Aletta Johanna 1847-10-25 Leiden
Muntinga-Koning Roelfien 1847-10-27 Koning

Elsworth Gerhard 1847-03-08
Emmelkamp Egge-Jans Bierum
Groeneveld Anna Aletta Johanna 1847-10-25 Leiden
Haze de Pieter Cornelis 1847-07-31 Walsum
Herrmann Bertus-Klaas 1847-04-01 Kassel-Wilh.
Kooymann Bärbel 1847-12-10 Hagen

 

1846

Neleman Cornelius 1846-01-20 Rotterdam

1845

Hegemann Johannes 1845-01-22 Zwolle
Muntinga Jan 1845-11-11 Westwolda 

 

1844

Blank Franz Roermond
Eckeres Kornelius 1844-07-27 Rotterdam / Eckeres Kornelis 1914-07-27 
Lagerwyk Frank 1844-06-01 Ridderkerk

1843

Hogerbes Jantje 1843-01-04 Nederland

 

1842

Bier Albert 1842-11-27 Schandau a.E.

 

1838

Timmers-Groothuijs Sofia Charlotte 1838-12-18 Dalfsen

1835

R??nder Walter 1835-05-17 Workum / Walta 1835-05-17 Workum

 

1834

Hetteng 1834-04-01 Wickel / R?inder-Hetteng? R?? 1834-04-01 Wijckel

 

1829

Timmers Pieter 1829-06-03 Büren

 

1822

Jonghe de Cornelis 1822-10-23 Etten en Leur

 

1819

Perderseau Marc 1819-10-23