Winterswijk

De gemeente is verdeeld in de volgende wijken:

 

Wijk 00 Stad 

Wijk 01 Land 

 

Een wijk kan bestaan uit meerdere buurten.

Centrale deel

Winterswijk-Zuidwest 

Winterswijk-Noordwest 

Winterswijk-Noordoost 

Winterswijk-Zuidoost 

Meddo

Kotten

Miste

Verspreide huizen Brinkheurne en omgeving 

Verspreide huizen Meddo 

Verspreide huizen ten noorden van Winterswijk 

Verspreide huizen Ratum, Henxel, Huppel

Verspreide huizen Kotten 

Woold

Verspreide huizen Miste 

Verspreide huizen Corle en omgeving 

Verspreide huizen Woold 

 

Meddo

 

Huppel

Er was geen werkkamp in de buurtschap Huppel (Winterswijk)

De geschiedenis van de werkverschaffing en de kampen in de regio Winterswijk concentreert zich rond drie andere locaties: 

Kamp Vosseveld (Kloetenseweg, Winterswijk): Dit was het hoofdwerkkamp van de Nederlandsche Arbeidsdienst (NAD, korps 324) tijdens de Duitse bezetting.

Rijkswerkkamp 't Kreijel: Gevestigd in de toenmalige jeugdherberg van Winterswijk, waar vanaf 1941 via de Rijksdienst voor de Werkverruiming arbeiders (onder andere uit Den Haag) kleinschalige ontginningswerkzaamheden uitvoerden. 

 

Rijkswerkkamp Lievelde: Gelegen nabij Lichtenvoorde/Groenlo, dat in 1942 specifiek als Joods werkkamp werd gebruikt voor graaf- en afwateringswerkzaamheden. 

In de buurtschap Huppel zelf vonden tijdens de bezettingsjaren wel kleinschalige ontginningen plaats en er was een actieve NSB-groep. Ook is er in de naoorlogse jaren (1945) een kortstondig schoolkamp (Kamp Wenters) voor Winterswijkse schoolkinderen in de regio opgezet. 

.

Henxel

Tijdens de crisisjaren (jaren '30) en de vroege oorlogsjaren stuurde de overheid werklozen via de Rijksdienst voor Werkverruiming naar de regio om woeste gronden te ontginnen. In de directe omgeving van Winterswijk gebeurde dit veelvuldig via de Nederlandsche Heide Maatschappij. In Henxel lokaal wss een klein ontginningsproject waarbij arbeiders dagelijks op de fiets naar een perceel (een 'kamp) kwamen

Ratum

In de buurtschap Ratum (gemeente Winterswijk) heeft nooit een rijkswerkkamp of NAD-kamp gestaan.

De Werkverschaffing in Ratum (Jaren '30 en Tweede Wereldoorlog)

Tijdens de crisisjaren van de jaren 1930 zette de gemeente Winterswijk grote groepen werklozen in via de Dienst Uitvoering Werkverruiming (de werkverschaffing). In de bosrijke buurtschap Ratum werden deze mannen ingezet voor zwaar handwerk, zoals het kappen van bomen, het ontginnen van heidegrond en het aanleggen van wegen.

Geen vaste barakken: De arbeiders uit de werkverschaffing sliepen in deze periode gewoon thuis; er was in Ratum geen sprake van een permanent barakkenkamp.

Spitten in de oorlog: In het najaar van 1944 moesten lokale mannen van de Duitse bezetter dwangarbeid verrichten (het zogeheten schansen of spitten). Toen het elders te gevaarlijk werd door de oprukkende geallieerden, werd er ook in de kom van Ratum defensief graafwerk verricht. 

Het officiële werkkamp: Kamp Vosseveld (Winterswijk) Dit kamp lag niet in Ratum, maar aan de Kloetenseweg in Winterswijk zelf.

NAD-Kamp: Tijdens de bezetting was dit een officiële kazerne van de Nederlandsche Arbeidsdienst (NAD), bekend onder de code NAD 324. Jonge mannen werden hier verplicht gestationeerd om civiel en cultuurtechnisch werk te verrichten onder een nationaalsocialistisch regime.

Interneringskamp: Direct na de bevrijding in mei 1945 werd Kamp Vosseveld door het Militair Gezag overgenomen. Het deed tot 1949 dienst als Bewarings- en Interneringskamp Vosseveld voor het opsluiten van NSB'ers en collaborateurs.

 

Kotten

Kamp Kotten in Winterswijk werd in 1940 gebouwd door de Rijksdienst voor Werkverschaffing. Het functioneerde als werkverschaffingskamp waar landarbeiders en later Joodse dwangarbeiders onder leiding van de Nederlandse Heidemaatschappij hei ontgonnen. In 1942 werd het kamp een Joods werkkamp, en in oktober 1942 werden de bewoners naar Kamp Westerbork gedeporteerd.

Gebouwd in 1940 door de Rijksdienst voor Werkverschaffing.

Capaciteit: Bood plaats aan circa 176 arbeiders

Doel: Grondontginning en landarbeid in de Achterhoek door de Heidemaatschappij.

Periode als Joods Werkkamp Tewerkstelling: Vanaf 1942 werden er Joodse mannen te werk gesteld die zwaar onwennig landwerk moesten verrichten.

Leiding: Het kamp stond onder minimalistisch beheer, met een lokale beheerder/kok en een nachtwaker.

Ontruiming en Deportatie Einde van het kamp: Tijdens de Joodse feestdag Jom Kipoer (nacht van 2 op 3 oktober 1942) werden alle kampbewoners onverwacht opgepakt. Deportatie: Onder het mom van gezinshereniging werden de arbeiders via Arnhem afgevoerd naar Kamp Westerbork en vandaaruit naar de vernietigingskampen.

 

Miste

Er was in buurtschap Miste geen werkkamp of werkverschaffingskamp. Wel bevond zich in Winterswijk het bekendere Kamp Vosseveld aan de Kloetenseweg (ook bekend als NAD-kamp 324),

.Kamp Vosseveld (Kloetenseweg) Functie tijdens de oorlog: Dienstdeed als werkkamp van de Nederlandsche Arbeidsdienst (NAD) en werd gebruikt voor de nationaalsocialistische vorming van jongeren.

Functie na de oorlog (1945-1949): Diende als interneringskamp voor verdachten van en veroordeelden voor collaboratie (zoals NSB'ers).

 

Corle

Er heeft in de buurtschap Corle geen  'werkverschaffingskamp bestaan; wel kende de gemeente Winterswijk in de crisissjaren werkverschaffingsprojecten en was het nabije Kamp Vosseveld in gebruik als werkkamp en later interneringskamp,